Zieken worden zombies

Het schandaal is Amerikaans, de branche is Belgisch. Opioïden dreven 450.000 mensen naar de dood. De verslavende pijnstiller OxyContin sloopte zieke en zwakke Amerikanen. De rijke joods-Amerikaanse Sacklers dachten voornamelijk aan hun geldkoffer. Tot de bejubelde filantropen paria’s werden.

Patrick Radden Keefe, schrijver van Het pijnstillerimperium, beseft dat er goede boeken zijn over de opiatencrisis. Hij wou echter een ander verhaal vertellen: een saga over drie generaties van een familiedynastie. Een analyse van tomeloze ambitie en filantropie maar ook macht, hebzucht en institutionele corruptie (onder meer de FDA, de Food and Drug Administration, dé toezichthouder van de farmaceuten).

Het onderzoek is dan wel Amerikaans, maar de besluiten en inzichten overstijgen de VS. Denk maar aan België, met Janssen Pharmaceutica, Pfizer, GSK, UCB en Argenx om slechts vijf te noemen.

Rijk van pijnstillers

Eigenaar van het imperium is de familie Sackler. De Sacklers behoren tot de top twintig van de rijkste Amerikaanse families met een geschat vermogen van 14 miljard dollar en laten daarmee onder andere de families Bush, Mellon en Rockefeller achter zich.

De eerste generatie verdiende bakken geld met Librium en Valium, de tweede wilde de eerste generatie overtreffen en bedacht het uiterst succesvolle (en verslavende) OxyContin.

De naam Sackler kleefde door de gulhartigheid van de clan op musea, universiteiten en medische instellingen. De familie drukte haar stempel op New York, vergelijkbaar met de nalatenschap van de Vanderbilts en de Carnegies in het verleden.

Een museumdirecteur vergeleek hen met de Medici: de Florentijnse bankiers die met hun bevordering van de kunsten mede de Renaissance schiepen. Tot het schandaal met de opioïden, waarvan OxyContin het meest in het oog sprong. De begunstigden verwierpen de schenkers.

Familiesaga

De bulk van het fortuin van de Sacklers werd gecreëerd door Purdue Pharma. De artsen en broers – Arthur, Mortimer en Raymond Sackler – waren zeer ondernemend en kochten het New Yorkse bedrijfje in de jaren vijftig.

Arthur Sackler was de oudste van het trio en werd geboren in 1913 in Brooklyn, een periode waarin de ene na de andere golf Europese inwijkelingen binnenstroomde. De voorouders Sackler delen een geschiedenis in Polen en Oostenrijk-Hongarije.

Joodse immigranten wilden dat hun kinderen geneeskunde studeerden voor het prestige en de financiële stabiliteit. Halfweg de jaren dertig was meer dan zestig procent van de kandidaten voor de Amerikaanse medicijnenstudie joods, wat leidde tot een ‘numerus clausus’, een beperking van het aantal joodse studenten.

De wil om te scoren en tot de hoogste kringen te behoren, blijkt uiteindelijk de allesoverheersende drijfveer van de Sacklers.

Niet psychologie, maar fysiologie

Als Arthur afstudeert zijn er twee tegengestelde theorieën over psychische aandoeningen. Enerzijds is er de school die deze aangeboren vindt en oordeelt dat het beste is de psychoten te isoleren. Aan de andere kant staan Freudianen die geloven dat psychoses volgen uit de vroegste levenservaringen van de patiënt en ze te behandelen zijn met therapie.

Arthur kiest een derde weg: de afwijking is noch genetisch noch bepaald door levenservaringen, zij is ontstaan door afwijkingen in de chemie van de hersenen, en dus geneesbaar door medicamenten.

Hij doet ervaring op bij Creedmoor, de grote instelling voor geesteszieken, en belandt deeltijds bij McAdams, een reclamebureau waar hij zijn belangstelling voor geneeskunde, marketing en farmaceutica verbindt. McAdams innoveert in de geneesmiddelenreclame gericht op artsen.

Librium en Valium van Roche, milde kalmeringsmiddelen voor een groot publiek, brengen miljoenen dollars winst binnen voor McAdams. In de jaren zestig is er vraag door de brede angst voor de Koude Oorlog en de atoombom.

Roche verzet zich tien jaar tegen pogingen van de FDA (Food and Drug Administration) om Librium en Valium onder toezicht te stellen. Arthur en zijn broers bouwen ondertussen stilletjes hun fortuin op. De Rolling Stones schrijven zelfs een liedje over Valium – Mother’s Little Helper – waarvan de tekst de wervende woorden van McAdams gericht op vrouwen oproept.

