Wie gelooft die mensen nog?

Politici? Allemaal zakkenvullers die valse beloftes maken. Je hoeft geen bruine kroeg meer te betreden om zulke praat te horen. Nochtans blijkt uit academisch onderzoek in Nederland dat alvast die valse beloftes realiteit zijn.

Elke formatie faalt. De titel van het net geschreven boek zou een aankondiging kunnen zijn voor de coalitiegesprekken in Antwerpen, Oostende, Gent, Vilvoorde… In de kern wil Wimar Bolhuis aantonen dat verkiezingsbeloftes keer op keer niet worden uitgevoerd, niet worden gerealiseerd. Het interessante is dat hij er geen strikt politieke – of zo u wil politicologische – invalshoek voor gebruikte, maar een financieel-economische.

Vrijwel elke kabinetsformatie mondt uit in een aantal keuzes die niet rijmen met de gepubliceerde verkiezingsbeloftes.’ Het is de conclusie niet van een avondje stappen in een buurtcafé vol gefrustreerde burgers. Maar het onderzoeksresultaat van een promovendus aan Nederlands meest prestigieuze universiteit in Leiden.  Het boek Elke formatie faalt, is de publieksversie van zijn proefschrift. Wimar Bolhuis is econoom, bestuurskundige en sociaal-psycholoog en levert met dit boek ‘het harde bewijs’, zoals hij het zelf noemt, voor het feit dat politici na de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen afspraken maken die afwijken van wat ze voor de verkiezingsdatum ‘zo vurig’ aan de kiezer beloofden.

Beloftes

Niet dat de kiezer alle beloftes moet wegzetten als ‘structurele leugentjes’. Maar veel van de beloftes, gemaakt in de door de neutrale instelling Centraal Planbureau, verdwijnen in de kast de dag dat de onderhandelingen beginnen voor een nieuwe bestuursploeg.

Bolhuis keek vooral naar sociaaleconomische beloftes en bestudeerde daarvoor sinds 1986 de doorrekende partijprogramma’s en legde die telkens naast de bestuursakkoorden. Een vergelijkende oefening die nog nooit eerder gebeurd was, en geen fraai beeld oplevert. Nolhuis is zich er van bewust dat de bekendmaking van zijn onderzoeksresultaat in dit boek nog meer kiezers de politiek de rug zullen doen keren. Anderzijds, ‘kan het boek worden gezien als een analyse van politieke wetmatigheden rond Nederlandse kabinetsformaties.’ Vooral dat laatste is boeiend, want leerzaam. Het gaat er in België zeker niet anders aan toe, al worden partijpolitieke verkiezingsprogramma’s nog maar sinds kort helemaal uit- en nagerekend.

Te veel/weinig geven

Uit zijn analyse blijkt onder meer:

  • 7/9 van de regeringen (sinds 1986) braken hun belofte om de lasten op arbeid te verlagen (en toch komt die belofte telkens opnieuw terug);
  • álle regeringen gaven veel meer uit aan sociale zekerheid, openbaar bestuur, zorg, internationale samenwerking, milieu … dan beloofd;
  • álle regeringen. gaven veel minder uit aan onderwijs dan beloofd;
  • 4/5 van de kabinetten zorgden voor een verlies van koopkracht van de middenklasse. Lees: het geld wordt bij de middenklasse gehaald, in tegenstelling tot wat beloofd wordt en grote bedrijven mee(r) te laten betalen (wat dus ook niet gebeurt, maar dat had de intelligente lezer al door);
  • sommige beloftes worden zelfs nooit waargemaakt: ‘Keer op keer worden miljarden euro’s volgens een vast stramien anders verdeeld tussen burgers en bedrijven, tussen bepaalde beleidsterreinen en tussen bepaalde inkomensgroepen dan in de doorgerekende verkiezingsprogramma’s stond’

Politieke wetmatigheden

De auteur distilleert hier vijf conclusies uit, vijf politieke wetmatigheden:

  • voorkeur voor hogere uitgaven;
  • voorkeur voor hogere lasten, waarvoor vooral werkende mensen opdraaien;
  • voorkeur voor het bedrijfsleven: de lastendruk voor bedrijven valt telkens lager uit;
  • voorkeur voor herverdeling van de koek in plaats van maatregelen te nemen om de koek te vergroten;
  • voorkeur voor slechts een beperkte verlaging van het overheidssaldo, wat Bolhuis ‘kortzichtig’ noemt: ‘de langetermijnpositie van de overheidsfinanciën (houdbaarheid) verslechtert in regeerakkoorden vaak fors.

