‘Wildevrouw’ van Jeroen Olyslaegers: de roman van het jaar

In zijn nieuwe historische roman Wildevrouw over het 16de-eeuwse Antwerpen van de Beeldenstorm verzoent wildeman Jeroen Olyslaegers Louis Paul Boon met Felix Timmermans dat horen en zien je vergaan. Olyslaegers borstelt in Wildevrouw op zijn Bruegels een sensueel portret van de gistende tijden in het Antwerpen vlak voor en tijdens het legendarische jaar 1566. Een volksopstand tegen de Spaanse koning Filips II leidde toen tot een religieuze en politieke revolutie en uiteindelijk – na de val van Antwerpen in 1585 – tot de splitsing van het huidige Vlaanderen en Nederland. Olyslaegers die sinds de Antwerpse WO II-collaboratieroman Wil het genre van de historische roman heeft ontdekt, voelt zich in dit nieuwe historische epos als een vis in het Scheldewater.

Geuzenboek van Boon

Met een vanzelfsprekend naturel dat hij van zijn idool Pieter Bruegel heeft afgekeken laat hij zijn hoofdpersonage, de herbergier Beer, in het volle Antwerpse leven duiken, met zijn intellectuelen en hoeren, met zijn grootondernemers en kunstenaars, met zijn narren en pastoors. Zwierig en sappig brengt Olyslaegers het flamboyante verhaal van Beer als een biecht tot God in de gij- en U-vorm. Op het ogenblik dat Beer zijn verhaal doet, is hij al gevlucht naar Amsterdam met de dochter van de wildevrouw uit de titel, een Eskimodame. Een Antwerpse handelsexpeditie bracht haar als bezienswaardigheid uit het Noorden mee en verstopte ze in een achterkamertje in de herberg van Beer. Maar natuurlijk verwijst de wildevrouw ook naar het schilderij Dulle Griet van Pieter Bruegel dat na restauratie nu in zijn volle glorie weer te bewonderen is in het Antwerpse Museum Mayer van den Bergh.

Olyslaegers is een uitgesproken kenner en liefhebber van het werk van Louis Paul Boon. Na zijn studies Germaanse filologie werkte hij op een blauwe maandag voor het Boon Documentatiecentrum aan de Antwerpse universiteit en geraakte hij allicht ook in de ban van Boons postuum gepubliceerde Het geuzenboek uit 1979.  Meer dan 700 bladzijden lang vertelt Boon in deze laatste roman over de manier waarop de Vlaamse geuzen in de zestiende eeuw het onderspit delfden tegen de Spaanse kroon en daarbij verraden werden door hun eigen leider Willem van Oranje. Boon had zich voor zijn verhaal van de geuzenopstand uitvoerig gedocumenteerd, misschien zelfs té uitvoerig want het verhaal zelf wil bij hem niet echt vlotten. De kroniek die hij opdist, is een schoolse reconstructie van hetgeen er tussen 1500 en 1585 in onze streken is gebeurd. De volkse verhaalsaus waarmee Boon zijn geschiedenisles op smaak wou brengen, was te dun.

Job op de mesthoop

Olyslaegers heeft zich ook degelijk voorbereid maar trapt niet in de val waarin Boon en menige historische romancier — zie bijvoorbeeld Stefan Hertmans in De opgang – zich vaak verliest. De historische setting overwoekert daarbij het verhaal omdat de chroniqueur al te babbelziek de lezer per se deelachtig wil maken aan zijn documentaire belezenheid.

Olyslaegers ontwijkt die klip door voor het volle pond als een literaire wildeman de bijbels-barokke vertellersstem van Beer te laten weerklinken. Hij gaat tekeer als Job op zijn mesthoop. Olyslaegers concentreert zich op de Antwerpse commerciële havenactiviteit die door de hongerwinter van 1564 tot stilstand komt. Stilte voor de storm, zo blijkt, tot de apocalyps in de jaren daarna pas echt uitbreekt.

Bruegel van Timmermans

Boon, die in zijn geuzenverhaal ook een voorkeur had voor de volkse gij-verteller en voor de maatschappelijke outcast, krijgt dus met Wildevrouw een remake die beter is dan het origineel omdat Olyslaegers zo levendig vertelt. Dat heeft hij misschien van Felix Timmermans die al in 1928 met zijn romanportret van Pieter Bruegel de schilder beschreef zoals hij hem naar eigen zeggen ‘zo uit zijn werken had geroken’.

