Zieken worden zombies

Het schandaal is Amerikaans, de branche is Belgisch. Opioïden dreven 450.000 mensen naar de dood. De verslavende pijnstiller OxyContin sloopte zieke en zwakke Amerikanen. De rijke joods-Amerikaanse Sacklers dachten voornamelijk aan hun geldkoffer. Tot de bejubelde filantropen paria’s werden.

Patrick Radden Keefe, schrijver van Het pijnstillerimperium, beseft dat er goede boeken zijn over de opiatencrisis. Hij wou echter een ander verhaal vertellen: een saga over drie generaties van een familiedynastie. Een analyse van tomeloze ambitie en filantropie maar ook macht, hebzucht en institutionele corruptie (onder meer de FDA, de Food and Drug Administration, dé toezichthouder van de farmaceuten).

Het onderzoek is dan wel Amerikaans, maar de besluiten en inzichten overstijgen de VS. Denk maar aan België, met Janssen Pharmaceutica, Pfizer, GSK, UCB en Argenx om slechts vijf te noemen.

Rijk van pijnstillers

Eigenaar van het imperium is de familie Sackler. De Sacklers behoren tot de top twintig van de rijkste Amerikaanse families met een geschat vermogen van 14 miljard dollar en laten daarmee onder andere de families Bush, Mellon en Rockefeller achter zich.

De eerste generatie verdiende bakken geld met Librium en Valium, de tweede wilde de eerste generatie overtreffen en bedacht het uiterst succesvolle (en verslavende) OxyContin.

De naam Sackler kleefde door de gulhartigheid van de clan op musea, universiteiten en medische instellingen. De familie drukte haar stempel op New York, vergelijkbaar met de nalatenschap van de Vanderbilts en de Carnegies in het verleden.

Een museumdirecteur vergeleek hen met de Medici: de Florentijnse bankiers die met hun bevordering van de kunsten mede de Renaissance schiepen. Tot het schandaal met de opioïden, waarvan OxyContin het meest in het oog sprong. De begunstigden verwierpen de schenkers.

Familiesaga

De bulk van het fortuin van de Sacklers werd gecreëerd door Purdue Pharma. De artsen en broers – Arthur, Mortimer en Raymond Sackler – waren zeer ondernemend en kochten het New Yorkse bedrijfje in de jaren vijftig.

Arthur Sackler was de oudste van het trio en werd geboren in 1913 in Brooklyn, een periode waarin de ene na de andere golf Europese inwijkelingen binnenstroomde. De voorouders Sackler delen een geschiedenis in Polen en Oostenrijk-Hongarije.

Joodse immigranten wilden dat hun kinderen geneeskunde studeerden voor het prestige en de financiële stabiliteit. Halfweg de jaren dertig was meer dan zestig procent van de kandidaten voor de Amerikaanse medicijnenstudie joods, wat leidde tot een ‘numerus clausus’, een beperking van het aantal joodse studenten.

De wil om te scoren en tot de hoogste kringen te behoren, blijkt uiteindelijk de allesoverheersende drijfveer van de Sacklers.

Niet psychologie, maar fysiologie

Als Arthur afstudeert zijn er twee tegengestelde theorieën over psychische aandoeningen. Enerzijds is er de school die deze aangeboren vindt en oordeelt dat het beste is de psychoten te isoleren. Aan de andere kant staan Freudianen die geloven dat psychoses volgen uit de vroegste levenservaringen van de patiënt en ze te behandelen zijn met therapie.

Arthur kiest een derde weg: de afwijking is noch genetisch noch bepaald door levenservaringen, zij is ontstaan door afwijkingen in de chemie van de hersenen, en dus geneesbaar door medicamenten.

Hij doet ervaring op bij Creedmoor, de grote instelling voor geesteszieken, en belandt deeltijds bij McAdams, een reclamebureau waar hij zijn belangstelling voor geneeskunde, marketing en farmaceutica verbindt. McAdams innoveert in de geneesmiddelenreclame gericht op artsen.

Librium en Valium van Roche, milde kalmeringsmiddelen voor een groot publiek, brengen miljoenen dollars winst binnen voor McAdams. In de jaren zestig is er vraag door de brede angst voor de Koude Oorlog en de atoombom.

Roche verzet zich tien jaar tegen pogingen van de FDA (Food and Drug Administration) om Librium en Valium onder toezicht te stellen. Arthur en zijn broers bouwen ondertussen stilletjes hun fortuin op. De Rolling Stones schrijven zelfs een liedje over Valium – Mother’s Little Helper – waarvan de tekst de wervende woorden van McAdams gericht op vrouwen oproept.