OxyContin

Richard, de zoon van Raymond Sackler, is een clanlid van de overtreffende trap, een jonge man met haast en vergeven van roekeloosheid. Hij bouwt Purdue Pharma uit tot de avant-garde van de opioïdes. Uit het dochterbedrijf Napp haalt hij MS Contin, een pijnstiller met een speciale coating waardoor het product vertraagd binnendringt in de bloedbaan van kankerpatiënten, de eerste doelgroep.

Uit de ervaringen en succes van MS Contin volgt in 1996  OxyContin, de locomotief van het Sackler-imperium. De pijnstiller blijkt al snel revolutionair voor chronische oncologische pijn en niet-maligne pijnproblemen. De omzet bedraagt 35 miljard dollar, een van de grootste kassuccessen in de farmaceutische geschiedenis.

Euforie alom. Tot op een dag in 2000 een topverkoper van OxyContin één van de artsen en de veelvoorschrijvers bezoekt. Bij zijn aankomst ziet zij lijkbleek. In haar familie is net iemand overleden aan een overdosis OxyContin. Die eerste dode start de neergang van de Sacklers.

Epidemie

Sindsdien overleden zo’n 450.000 Amerikanen aan opioïde-overdoses, de belangrijkste niet-natuurlijke doodsoorzaak in Amerika, dodelijker nog dan auto-ongevallen en dat andere typisch Amerikaanse euvel: schotwonden.

De Sacklers en Purdue Pharma werden aangeklaagd in meer dan 2.500 processen aangespannen door Amerikaanse steden, staten, stammen, ziekenhuizen, schooldistricten en andere gedupeerden. Wat gebeurde is vergelijkbaar met de neergang van de tabaksfabrikanten die decennialang de risico’s van het roken bagatelliseerden. Dat leidde na juridische schermutselingen uiteindelijk tot een schikking van 206 miljard dollar.

De openbaar aanklager van New York noemde OxyContin de ‘penwortel’ van de opioïdenepidemie. De penwortel is de centrale, stevigste wortel van een boom of plant.

Conclusie

Patrick Radden Keefe schildert gedetailleerd en meeslepend de val van een van de machtigste, rijkste en gesloten families ter wereld. De schrijver is gehuwd met een advocate en verbaasde zich (desondanks) over de geldzuchtige bereidheid van respectabele juristen om te dansen naar de pijpen van louche magnaten.

Radden Keefe, ‘Purdue Pharma en de familie Sackler hebben tientallen jaren de belangen van pijnpatiënten gebruikt als schaamlap voor hun eigen hebzucht. Ik ben er van overtuigd, ondanks andere actoren, waaronder de FDA, dat Purdue als pionier een speciale rol heeft gespeeld.’

Het pijnstillerimperium is een spannend en nuttig boek om de farmaceutische sector te doorgronden, ook voor niet-Amerikanen. Wil je de schaduwkanten van de geneesmiddelensector kennen, knip de leeslamp aan.

Het pijnstillerimperium | Patrick Radden Keefe

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

"Een non-fictie-tegenhanger van de Great American Novel." ····· NRCDe naam Sackler prijkt groots op de muren van het Louvre, het Metropolitan Museum of Art, Oxford en Harvard University. De familie staat bekend om de omvangrijke donaties [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frans Crols

De Übermensch werd rat

Recensie Frans Crols - 06/09/2020
Nazi’s die met een hoofdknik, glimlachend en zonder schuldgevoel joden, partizanen, weerstanders, vrouwen en kinderen kapot maakten, zijn evenzeer (redelijk) trouwe en vrolijke echtgenoten, vaders en vrienden. Je staat er telkens versteld van hoe duizenden Vlamingen zich in ‘40-‘45 door deze dubbelhartige [lees verder]

Bladen met smoel en kleur

Recensie Frans Crols - 27/09/2020
Schrijft een bolleboos met kruim en geestdrift een boek over Knack? Het weekblad wordt in 2021 vijftig. En ook vandaag heeft het een smoel. Er is veel dat het blad smakelijk en geschikt maakt voor geschiedschrijving. Zijn stichters, zijn pionierende journalisten, zijn interne spanningen en geruzie (ooit [lees verder]