Diezelfde zinnelijke overvloed overrompelt je als lezer vanaf de eerste bladzijden van Olyslaegers’ Wildevrouw. Je ruikt, hoort, ziet en proeft het Antwerpen van voor en tijdens de Spaanse Furie. Je wordt opgenomen in de dolle fratsen van de wildemansbond, waar Beer tijdens carnaval de plak zwaait. En je leeft mee met de intellectuele gesprekken in en buiten de herberg waar cartograaf Abraham Ortelius en ook Pieter Bruegel in beeld komen. Havenbaronnen à la Fernand Huts verkeerden er zij aan zij met drukkers, zoals Willem Silvius en astrologen-alchemisten, zoals de Engelsman John Dee.

De tweezak in ieder van ons

Kortom, de havenmetropool die Antwerpen tot 1585 was – en vandaag opnieuw is – gaf het leven een boost die ook wel eens tot excessen leidde. Knap hoe Olyslaegers zijn uitzinnig verhaal een elektriserende, filosofische lading meegeeft. Ten laatste sinds Wil is Olyslaegers blijkbaar gebiologeerd door de manier waarop ieder van ons vroeg of laat compromissen moet sluiten met het leven, en daardoor in zekere zin verraad pleegt aan de ooit hoog gekoesterde idealen. In het volkse taaleigen van Olyslaegers gaat het om ‘de tweezak’ die de mens noodzakelijkerwijze wordt. Niemand is zuiver op de graat. Alles draait in de wereld om de aanvaarding van je eigen grenzen, zoals Beer tot scha en schande moet ondervinden.

Komt erbij dat Olyslaegers in deze roman heel zijn eigen ziel heeft gelegd. Olyslaegers heeft in het echte leven iets van een sjamaan en draagt een amulet met magische tekens die zijn alter ego Beer hier door John Dee tijdens een spraakmakende scène eveneens om de hals gelegd krijgt. De aanvaarding waarvan hier al sprake was, impliceert dat je de spirituele energie van het leven achter of boven de werkelijkheid probeert te ontdekken. Dan pas krijgt het leven zin en betekenis.

Eigen botten kraken

Om maar te zeggen dat Wildevrouw zoveel in petto heeft: een sterk verhaal met extra dimensies maar ook een boodschap die te denken geeft. En ja, zoals Bruegel, heeft Olyslaegers een zesde zintuig voor plastische taferelen vol sprekende details. Het bezoek van een ontredderde Beer aan een badhuis waarin een dame van lichte zeden hem opkikkert, blijft nazinderen. Om nog maar te zwijgen van de sadistische manier waarop enkele ongelukkigen publiekelijk op het rad worden gespannen en door de beulshamer bewerkt tot je bijna de eigen botten hoort kraken.

Redenen genoeg dus om Wildevrouw tot dé Vlaamse roman van 2020 uit te roepen.

Wildevrouw is gedurende twee weken ‘boek van de week’ en zonder verzendkosten te koop in de online boekhandel van Doorbraak.

Wildevrouw | Jeroen Olyslaegers

Hardback | Nederlands | Literaire roman, novelle

Beer verloor drie vrouwen in het kraambed. Zijn derde echtgenote baarde een kind alvorens te sterven, de andere twee stierven met een kind in hun buik. Na al dat verlies acht hij zichzelf vervloekt. Vanuit Amsterdam blikt Beer terug op zijn laatste jaren in het [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Van Ann De Craemer tot Dimitri Verhulst: 5 auteurs voor de literaire lente

BlogFrank Hellemans - 19/04/2022
Nu de Literaire Lente als boekenevenement niet langer bestaat, organiseren we er zelf maar één met schrijvers die in april en mei met kakelvers werk komen. Te beginnen met Ann De Craemer en Hildegard van Bingen. Jeroen Theunissen, Gie Bogaert en Dimitri Verhulst maken het kwintet compleet.
Ideale [lees verder]