OxyContin

Richard, de zoon van Raymond Sackler, is een clanlid van de overtreffende trap, een jonge man met haast en vergeven van roekeloosheid. Hij bouwt Purdue Pharma uit tot de avant-garde van de opioïdes. Uit het dochterbedrijf Napp haalt hij MS Contin, een pijnstiller met een speciale coating waardoor het product vertraagd binnendringt in de bloedbaan van kankerpatiënten, de eerste doelgroep.

Uit de ervaringen en succes van MS Contin volgt in 1996  OxyContin, de locomotief van het Sackler-imperium. De pijnstiller blijkt al snel revolutionair voor chronische oncologische pijn en niet-maligne pijnproblemen. De omzet bedraagt 35 miljard dollar, een van de grootste kassuccessen in de farmaceutische geschiedenis.

Euforie alom. Tot op een dag in 2000 een topverkoper van OxyContin één van de artsen en de veelvoorschrijvers bezoekt. Bij zijn aankomst ziet zij lijkbleek. In haar familie is net iemand overleden aan een overdosis OxyContin. Die eerste dode start de neergang van de Sacklers.

Epidemie

Sindsdien overleden zo’n 450.000 Amerikanen aan opioïde-overdoses, de belangrijkste niet-natuurlijke doodsoorzaak in Amerika, dodelijker nog dan auto-ongevallen en dat andere typisch Amerikaanse euvel: schotwonden.

De Sacklers en Purdue Pharma werden aangeklaagd in meer dan 2.500 processen aangespannen door Amerikaanse steden, staten, stammen, ziekenhuizen, schooldistricten en andere gedupeerden. Wat gebeurde is vergelijkbaar met de neergang van de tabaksfabrikanten die decennialang de risico’s van het roken bagatelliseerden. Dat leidde na juridische schermutselingen uiteindelijk tot een schikking van 206 miljard dollar.

De openbaar aanklager van New York noemde OxyContin de ‘penwortel’ van de opioïdenepidemie. De penwortel is de centrale, stevigste wortel van een boom of plant.

Conclusie

Patrick Radden Keefe schildert gedetailleerd en meeslepend de val van een van de machtigste, rijkste en gesloten families ter wereld. De schrijver is gehuwd met een advocate en verbaasde zich (desondanks) over de geldzuchtige bereidheid van respectabele juristen om te dansen naar de pijpen van louche magnaten.

Radden Keefe, ‘Purdue Pharma en de familie Sackler hebben tientallen jaren de belangen van pijnpatiënten gebruikt als schaamlap voor hun eigen hebzucht. Ik ben er van overtuigd, ondanks andere actoren, waaronder de FDA, dat Purdue als pionier een speciale rol heeft gespeeld.’

Het pijnstillerimperium is een spannend en nuttig boek om de farmaceutische sector te doorgronden, ook voor niet-Amerikanen. Wil je de schaduwkanten van de geneesmiddelensector kennen, knip de leeslamp aan.

Het pijnstillerimperium | Patrick Radden Keefe

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

"Een non-fictie-tegenhanger van de Great American Novel." ····· NRCDe naam Sackler prijkt groots op de muren van het Louvre, het Metropolitan Museum of Art, Oxford en Harvard University. De familie staat bekend om de omvangrijke donaties [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frans Crols

Mandeville: de Vlaamse vader van de economie

Recensie Frans Crols - 26/07/2022
Vlaanderen is braakland voor filosofen als Augustinus, Descartes, Hobbes, Kant en Hegel. Wel is er het (onbekende) vaderschap van Bernard Mandeville, een Vlaamse Nederlander, die Adam Smith, David Hume en Charles Darwin inspireerde.
Niet 1 Vlaming op 100, noch 1 liberaal op 1000, zeker geen 1 op [lees verder]

Lezen en schrijven zijn mirakels

Recensie Frans Crols - 10/07/2022
Schattingen van het ontstaan van taal variëren van 50.000 jaar tot 1,9 miljoen jaar. Lezen en schrijven van 26 gecombineerde hanenpoten zijn mirakels.
Deze tekst is een combinatie van 26 hanenpoten op een bladzijde of een scherm die voor u zinnen vormen met een betekenis. Schrijven is van een [lees verder]