Deutsche Trump bij Deutsche Bank

Recensie Frans Crols - 03/11/2020
Donald Trump is pias en president en camoufleert zijn Duitsheid. Karakterieel en emotioneel is hij een ‘Brulljesmacher‘, een brulboei en praatjesmaker. Zo zeggen ze dat in het Duitse Kallstadt, bij Mannheim, vanwaar de clan Trump(f)  afkomstig is. De omhooggevallen fraudeur heeft tot vandaag [lees verder]

Het nieuwe verraad van de klerken

Recensie Frans Crols - 10/01/2021
De spanwijdte van 98% van de Vlaamse journalisten is Brussel en Noord-België, de spanwijdte van Anne Applebaum is tweederde van de globe: Europa met Rusland tot Vladivostok en Amerika van Alaska tot Patagonië. De Republiek der Letteren, dat mooie ensemble van de Verlichting, waarin Europese wijsgeren, [lees verder]

Het nut van foute denkers

Recensie Frans Crols - 26/01/2021
Een meeslepend boek dat eerlijk is en vrank, als wat ouderwets synoniem van moedig, dat doet deugd. De vloed van ‘politiek correcte’ teksten en gedachten blijft aanhouden, alhoewel het hoogtepunt nadert en de omslag aanbreekt, in de eerst plaats in de literatuur. Als bange wezels zijn alsnog [lees verder]

Het Paradijs van de Middelmaat

Recensie Frans Crols - 31/01/2021
Een volk dat meer dan zes miljoen leden telde van de crapuleuze NSDAP, doordrongen was in huis, haard en bed van rassenhaat, hoogmoed, wraakzucht, twaalf jaar geleid werd door delinquente mannen waaronder uniformgekken, moordenaars en heidenen, kan dat volk tien jaar na het einde van dat terreurregime, [lees verder]

Hier geen kind van de kolonie

Recensie Frans Crols - 29/03/2021
Wie is de meest hardnekkige hater van Leopold II? Wie vergelijkt hem het brutaalst met massamoordenaars als Hitler, Stalin en Pol Pot? In de Olympische Spelen van Congolezen in België, zuiver zwart of mesties, die hun stinkende best doen om elkaar en iedereen te overschreeuwen in hun haat tegen het [lees verder]

De laatste filou

Recensie Frans Crols - 06/04/2021
Rik Van Cauwelaert wroette tien jaar in Fons Verplaetse. Het resultaat is royaal. De laatste gouverneur van de Nationale Bank bleef uitdagend plebejisch, alhoewel een zoon van de fabrikantenburgerij van Zulte. Hij krikte het economisch bouwvallige België naar de Duitse mark en vervolgens naar de euro. [lees verder]

De Slimme Bouckaert

Recensie Frans Crols - 15/04/2021
Wie taal-verstandig wil zijn slaat de Dikke Van Dale open. Johan Hendrik Van Dale (1828-1872) was hoofdonderwijzer in Sluis met een woordenboek dat hét standaardwerk van de Nederlandse taal is voor schrijvers, neerlandici, journalisten en het grote publiek. Verstandige ouders schenken reeds 150 jaar [lees verder]

Moleculen, de nieuwe microchips

Recensie Frans Crols - 23/04/2021
De Amerikaanse Jennifer Doudna is Nobelprijswinnaar 2020 voor de scheikunde, pionier van de CRISPR-Cas9-vondst en kosmopoliet in haar contacten en onderzoek. Over haar, en de Franse co-Nobelprijswinnaar Emmanuelle Charpentier, kan u een heerlijk boek savoureren. Groene neanderthalers gelieve zich onthouden. Evolutie Onze [lees verder]

Met God naar de disco

Recensie Frans Crols - 09/05/2021
Het is zeldzaam. Een jonge Vlaming, klaar voor Tomorrowland, disco Carré of Club Lima, vat na een onverwachtse en confronterende bekering de studie theologie aan. Het kan, het bestaat, en hij schrijft een getuigenis. Vandaag putten uit de bronnen van het christendom om verheldering, geloof, toekomst, [lees verder]

Max Havelaar achterna in 2021

Recensie Frans Crols - 17/05/2021
Drie aanleidingen zijn er om zich te laven aan kennis over de machtigste islamitische staat ter wereld, Indonesië, met zijn 268 miljoen inwoners het op drie na meest bevolkte land van de globe. Verse boeken kijken naar Insulinde, de koosnaam van de Nederlanders voor het oosterse eilandenrijk van Multatuli [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.