Zonder kunst geen leven

Omdat de muze‘ is het levensverhaal van Sara de Swart die zich ophoudt en deel uit maakt van de Tachtigers, de nieuwe kunst- en literaire beweging in Nederland, anno 1880 en later.
Net zoals Zora del Buono in ‘De maarschalk’ (hier eerder besproken) de levensloop van haar grootmoeder, de gelijknamige Zora del Buono uittekent: een sterke, activistische vrouw die in turbulente tijden maarschalk Tito vereerde en wou steunen. Voor Zora betekende communisme “aristocratie voor iedereen”: het optillen van de volksklasse naar een hoger niveau. Volksverheffing!
Voor de Swart en haar ‘kunstgenoten’ was dat eerder andersom.
De aller-individueelste expressie van de aller-individueelste emotie: dat was dus wel heel erg individualistisch.

Alles draait om individualisme, impressie en schoonheid: kunst om de kunst en niet als kapstok om een nuttige boodschap aan op te hangen. Geen pedante diepzinnigheid dus, maar alle ruimte voor esthetiek. De kunst heeft genoeg aan zichzelf.

Ook Sara is een sterke, bewuste vrouw. Haar hang naar autonomie en vrijheid en haar verlangen om te mogen zijn wie je bent, dwingt respect af.
Ze stond als een onverwoestbare rots voor wie ze was: een vrouw met een tomeloze passie, voor de liefde, vrouwen, het leven, de kunst, schrijft auteur Brigitte de Swart in haar nawoord.

Sara straalt een mannelijke soort vastberadenheid uit, zegt haar vriendin Baukje, ‘en dat haar zachte blik niet strookt met die uitstraling, maar dat de combinatie haar juist aantrekkelijk maakt.’

Schildpad

Als kind bouwde ze een geheime boomhut, om alleen te zijn, zich even te kunnen afzonderen. ‘Als een schildpad die zich terugtrok in haar schild. Onaantastbaar door het harde, ondoordringbare schild, veilig in haar eigen schulp.’
Het woord ‘eenzaamheid’ verruilde Sara liever door ‘solitair. Solisme als levenskunst, de stilte, de afzondering, het hoorde bij haar zelfstandigheid, ‘een eenheid tegen de eenzaamheid’. In die eigen besloten en verborgen wereld kon ze haar eigen beeldjes boetseren, zonder al te expliciet te hoeven zijn…

Haar moeder had precies daar problemen mee, zonderde zich af en slaagde er niet meer in om terug te komen in de echte wereld: haar man, haar dochter. Alsof ze de sleutel naar de buitendeur niet meer vond. Ze pleegt zelfmoord omdat ze niet kan leven met de dood van haar zus Daatje. De brieven die ze na haar dood achterlaat pogen iets te zeggen wat ze zelf nooit heeft kunnen zeggen.

‘Ik was er wel, fysiek, maar geestelijk was ik voor jou en je vader onbereikbaar. Gevoelsmatig moet ik voor jou een harteloze, kille moeder zijn geweest, terwijl ik diep vanbinnen het tegenovergestelde voelde.’

Zo beleeft Sara – moederziel alleen – haar jeugd met de schim van een afwezige moeder. ‘Drie mensen onder één dak, niet in staat elkaars muur af te breken of er zelfs maar één blik overheen te werpen.’

Kabbelend

Het boek biedt een mooi tijdsbeeld in een kunstzinnig en kunstminnend milieu en geeft weer hoe moeilijk het wel was voor lesbische vrouwen om zelfs in een (tolerant?) kunstenaarsomgeving aanvaard te worden en overeind te blijven. (Ik schrijf tolerant met een vraagteken, omdat volgens de auteur in dat zelfde milieu vrouwenrechten, stemrecht voor vrouwen sceptisch en een beetje lacherig bekeken werd)

Sara de Swart gaat ten onder aan de angst om te worden als haar moeder. Dat is dodelijk voor elke relatie.Aangrijpend hoe dat beschreven wordt.

Toch verwacht je als lezer ergens een ‘Deus ex machina’ die het verhaal in een stroomversnelling brengt. Het is mij te veel een kabbelend beekje – geen opspattend water en onstuimige golven, geen watervalletjes – zodat het enkel bij pootje baden blijft. Ik werd dan ook niet meegezogen in het verhaal, het blijft allemaal een beetje afstandelijk alsof je met een toneelkijker het podium bekijkt waar alles zich afspeelt.
Dat is best jammer. Het blijft een ‘leukie boekie’, maar net dat ietsje te weinig pigment om verrast en bewonderend op te kijken.

 

Omdat de muze | Brigitte De Swart

Hardback | Nederlands | Literaire roman, novelle

Omdat de muze van Brigitte de Swart gaat over hoe de Muze der Tachtigers aan haar liefde voor kunst ten onder ging.Amsterdam, 1888. Na het plotselinge overlijden van haar moeder blijft Sara de Swart achter met een rouwende vader, een wrang [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Herre Daelemans

Extra korting Van 20/09/2022 tot 27/09/2022.

