Wie wil er loodgieter-schrijver worden?

Een culturele New Deal noemt Geert Buelens zijn ambitieus (utopisch?) plan, met dank aan de Amerikaanse president Roosevelt, om ook schrijvers via overheidsopdrachten aan een vast inkomen te helpen.

Heeft Geert Buelens heimwee naar de tijd van de priester-dichter (Guido Gezelle!) en leraar-schrijver (Aster Berkhof)? Nee, niet echt, alhoewel hijzelf een perfect voorbeeld is van die laatste combinatie die tot in de jaren 1970 een beproefd verdienmodel was in de Vlaamse literaire sector. Als hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de universiteit van Utrecht verdient hij goed zijn brood en daarnaast verblijdt hij ons met dichtbundels, essays en knappe staaltjes cultuurgeschiedenis. Zijn poëziebloemlezing bijvoorbeeld van internationale  Europese dichters  (Europa Europa!) over de Eerste Wereldoorlog is een blijver.

Toen de coronacrisis in maart 2020 toesloeg, pleitte Buelens al voor een culturele New Deal in het spoor van hetgeen de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt na de crash van 1929 in de jaren 1930 op touw zette. Buelens is momenteel bezig met academisch onderzoek naar de manier waarop Roosevelts investeringsprogramma door de overheid in alle mogelijke sectoren van de maatschappij – van bruggen, dammen en wegen bouwen tot  parken en bossen onderhouden – toen eveneens in de culturele sector werd opgestart. Blijkt dat Roosevelt ook schrijvers, zoals bijvoorbeeld Saul Bellow,  in de overheidsopdrachten betrok.

Loon van loodgieter

Tegen een verloning van een loodgieter kregen auteurs tijdelijk een opdracht om vanuit hun expertise aan gemeenschapsvorming te doen. Sommigen gingen voorlezen in bibliotheken of scholen, anderen gaven schrijfcursussen of gingen stadsgidsen en brochures maken om het erfgoed in eigen streek in kaart te brengen. Toneelmakers trokken rond om in afgelegen streken de actualiteit op een podium na te spelen. Op die manier ontstond een win-winsituatie: de creatievelingen bleven aan de slag en de maatschappij – zeker de groep van laagopgeleiden die vaak weinig of geen geletterdheid of algemene kennis bezat – voer er wel bij. De auteur die in een dergelijk literair-cultureel dienstverband werkte, werd geacht om 96 uur per maand zijn beste beentje voor te zetten. Een goeie twee weken dus naar onze maatstaven en de rest van de tijd kon hij naar eigen inzicht en tevredenheid invullen. Die verdiensten kwamen bovenop zijn afgesproken ‘loodgietersloon’.

Over de fiscale implicaties van die meeropbrengst, heeft Buelens het niet maar zijn voorstel heeft ondertussen – eerst in Nederland, en nu ook in Vlaanderen – gehoor gevonden. Al een tijdje terug lanceerde hij samen met 250 gelijkstemde zielen een petitie in de Volkskrant om een aangepaste culturele New Deal in Nederland te beginnen. In de zomer van 2020 sprong het Nederlandse letterenbeleid in de bres met Taalbaas, een initiatief dat op zijn Roosevelts schrijvers aan scholen of sociale –culturele organisaties linkt om zo hun artistieke ding te doen dat de gemeenschap in de brede zin van het woord ten goede komt.

Eén procenters

In Vlaanderen blijft het voorlopig oorverdovend stil over de mogelijke invulling van een dergelijk initiatief. Elke literaire en culturele organisatie probeert voor de eigen achterban te lobbyen bij de overheid om zo toch enigszins publieksoptredens te kunnen voorzien waardoor de artistieke expertise onderhouden wordt én een minimum aan inkomsten wordt gegenereerd. Maar vele vooral zelfstandig opererende freelancers vallen door de mazen van het net en moeten noodgedwongen hun spaargeld opsoeperen. Sommigen proberen met de moed der wanhoop via sociale media een eigen community te creëren om zo reclame te kunnen maken voor hun artistieke producten en toch iets te kunnen verdienen.

Kortom, zeker in de literaire sector is er slechts een kleine one percent van enkele grootverdieners plus een honderdtal auteurs die dankzij overheidsmanna – lees: subsidies – ongestoord kunnen blijven verder schaven aan de ultieme roman, jeugdvertelling of dichtbundel. De rest kan het schudden want er zijn maar weinig  Tom Lanoye’s of Herman Brusselmansen die het alleen kunnen maken.

Farce

Op de webstek van Rekto Verso legt Buelens zijn plannen verder uit, in discussie met choreograaf Michiel Vandevelde die weinig heil ziet in de gemeenschapsvormende plannen voor individuele kunstenaars en schrijvers,  die Buelens voorstaat. Hij zou liever nog meer subsidies van overheidswege willen voorzien zodat nog meer talent zich kan laven aan de uier van vadertje staat.

Nee, dan liever het door Buelens’ opgelaten ballonnetje volgen. Buelens stipt aan dat gesubsidieerde auteurs, die nu soms belastingvrij jaarlijks tot 25.000 euro kunnen cashen (doorsnee halen subsidiënten zo’n 10.000 euro binnen), heel wat van hun creatieve energie in tijdrovende subsidie-aanvragen dienen te steken. Dergelijke tijdrovende ‘subsidiedossierliteratuur’ noemt Buelens onomwonden een farce: ‘(…) Wat een boek, een voorstelling, een film écht wordt, valt in geen dossier te voorspellen. Toch blijft iedereen in die farce meedraaien, omdat er geen andere weg lijkt te zijn.’ En geef hem maar eens ongelijk: de muze kan je natuurlijk wel sturen maar slechts in bepaalde en geringe mate. Waarom zou je trouwens schrijver worden als je niet 100 procent ongestoord je ding kan doen?

Tegen de ontlezing

Vandaar ook de charme van Buelens’ plan. Schrijvers die nu amper het zout op de patatten verdienen (buiten het kringetje van die 100 happy few subsidie-auteurs van hierboven en de weinige commerçanten à la Lanoye en Brusselmans) zouden in ruil voor gemeenschapsvormende literaire projecten tijdelijk – voor twee jaar bijvoorbeeld – een gegarandeerd inkomen krijgen. Buiten die opdracht kunnen ze naar hartenlust freewheelen. Voor Buelens een win-winsituatie: de schrijver blijft bezig met wat hij het liefste doet en de gemeenschap krijgt er iets voor terug. Eindelijk kan er op die manier misschien een remedie worden gevonden om de steeds slechter wordende lees- en schrijfvaardigheid van onze jongeren daadwerkelijk aan te pakken. Non-profitorganisaties in de culturele sector kunnen zo goede pennen aantrekken die hen kunnen helpen bij het creëren van interessante content voor hun doelgroepen.

Taalbaas werd in Nederland door 80 auteurs opgestart en wie een kijkje neemt, zal merken dat er nog heel wat projecten dienen ingevuld. Maar de schrijf- en rapcursussen afgelopen zomer waren blijkbaar wel een succes.

Wie wil er bij ons loodgieter-schrijver worden?

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Waarom het met een Vlaamsere Dikke Van Dale maar niet wil lukken

BlogFrank Hellemans - 27/04/2022
Eerst het goede nieuws: de zestiende editie van de nieuwe Dikke Van Dale doet zijn epitheton alle eer aan en biedt zomaar eventjes 5.160 bladzijden taalplezier. Maar dan het minder goede: Vlaamse woorden, zoals ‘goesting’, worden steevast als Belgische informele spreektaal getypeerd. En Vlaamse auteurs, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.