Aan de hand van die vijf wetmatigheden, kan je de afspraken in een komende kabinetsformatie ‘met redelijke zekerheid voorspellen’, stelt de auteur.

Waarom?

Waarom is het zover gekomen? Waarom kan een regering geen omslag bewerkstelligen? Bolhuis heeft zes verklaringen die ook weer erg toepasbaar zijn op Vlaanderen/België:

  • de achterban: elke partij wil de eigen achterban paaien en vooral niet schofferen; ‘onwelgevallige bezuinigings- of lastenverzwaringsvoorstellen’ van politieke concurrenten worden van tafel geveegd;
  • partijen liggen waker van de uitslag op verkiezingsdag. Eens die voorbij is, kunnen de ‘standpunten vervolgens weer genormaliseerd worden’;
  • in de campagne wordt er ‘hoog ingezet om het gewenste binnen te halen’, lees: te hoog;
  • elk kabinet start met een programma ‘voor alle Nederlanders’, inclusief alle belangengroepen: niemand mag (te veel) inboeten;
  • ‘status-quo-bias’: ‘in de onderhandeling wordt geen verbetering gevonden voor de ene partij zonder dat dit voor de andere partij een verslechtering is. Daarom kiest men vaak voor het voortzetten van een bepaalde situatie, hoewel geen partij hiermee tevreden is.’
  • geen van de partijen wil overkomen als ‘verliezer’, dus liever samen minder lastenverlichting: minder winst in ruil voor geen verlies.

 

Balans

Elke formatie opnieuw blijkt dat er in Nederland ‘miljarden euro’s kunnen verschuiven ten opzichte van de verkiezingsprogramma’s van de onderhandelaars. Ook maken ze begrijpelijk dat het ten koste kan gaan van democratisch vertrouwen.’ Bovendien blijken de huishoudens in regeerakkoorden altijd minder dan beloofd, en bedrijen in de regel meer dan beloofd.

Elke formatie faalt is een ontluisterend boek. Maar ook een wake-upcall voor wie coalities wil sluiten met een te groot financieel-economisch spagaat tussen de deelnemende partijen. Met de Antwerpse coalitiegesprekken in het achterhoofd, valt Bart De Wevers wens om de ‘droomcoalitie’ met CD&V en Open Vld verder te zetten, plots iets beter te begrijpen.

 

Elke formatie faalt | Bolhuis Wimar

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

Blijven jouw belastingen ook altijd hoger dan de politiek belooft? Komt de middenklasse er inderdaad keer op keer bekaaid vanaf in regeerakkoorden? En wanneer wórdt er nu eindelijk bezuinigd op het aantal ambtenaren?Dit boek bewijst wat we altijd al vermoedden: [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Karl Drabbe

Verdeeldheid in eenheid

Recensie Karl Drabbe - 18/05/2021
De Lage Landen, zeg maar: de Benelux met een stuk van wat vandaag ‘Hauts de France’ heet en het Land van Kleef in Duitsland. Dat is zowat het gebied dat de Lage Landen sinds de middeleeuwen vormen. Een regio in de delta van de grote rivieren, waar een klimaatopwarming voor relatieve landbouwopbrengsten [lees verder]

100 jaar bedevaarten naar de IJzer

Recensie Karl Drabbe - 14/05/2021
In 2020 vond de honderdste IJzerbedevaart plaats. Wat ooit begon als een massamanifestatie in dorpen van gesneuvelde Vlaamse frontsoldaten uit de Eerste Wereldoorlog, evolueerde naar pacifistische colloquia in mineur aan de voet van de IJzertoren. De affiches van de honderd manifestaties werden nu gebundeld [lees verder]