Wetstraat Blues

Boek van de week
Het wordt grappig mocht het niet zo tragisch zijn.
‘De kloof met de burger’ is er al zo’n 30 jaar en niemand slaagt erin ze te dichten.

Die kloof lijkt zo stilaan structureel te zijn, een vast onderdeel van onze democratie.
VRT journalist Ivan de Vadder, Wetstraatjournalist, [lees verder]

Bekend bij God

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
Kleinood is zo een van die woorden die zich als vanzelf wegstoppen, gierig als ze zijn op zichzelf. Je vindt ze niet wanneer je naar hen op zoek gaat, ze openbaren zich aan jou als hen dat uitkomt. Zomaar, zo lijkt het.
Dit is een kleinood en ik kwam het als vanzelfsprekend tegen. Natuurlijk.
[lees verder]

Het verborgen verdriet

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
‘Daar beneden ligt het meer, glanzend en stil, omzoomd door berken tot aan de waterkant. En het saunahuisje waar de jongens op zomeravonden met hun vader in zaten, na afloop het water in strompelend over de scherpe stenen. In een rij liepen ze, met hun handen uitgestrekt balancerend, als een crucifix.’
[lees verder]

Niemand is volmaakt. Maar goh, wat schieten we prachtig tekort!

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
De geschiedenis zal ons veroordelen.
(…) Maar hoe zit het dan met God? Ik hapte naar adem. Weet je als mensen het over God hebben … Ik denk, ik weet niet zeker of ze altijd… ik bedoel, God is niet iets waarvan je kunt bewijzen of het wel of niet bestaat. Maar zoals ik het bekijk, hebben [lees verder]

Tot leven gewekt, passioneel en vurig

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
Lauren Groff brengt u naar het jaar 1158. ‘De wereld vertoont de vermoeide sporen van de aflopende vastentijd. ‘ Marie de France, zeventien jaar komt het bos uit. ‘Alleen, te paard, in kil maarts gemiezer. De wind luwt. De bomen suizelen niet meer. Marie voelt het hele landschap toekijken hoe zij [lees verder]

Zelfs de stenen zullen huilen

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022

“er was een tijd dat boeken zo kostbaar waren dat we ze met eerbied behandelden, dat we ze aan onze kinderen beloofden, aan onze geliefden schonken..”
Dit is het op ware feiten gebaseerde levensverhaal van Edmond Charlot, een jongen die als 21-jarige zijn droom weet waar te maken: [lees verder]

De vloek van een familie

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
‘Je moest geheimen laten waar ze hoorden: in het rijk van het zwijgen. Vooral de waarheid over ‘De Gebeurtenis’ mocht niemand te weten komen, te gevaarlijk, het toneel van het voorval was immers nog altijd het diepste zuiden van Italië, het kon tot wraakacties leiden, erover schrijven was ronduit [lees verder]

Een onverbiddellijk rapport

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
Generatiekloof.
Hoe volwassenen door kinderen pijnlijk raak geportretteerd worden.
‘Onze ouders, die zogenaamd gezaghebbende figuren .. ze dronken graag: dat was hun hobby of misschien een vorm van eredienst. Wijn en bier en whisky en gin. Ook tequila, rum en wodka. Midden op de dag noemden [lees verder]

Warmte in de poolcirkel

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
‘Alles lijkt hier door anderen op maat gemaakt, op mensenmaat, waardoor je eigenlijk geen idee meer lijkt te hebben hoe de echte wereld er ook alweer uitziet.’ Ruimte? Vanaf mijn balkon kijk ik uit op een lapje grond waar ze tweehonderd nieuwe woningen inplanten.
Maar in de natuur van Noorwegen [lees verder]

Een schreeuw tegen de schaamteloosheid

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
‘De ziekte ontmenselijkt en maakt van die vrouwen marionetten, ten prooi aan groteske symptomen, willoze poppen in de handen van de artsen, die hen betasten en onderzoeken onder iedere huidplooi. Het zijn niet langer echtgenotes, moeders of jonge meisjes, het zijn geen vrouwen naar wie je kijkt of [lees verder]

Het boek van de hoop

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
‘Het was een adembenemend mooi gebouw, dat viel niet te ontkennen, en toch voelde Nori ondanks deze schoonheid bij de aanblik ervan haar maag verkrampen. ‘

Het is een Japans gezegde: er zijn 50 woorden voor regen, omdat het zoveel regent.
Een geschikte metafoor, dacht auteur Asha [lees verder]

Zonder kunst geen leven

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
‘Omdat de muze‘ is het levensverhaal van Sara de Swart die zich ophoudt en deel uit maakt van de Tachtigers, de nieuwe kunst- en literaire beweging in Nederland, anno 1880 en later.
Net zoals Zora del Buono in ‘De maarschalk’ (hier eerder besproken) de levensloop van haar grootmoeder, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.