Vuurwerk verzekerd: David Van Reybroucks revolutie

David Van Reyboucks langverwachte Revolusi over de Indonesische dekolonisering verschijnt op 26 november. Of het een bestseller zal worden zoals zijn monumentale Congo dat was – een half miljoen exemplaren verkocht wereldwijd – valt af te wachten. Precies 75 jaar nadat Indonesië zich losscheurde van moederland Nederland, komt David Van Reybrouck straks met een historische reconstructie à la Congo over Nederlands-Indië op de proppen.

De prospectus van De Bezige Bij belooft een even dik boek als destijds: meer dan 600 pagina’s. En een gelijkaardige aanpak: Van Reybrouck ging praten met bijna 200 getuigen, overlevers en experten tot in Japan toe. En wie Congo las, weet dat Van Reybrouck als archeoloog ook veel oog heeft voor materiële bronnen, zoals de fameuze sabel die koning Boudewijn tijdens de Congolese onafhankelijkheidsproclamatie zou zijn ontfutseld.

Borrel achteraf

Juryleden mogen niet uit de biecht klappen over de jurering zelf, maar wel over de borrel – zoals dat bij onze noorderburen heet — achteraf. Toen ik als AKO-jurylid in november 2010 mee David Van Reybroucks Congo bekroonde – dat nipt won van Sprakeloos van Tom Lanoye trouwens – polste ik Van Reybrouck  of hij iets gelijkaardigs van plan was met Indonesië. Het verhaal over de geschiedenis en de dekolonisering van Nederlands voormalige kolonie was immers nog altijd niet in globo verteld. Nederlandse schrijvers, zoals Jeroen Brouwers en Rudy Kousbroek, concentreerden zich in hun werk op de al dan niet onmenselijke behandeling van hun ouders – en van henzelf als kind – in de Jappenkampen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een historische reconstructie die all the way ging, zoals Van Reybrouck deed in Congo, was – en is – in Nederland niet voorhanden.

Van Reybrouck liet zich mijn vraag welgevallen maar dacht toch in eerste instantie dat Nederlandse auteurs misschien beter geplaatst waren om over hun ex-kolonie een breed uithalend verhaal te maken, zoals hij dat met Congo naar aanleiding van 50 jaar Congolese onafhankelijkheid had gedaan. Hij had het toen trouwens wel even gehad met al dat uitputtende bronnenonderzoek. Om over de slopende eindmontage van zijn opzoekingswerk maar te zwijgen.

Sisyphustaak van vijf jaar

Maar zie: wat toen nog niet was, kan later komen. Vijf jaar geleden begon Van Reybrouck tussen kleinere schrijfklussen door aan een nieuwe sisyphustaak. Hij spendeerde ondertussen heel wat maanden in Berlijn, Djakarta en Indonesië. Hij trok ook naar Japan en natuurlijk Nederland, waar expats en andere getuigen van de Indonesische revolutie uit de vroegere kolonie verblijven en hem hun verhaal deden.

Als Revolusi straks verschijnt, zullen de poppen in Nederland allicht aan het dansen gaan. Er is immers nog altijd geen duidelijk, gedetailleerd beeld over hoe het KNIL – het  Koninklijk Nederlands-Indisch Leger, zeg maar de Nederlandse bezettingsmacht – destijds de vaak bloederige onafhankelijkheidsstrijd heeft gemanaged. Er zal zeker met argusogen worden gekeken naar de manier waarop Van Reybrouck vanuit een expliciet internationaal perspectief in zijn relaas de klemtonen zal leggen.