Woody Allen en de Vlaamse Beweging

Recensie Frans Crols - 03/06/2022
Messianisme is een Joodse traditie en voortgang die uitwaaierde. Het is Bijbels, christelijk, marxistisch, ecologisch, Vlaams, actueel. Je vindt messianisme in eigen dosissen bij Franz Kafka, Martin Buber, Karl Marx, Woody Allen, Greta Thunberg, Bart De Wever en Tom Van Grieken.
Een sliert messianisme [lees verder]

Lenin, plunder de plunderaars

Recensie Frans Crols - 17/05/2022
De titel is een vondst, de omslag toont een leeuwachtige hondenkop in Vlaamse kleuren met een zweem rood. Uitgeverij EPO publiceert ‘Debatfiches van de Vlaamse elite’. De Vlaamse Osservatore Proletaro (EPO staat voor Education Prolétaire, Proletarische Opvoeding) groepeert denkend klein [lees verder]

Rusland, de hel van Dante

Recensie Frans Crols - 10/05/2022
Scheldwoorden passen niet bij een boekbespreking. Je moet je bij de bundel van Bill Browder hoofdstuk na hoofdstuk verbijten. De top van Rusland is melaats met korstendikke leugens en zwavel.
De Goddelijke Komedie
‘De stromen bloed die uit hun wonden dropen, vormden, tezamen met hun [lees verder]

De kudde graast verder

Recensie Frans Crols - 20/04/2022
Eén buitenbeen is geen doorbraak. De Vlaamse pers blijft een weide met een ampele kudde. De oplossing is Nederland.
Wat is een kopblad? Het antwoord vindt u achteraan, gelieve toch eerst enkele paragrafen te lezen. Luc Pauwels is een crème van een VRT-journalist, met zijn reportages, dossiers [lees verder]

Matthias Desmet ‘De psychologie van totalitarisme’ en het Ministerie van Waarheid in Moskou

Recensie Frans Crols - 08/03/2022
De oorlogsroes van de Russen weerkaatst het rijzende totalitarisme van het Kremlin. Na de drollige Stalin en Hitler is Poetin dé moderne totalitair, een man met het lijf en de kop van de hoofdacteur van een kantoorsoap. Het gevaarlijkste type.
Transhumanisme
Een koene en modieuze denker [lees verder]

De kerk trilt los van Vlaanderen

Recensie Frans Crols - 01/03/2022
Kerkelijk had 1962 een primeur, een diepteduik met een onderzoeksboek in de Vlaamse Kerk door gewijden en leken. Zestig jaar later volgt een herhaling met ‘De Kerk in Vlaanderen’. Luidt de titel over 60 jaar ‘De Islam in Vlaanderen’ bij gebrek aan Kerk?
Verzwakking
In [lees verder]

Waarom de wereld niet sneuvelt

Recensie Frans Crols - 15/02/2022
‘De wereld in 2050 kapot’. Groene catastrofisten verspreiden dergelijke profetieën. De werkelijkheid is verwarrender én veerkrachtiger dan het refrein ‘Het einde is nabij’. Een wijs boek vindt de weg.
Homo Deus, ja u en ik zijn Mensgoden, staat tussen mijn boeken. Het [lees verder]

Christendom voor iedereen

Recensie Frans Crols - 01/02/2022
Een Leuvense nieuwtestamenticus schreef een meeslepend boek over het christendom ontluikend in de Grieks-Romeinse wereld. Een medicijn tegen moedeloosheid en nietsisme. Iedereen in Vlaanderen is cultureel christen.
Tegen moedeloosheid en kromdenken
Traditie en herbronnen zijn champagne tegen [lees verder]

De algocratie wordt uw nieuw leven

Recensie Frans Crols - 20/01/2022
Angsthazen en roeptoeters springen over mekaar bij de Artificiële Intelligentie. Zijn de algoritmes, die de macht van ieders leven worden, hoopgevend, neutraal, afschrikwekkend, ethisch of onethisch? ‘Wij, robots’ van Lode Lauwaert van de KU Leuven hakt wegeltjes door het kreupelhout.
[lees verder]

De Belgische ruimtevaartmissie

Recensie Frans Crols - 19/12/2021
De Zuidpool is sedert een eeuw ook ons territorium. Adrien de Gerlache opende in 1897 Antarctica voor Belgisch geld en Belgisch patriotisme. Julian Sancton, een Amerikaan, schreef een waarheidsgetrouwe thriller over de Belgica en zijn avonturiers. Uitstekende lectuur tussen Kerst en Oudjaar.
Laatste [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.