‘Wildevrouw’ van Jeroen Olyslaegers: de roman van het jaar

In zijn nieuwe historische roman Wildevrouw over het 16de-eeuwse Antwerpen van de Beeldenstorm verzoent wildeman Jeroen Olyslaegers Louis Paul Boon met Felix Timmermans dat horen en zien je vergaan. Olyslaegers borstelt in Wildevrouw op zijn Bruegels een sensueel portret van de gistende tijden in het Antwerpen vlak voor en tijdens het legendarische jaar 1566. Een volksopstand tegen de Spaanse koning Filips II leidde toen tot een religieuze en politieke revolutie en uiteindelijk – na de val van Antwerpen in 1585 – tot de splitsing van het huidige Vlaanderen en Nederland. Olyslaegers die sinds de Antwerpse WO II-collaboratieroman Wil het genre van de historische roman heeft ontdekt, voelt zich in dit nieuwe historische epos als een vis in het Scheldewater.

Geuzenboek van Boon

Met een vanzelfsprekend naturel dat hij van zijn idool Pieter Bruegel heeft afgekeken laat hij zijn hoofdpersonage, de herbergier Beer, in het volle Antwerpse leven duiken, met zijn intellectuelen en hoeren, met zijn grootondernemers en kunstenaars, met zijn narren en pastoors. Zwierig en sappig brengt Olyslaegers het flamboyante verhaal van Beer als een biecht tot God in de gij- en U-vorm. Op het ogenblik dat Beer zijn verhaal doet, is hij al gevlucht naar Amsterdam met de dochter van de wildevrouw uit de titel, een Eskimodame. Een Antwerpse handelsexpeditie bracht haar als bezienswaardigheid uit het Noorden mee en verstopte ze in een achterkamertje in de herberg van Beer. Maar natuurlijk verwijst de wildevrouw ook naar het schilderij Dulle Griet van Pieter Bruegel dat na restauratie nu in zijn volle glorie weer te bewonderen is in het Antwerpse Museum Mayer van den Bergh.

Olyslaegers is een uitgesproken kenner en liefhebber van het werk van Louis Paul Boon. Na zijn studies Germaanse filologie werkte hij op een blauwe maandag voor het Boon Documentatiecentrum aan de Antwerpse universiteit en geraakte hij allicht ook in de ban van Boons postuum gepubliceerde Het geuzenboek uit 1979.  Meer dan 700 bladzijden lang vertelt Boon in deze laatste roman over de manier waarop de Vlaamse geuzen in de zestiende eeuw het onderspit delfden tegen de Spaanse kroon en daarbij verraden werden door hun eigen leider Willem van Oranje. Boon had zich voor zijn verhaal van de geuzenopstand uitvoerig gedocumenteerd, misschien zelfs té uitvoerig want het verhaal zelf wil bij hem niet echt vlotten. De kroniek die hij opdist, is een schoolse reconstructie van hetgeen er tussen 1500 en 1585 in onze streken is gebeurd. De volkse verhaalsaus waarmee Boon zijn geschiedenisles op smaak wou brengen, was te dun.

Job op de mesthoop

Olyslaegers heeft zich ook degelijk voorbereid maar trapt niet in de val waarin Boon en menige historische romancier — zie bijvoorbeeld Stefan Hertmans in De opgang – zich vaak verliest. De historische setting overwoekert daarbij het verhaal omdat de chroniqueur al te babbelziek de lezer per se deelachtig wil maken aan zijn documentaire belezenheid.

Olyslaegers ontwijkt die klip door voor het volle pond als een literaire wildeman de bijbels-barokke vertellersstem van Beer te laten weerklinken. Hij gaat tekeer als Job op zijn mesthoop. Olyslaegers concentreert zich op de Antwerpse commerciële havenactiviteit die door de hongerwinter van 1564 tot stilstand komt. Stilte voor de storm, zo blijkt, tot de apocalyps in de jaren daarna pas echt uitbreekt.

