Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel heimwee krijgen naar de tijden toen schrijvers, plastische kunstenaars, muzikanten en jan modaal elkaar nog tegenkwamen in etablissementen als de Antwerpse Vecu, het Brusselse Goudblommeke in Papier of de Mechelse Herten Aas.

Smaak en kraak

Doorbraak-medewerker Manu van der Aa, biograaf van onder anderen Alice Nahon en Paul-Gustave van Hecke, bereidt een boek voor over Patrick Conrad en de legendarische Pink Poets. Deze precieuze dichters, met Nic van Bruggen en Conrad als dandyeske boegbeelden, maakten vanaf 1972 van het zoldercafé in de Antwerpse Moriaanstraat the place to be voor al wie literatuur, kunst én gezelligheid hoog in het vaandel voerde. In het jongste nummer van Zuurvrij van het Antwerpse Letterenhuis geeft Van der Aa met een minigeschiedenis van de gereputeerde club, al een inkijk in het reilen en zeilen van een van de literair-culturele hotspots van het Antwerpen in de jaren ’60 tot ’80.

Vecu was een nogal pompeus klinkend letterwoord dat voluit voor ‘Vereniging voor Europese Cultuur Uitwisseling’ stond en dat in de praktijk vanaf de oprichting ervan in 1961 vooral op een excentrieke, pseudo-aristocratische manier het Antwerpse literaire en artistieke leven meer smaak en kraak wou geven. Geleidelijk aan groeide Vecu uit tot een hotspot voor nieuwe literatuur, jazz en plastische kunsten. Simon Vinkenoog was er al snel te gast en ook Remco Campert, die enkele jaren in Antwerpen woonde, kwam er vaak langs. Mik Le Bon, een van de stichters, was trouwens de broer van filmregisseur Patrick Le Bon die met films als Zaman en Hellegat de Vlaamse nouvelle vague in de cinema in de jaren ’70 en ’80 mee gestalte gaf.

Poëtische popsterren

De zestiger en zeventiger jaren waren de hoogtijdagen voor dergelijke literair-artistieke cafés. In Gent was er de Hotsy Totsy-club van de clan Hugo Claus die er door zijn boekvoorstellingen een literair patina aan gaf. In Brussel was Goudblommeke in Papier de ankerplaats voor jonge literaire hemelbestormers. Het tijdschrift Tijd en Mens met literatuurpaus Jan Walravens hield er zijn redactievergaderingen. Claus zou er zijn eerste huwelijk met Elly Overzier vieren. Ook Jeroen Brouwers kwam er in zijn Manteau-periode geregeld langs. Hij leerde er Anne, de dochter van Walravens kennen, die later op 23-jarige leeftijd uit het leven zou stappen. In Mechelen maakten Herman de Coninck en boezemvriend Piet Piryns van de Herten Aas een cultcafé. En in Antwerpen was er dus ‘de’ Vecu, zoals ik hem zelf nog heb meegemaakt.

Toen in 1972 de Pink Poets Vecu als uitvalsbasis kozen, werd het ook een druk gefrequenteerde ontmoetingsplaats voor le tout Anvers littéraire, zoals de francofiele flamingant Jespers graag zei. H.C.Pernath en Paul Snoek werden samen met Van Bruggen en Conrad poëtische popsterren die in smoking het publiek epateerden met maniëristische, langoureuze verzen vol ronkende diepzinnigheid.

Toen in 1975 Pernath een doodssmak maakte op de trap van het café, deden er zelfs roddels de ronde dat hij in beschonken toestand er door een jaloerse collega misschien van af geduwd was. Guy Prieels alludeerde er in zijn debuutroman Duisterlicht op. Maar iedereen ging er van uit dat de toen amper 43-jarige Pernath, neef van Walter van den Broeck trouwens, door een herseninfarct werd geveld.

Zinderende zomerhappenings

De jaren ’70 waren de gouden Vecu-jaren. Naast de Pink Poets streek ook Tony Rombouts er neer met zijn privé-uitgeverij Contramine die onder andere Lucienne Stassaert in de aanbieding had. Rombouts ging in een spitse stijl het driemaandelijkse huisblad Vecu-Express uitgeven. Financiële inbreng van de kapitaalkrachtige diamantair Staf Breugelmans en andere captains of industry zorgde ervoor dat ook jazziconen hun weg vonden naar de Antwerpse Vecu: van Toots Thielemans tot Roland, van Jack van Poll tot Art Farmer. Er werden zinderende zomerhappenings georganiseerd waarin topless gogogirls schitterden naast de legendarische krachtpatser en ‘tandatleet’ John Massis. En ook de Strangers waren welkom. ‘Voor niet-Antwerpenaars zijn deskundige tolken ter beschikking’, heette het in de uitnodiging.

Ook buitenlandse literaire grootheden, zoals de absurdistische theatermaker Eugène Ionesco, deden er hun ding. Ionesco was een stand-up comedian avant la lettre die met zijn laconieke en inderdaad vaak absurde humor iedereen aan het lachen kon brengen. En Harry Mulisch deed er enkele keren acte de présence. Conrad leidde hem er ooit in na een exclusief door Breugelmans gesponsord dinertje te hebben genoten in La Pérouse. Mulisch, zo Conrad, was toen bij het dessert met niets minder dan een Chateau d’Yquem 1966 tevreden, en zo geschiedde. Als aandenken kreeg hij van Mulisch het etiket van de fles cadeau, gesigneerd door de meester: ‘Voor Patrick. Dit is het grote leven! H.M.’

Mooie gekwetste zielen

Vanaf de jaren ’80 kwam de klad erin. En dat gold trouwens niet alleen voor Vecu maar ook voor de andere hier vernoemde cultcafés. Het knotsgekke, exuberante artistieke partyleven had zijn beste tijd gehad en doofde uit. Ja, in bruine cafés, zoals De Kat op de hoek van het Antwerpse Conscienceplein, kon je nog dichter Leonard Nolens en filmlegende Nicole Van Goethem hun roes zien beleven maar dat stond mijlenver van de spetterende salonbacchanalen van Vecu.

Dat de barkeeper in Vecu een schuldenput achterliet en de verhuurder op zijn geld moest wachten, leidde tot de fatale implosie in 1983. Een tentoonstelling met aquarellen van dubbeltalent Jan Vanriet in juni 1984 was de laatste stuiptrekking van de Antwerpse literair-artistieke kunstscène rond Vecu. Fernand Auwera bracht nog een bibliofiel boek uit met de waterverfportretten van Vanriet onder de titel Mooie, gekwetste ziel. En toen viel definitief het doek over het Antwerpse paradijs voor mooie gekwetste zielen.

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Waarom het met een Vlaamsere Dikke Van Dale maar niet wil lukken

BlogFrank Hellemans - 27/04/2022
Eerst het goede nieuws: de zestiende editie van de nieuwe Dikke Van Dale doet zijn epitheton alle eer aan en biedt zomaar eventjes 5.160 bladzijden taalplezier. Maar dan het minder goede: Vlaamse woorden, zoals ‘goesting’, worden steevast als Belgische informele spreektaal getypeerd. En Vlaamse auteurs, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.