Prins zonder poen: het bewogen nomadenleven van Willem van Oranje

Recensie Frank Hellemans - 22/02/2022
Wie De Zwijger. Het leven van Willem van Oranje, de bijna 950 bladzijden dikke biografie van René van Stipriaan, doorneemt, komt onder de indruk van de manier waarop deze prins van Oranje 51 jaar lang het hoofd koel probeerde te houden onder de steeds wisselende mokerslagen van het lot. Willem van Oranje [lees verder]

Vaders en zonen

Recensie Frank Hellemans - 26/11/2021
Aan moederromans geen gebrek, maar ook vaders komen nu meer en meer in het vizier van hun schrijvende zonen. Sam De Graeve trok vijf jaar geleden op wandeltocht met zijn vader Jan langs de Muur van Hadrianus in Engeland. Nu papa plots in het ziekenhuis werd opgenomen, recapituleert hij in briefvorm hoe [lees verder]

Dé Boekenbeurs is dood, leve de boekenbeursjes?

BlogFrank Hellemans - 27/10/2021
Zoals in pre-coronatijden wordt het nooit meer. Zeker niet in de boekensector. De Antwerpse Boekenbeurs, het uithangbord van alles en iedereen die met schrijven en lezen bezig was, is versnipperd tot een lappendeken van tientallen initiatieven rond boeken en schrijvers. Elke stad – en zelfs bijna elke [lees verder]

Luc Devoldere begraaft tandeloze Taalunie

BlogFrank Hellemans - 20/10/2021
‘Vandaag zou ze niet meer worden opgericht.’ In een dubbelzinnige lofrede op 40 jaar Taalunie prijst essayist Luc Devoldere*, ex-hoofdredacteur van Ons Erfdeel-De Lage Landen, de verworvenheden van de Nederlandse Taalunie. Maar tegelijk waarschuwt hij dat ze haar ingeslapen status dringend moet reanimeren, [lees verder]

Van Tolstoj tot Elsschot en Jonathan Franzen: de familieroman is terug

BlogFrank Hellemans - 13/10/2021
Zelfs Bart Van Loo brengt zijn verhaal over de Bourgondiërs als een dynastiek familieverhaal, eerst in zijn boek en nu ook op het podium. Hoeft het dan te verwonderen dat familiesoaps op tv, zoals Thuis of Familie, kijkcijferkanonnen zijn? En dat heel wat schrijvers vandaag in dezelfde vijver gaan vissen, [lees verder]

Nobelprijs Literatuur 2021 voor Noor Jon Fosse of toch Annie Ernaux?

BlogFrank Hellemans - 06/10/2021
Eigenlijk had iedereen – ook deze Doorbraak-medewerker – vorig jaar gegokt op een zwarte Afrikaanse schrijfster, zoals Maryse Condé, een Franse auteur uit Guadeloupe. Sign of the times, weet je wel. Ook literaire jury’s zijn daar vaak gevoelig voor. Het werd dus wel een vrouw maar geen volwassen [lees verder]

Strop voor Vlaamse thrillerschrijvers

BlogFrank Hellemans - 29/09/2021
In 2022 is de kans gering dat een Vlaamse misdaadauteur nog eens aan het feesten zal zijn bij het winnen van De Gouden Strop, de belangrijkste literaire onderscheiding in het krimigenre. Alleen wie als Vlaamse schrijver bij een Nederlandse uitgeverij onder dak is, komt er dan immers nog voor in aanmerking.
[lees verder]

Van gefilte fisj tot fatalisme: Margot Vanderstraeten fileert de (Antwerpse) Joden

Recensie Frank Hellemans - 27/09/2021
Na het bijzonder succesvolle én aangrijpende Mazzel tov, serveert Margot Vanderstraeten met Minjan nieuwe verhalen over de ondoorgrondelijke Joodse ziel.
Koosjere kippensoep
Journaliste-auteur Margot Vanderstraeten scoorde dankzij Mazzel tov vier jaar geleden een internationale bestseller [lees verder]

Annelies Verbeke wil o zo graag een grote prijs en Herman Brusselmans niet

BlogFrank Hellemans - 15/09/2021
De literaire rentree is daar en daarmee ook het circus van de literaire prijzen. De longlist van de vroegere AKO Literatuurprijs – nu heet die Boekenbon Literatuurprijs – zorgde al meteen voor zure oprispingen bij de gepasseerde verhalenschrijfster Annelies Verbeke. Weer geen kans op de geldzak van [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.