Bruegel van Timmermans

Boon, die in zijn geuzenverhaal ook een voorkeur had voor de volkse gij-verteller en voor de maatschappelijke outcast, krijgt dus met Wildevrouw een remake die beter is dan het origineel omdat Olyslaegers zo levendig vertelt. Dat heeft hij misschien van Felix Timmermans die al in 1928 met zijn romanportret van Pieter Bruegel de schilder beschreef zoals hij hem naar eigen zeggen ‘zo uit zijn werken had geroken’.

Diezelfde zinnelijke overvloed overrompelt je als lezer vanaf de eerste bladzijden van Olyslaegers’ Wildevrouw. Je ruikt, hoort, ziet en proeft het Antwerpen van voor en tijdens de Spaanse Furie. Je wordt opgenomen in de dolle fratsen van de wildemansbond, waar Beer tijdens carnaval de plak zwaait. En je leeft mee met de intellectuele gesprekken in en buiten de herberg waar cartograaf Abraham Ortelius en ook Pieter Bruegel in beeld komen. Havenbaronnen à la Fernand Huts verkeerden er zij aan zij met drukkers, zoals Willem Silvius en astrologen-alchemisten, zoals de Engelsman John Dee.

De tweezak in ieder van ons

Kortom, de havenmetropool die Antwerpen tot 1585 was – en vandaag opnieuw is – gaf het leven een boost die ook wel eens tot excessen leidde. Knap hoe Olyslaegers zijn uitzinnig verhaal een elektriserende, filosofische lading meegeeft. Ten laatste sinds Wil is Olyslaegers blijkbaar gebiologeerd door de manier waarop ieder van ons vroeg of laat compromissen moet sluiten met het leven, en daardoor in zekere zin verraad pleegt aan de ooit hoog gekoesterde idealen. In het volkse taaleigen van Olyslaegers gaat het om ‘de tweezak’ die de mens noodzakelijkerwijze wordt. Niemand is zuiver op de graat. Alles draait in de wereld om de aanvaarding van je eigen grenzen, zoals Beer tot scha en schande moet ondervinden.

Komt erbij dat Olyslaegers in deze roman heel zijn eigen ziel heeft gelegd. Olyslaegers heeft in het echte leven iets van een sjamaan en draagt een amulet met magische tekens die zijn alter ego Beer hier door John Dee tijdens een spraakmakende scène eveneens om de hals gelegd krijgt. De aanvaarding waarvan hier al sprake was, impliceert dat je de spirituele energie van het leven achter of boven de werkelijkheid probeert te ontdekken. Dan pas krijgt het leven zin en betekenis.

Eigen botten kraken

Om maar te zeggen dat Wildevrouw zoveel in petto heeft: een sterk verhaal met extra dimensies maar ook een boodschap die te denken geeft. En ja, zoals Bruegel, heeft Olyslaegers een zesde zintuig voor plastische taferelen vol sprekende details. Het bezoek van een ontredderde Beer aan een badhuis waarin een dame van lichte zeden hem opkikkert, blijft nazinderen. Om nog maar te zwijgen van de sadistische manier waarop enkele ongelukkigen publiekelijk op het rad worden gespannen en door de beulshamer bewerkt tot je bijna de eigen botten hoort kraken.

Redenen genoeg dus om Wildevrouw tot dé Vlaamse roman van 2020 uit te roepen.

Wildevrouw is gedurende twee weken ‘boek van de week’ en zonder verzendkosten te koop in de online boekhandel van Doorbraak.

Wildevrouw | Jeroen Olyslaegers

Hardback | Nederlands | Literaire roman, novelle

Beer verloor drie vrouwen in het kraambed. Zijn derde echtgenote baarde een kind alvorens te sterven, de andere twee stierven met een kind in hun buik. Na al dat verlies acht hij zichzelf vervloekt. Vanuit Amsterdam blikt Beer terug op zijn laatste jaren in het [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Benno Barnard: ‘De verkrachting begint waar de handkus ophoudt’

Recensie Frank Hellemans - 31/01/2023
Afscheid van de handkus van Benno Barnard is een hoogst opmerkelijke mix van scherpe dagboeknotities met een speelse romanfantasie. Gemeenschappelijke noemer: de joods-christelijke beschaving die Barnard samen met de aristocratische handkus ziet verdwijnen en die hij daarom in zijn tactiel proza als [lees verder]

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.