De moord op Hitlers halfnicht

Recensie Karl Drabbe - 13/05/2021
‘Angelika Maria (Geli) Raubal (1923-1931) was een dochter van Angela Raubal, die een halfzus was van Adolf Hitler. Zodoende was Geli Raubal een halfnicht van hem.
Toen Hitler in 1929 een appartement betrok in München, werd zijn halfzuster Angela zijn huishoudster. Samen met Geli woonde [lees verder]

De eerste globalisering

Recensie Karl Drabbe - 13/04/2021
Als er één wetmatigheid de geschiedenis van de mensheid typeert, is het wel continuïteit. Ondanks alle grote theorieën of cesuren die mensen post hoc zien of verklaren in het verleden. Continuïteit is echter zo voor de hand liggend, dat ze weinig verrassend lijkt. Ze doet zich voor tegen de achtergrond [lees verder]

De Dietsche nationaalsocialist

Recensie Karl Drabbe - 11/04/2021
Het is prof. Bruno De Wever die Reimond Tollenaere in een artikel ‘De Dietse nationaalsocialist’ noemde. De meeste hardcore nazi’s in Vlaanderen zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog bij DeVlag/Algemeene SS Vlaanderen. Tollenaere koos er echter voor binnen het VNV te blijven, de grootste collaboratiebeweging, [lees verder]

Europees aanmodderen

Recensie Karl Drabbe - 09/04/2021
Aanmodderen. Of voortmodderen. Er is allicht een nuanceverschil. Het ene werkwoord klinkt al minder uitgesproken negatief dan het andere. Volgens Caroline De Gruyter is voortmodderen het motto van zowel de Oostenrijkse Habsburgmonarchie als van de Europese Unie. Ook slordigheid, gekluns, halfbakken compromissen [lees verder]

Moorden in Dresden

Recensie Karl Drabbe - 13/03/2021
Dresden, 1944-1945. De historische stad kreunt onder de bombardementen van de geallieerden. Tienduizenden Duitsers vluchtten uit het oosten voor de Rode Russen. Het Derde Rijk loopt op zijn laatste benen; Hitlers wonderwapen laat het afweten. En als klap op de vuurpijl krijgt de politie er te maken met [lees verder]

BDW: docusoap wordt boek

Recensie Karl Drabbe - 06/03/2021
‘Politiek is een slecht toneelstuk met briljante acteurs.’ Die oneliner hanteert Bart De Wever wel vaker. Het net verschenen boek In het hoofd van Bart De Wever sluit er ei zo na mee af. Datzelfde boek kan je recenseren met een parafrase daarvan: ‘een slecht boek met briljante acteurs’.
[lees verder]

Ik ga op expeditie, en ik neem mee…

Recensie Karl Drabbe - 25/02/2021
‘Ik ga op reis, en ik neem mee…’ U speelde het spelletje als kind zeker ook. Of u speelt het weleens met kinderen en/of kleinkinderen. Eindeloos plezier in de auto, op weg naar een verre vakantiebestemming gegarandeerd. Al kunnen vakantiebestemmingen ons hoogstens doen wegdromen van [lees verder]

Covid doodt, eenzaamheid ook

Recensie Karl Drabbe - 01/02/2021
Wie dacht dat de lockdown een ‘leuke, luie, ontspannende periode zou worden — de hele dag voor de buis of met een spannend boek en een lekker wijntje — had het mis’. Denk maar aan jonge gezinnen met kinderen op een klein appartement. Afstandsonderwijs in arme gezinnen, waar niet voldoende [lees verder]

De middeleeuwen waren anders

Recensie Karl Drabbe - 12/01/2021
De middeleeuwen kwamen ten einde met de renaissance, het quatrocento. Toen zochten geleerden en kunstenaars in Italië terug aansluiting bij het roemrijke verleden van het ‘beschaafde’ Oude Rome. Letterlijk slaat het op de ‘wedergeboorte’ van de ‘Klassieken’. De tien [lees verder]

Complotdenkers, carrièrejagers en charlatans

Recensie Karl Drabbe - 22/12/2020
De vrijmetselarij is wereldwijd gebaseerd op Grote Principes die ook de Franse Revolutie – en vandaag de Franse Republiek – kenmerken: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Of bij uitbreiding vrijheid, gewetensvrijheid, religieuze verdraagzaamheid, democratie, wereldburgerschap. Van een goede man een [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.