Leopold II geen génocidaire

Bij het verschijnen van Congo vonden sommigen in België bijvoorbeeld dat hij de ware toedracht over de moord op Patrice Lumumba niet had verteld. Van Reybrouck ging ook niet mee in de genocideverwijten aan het adres van Leopold II. Ja, hij ging voor 85 procent akkoord met wat Adam Hochschild in De geest van koning Leopold II en de plundering van de Congo beweerde. Maar hij wou toch wel belangrijke kanttekeningen plaatsen bij het al te voortvarende zwart-witdenken van Hochschild. Er is geen bewijs – zo Van Reybrouck – dat Leopold II miljoenen Congolese slachtoffers zou hebben gemaakt. Feitelijke demografische gegevens ontbraken en het was niet omdat Congolese dorpen ontvolkten dat alle verdwenen inwoners daarom effectief zouden zijn omgebracht door Leopolds trawanten. Nee, aldus Van Reybrouck, Leopold II was geen génocidaire.

Het gebeurde immers maar al te vaak dat plaatselijke stammen – omwille van hongersnood, ziektes of klimatologische omstandigheden – hun woningen massaal verlieten om elders onderdak te zoeken, zo Van Reybrouck toen in een Knack-interview met mij in het kerstnummer 2010. ‘Daarbij moet je vooral oog hebben voor wat er op dat moment op het spel stond. Je probeert de diverse belangen in kaart te brengen. Ik veeg de wreedheden van Leopold II niet onder de mat. Ik dis in mijn boek de gruwelijke verhalen van mensen met afgehakte handen op, maar je zult het mij geen genocide horen noemen omdat het dat gewoon niet wás. Leopold II had de handen nodig om rubber te gaan oogsten. Het laatste wat hij zou doen, was een genocide organiseren.’

Het hele Leopold II-verhaal

Ondertussen heeft veelschrijver Johan Op de Beeck al een dikke pil van 800 bladzijden geschreven over ‘het hele verhaal’ over de omstreden vorst en diens Congopolitiek waarin hij niet alleen inzoomt op de Congo-episode maar uiteraard op Leopolds amoureuze avonturen én op zijn contacten met China waar hij als grootondernemer eveneens winstgevende operaties wou starten. Quod non.

Ook Op de Beeck hanteert in Leopold II: Het hele verhaal blijkbaar een helikopterzicht om de diverse facetten in het leven van de omstreden vorst caleidoscopisch in elkaar te schuiven: dat van de meedogenloze grootentrepreneur die België in het concert van de grootmogendheden gewiekst zijn plaats wist te verzekeren maar ook dat van de flamboyante levensgenieter.

160 jaar na Multatuli

Van Reybrouck zal je moeilijk haastwerk kunnen verwijten. Hij is als antropoloog-archeoloog een meticuleuze onderzoeksspecialist die als verhalenverteller wel een filmische, op smaak gebrachte montage wil lukken zonder de grijstinten uit de weg te gaan en alles op te offeren voor de smeuïge plot. Benieuwd dus hoe straks in de Nederlandse talkshows op de visie van een Belgische buitenstaander op hun koloniale erfenis zal worden gereageerd. Vuurwerk verzekerd, 160 jaar na Multatuli’s aanklacht in Max Havelaar van de deplorabele behandeling door de Nederlandse overheid van de plaatselijke Javaan.

Revolusi verschijnt volgens de uitgever pas op 26 november. U kan uw exemplaar hier nu al vooruitbestellen, of opnemen in uw wenslijstje.

Revolusi | David Van Reybrouck

Hardback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

Vijf jaar lang werkte David Van Reybrouck aan zijn monumentale Revolusi. Hij interviewde bijna tweehonderd mensen, de laatste nog levende getuigen van de onafhankelijkheidsstrijd, in Indonesische rusthuizen, Japanse miljoenensteden en op verafgelegen eilanden. [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Benno Barnard: ‘De verkrachting begint waar de handkus ophoudt’

Recensie Frank Hellemans - 31/01/2023
Afscheid van de handkus van Benno Barnard is een hoogst opmerkelijke mix van scherpe dagboeknotities met een speelse romanfantasie. Gemeenschappelijke noemer: de joods-christelijke beschaving die Barnard samen met de aristocratische handkus ziet verdwijnen en die hij daarom in zijn tactiel proza als [lees verder]

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.