Vuurwerk verzekerd: David Van Reybroucks revolutie

David Van Reyboucks langverwachte Revolusi over de Indonesische dekolonisering verschijnt op 26 november. Of het een bestseller zal worden zoals zijn monumentale Congo dat was – een half miljoen exemplaren verkocht wereldwijd – valt af te wachten. Precies 75 jaar nadat Indonesië zich losscheurde van moederland Nederland, komt David Van Reybrouck straks met een historische reconstructie à la Congo over Nederlands-Indië op de proppen.

De prospectus van De Bezige Bij belooft een even dik boek als destijds: meer dan 600 pagina’s. En een gelijkaardige aanpak: Van Reybrouck ging praten met bijna 200 getuigen, overlevers en experten tot in Japan toe. En wie Congo las, weet dat Van Reybrouck als archeoloog ook veel oog heeft voor materiële bronnen, zoals de fameuze sabel die koning Boudewijn tijdens de Congolese onafhankelijkheidsproclamatie zou zijn ontfutseld.

Borrel achteraf

Juryleden mogen niet uit de biecht klappen over de jurering zelf, maar wel over de borrel – zoals dat bij onze noorderburen heet — achteraf. Toen ik als AKO-jurylid in november 2010 mee David Van Reybroucks Congo bekroonde – dat nipt won van Sprakeloos van Tom Lanoye trouwens – polste ik Van Reybrouck  of hij iets gelijkaardigs van plan was met Indonesië. Het verhaal over de geschiedenis en de dekolonisering van Nederlands voormalige kolonie was immers nog altijd niet in globo verteld. Nederlandse schrijvers, zoals Jeroen Brouwers en Rudy Kousbroek, concentreerden zich in hun werk op de al dan niet onmenselijke behandeling van hun ouders – en van henzelf als kind – in de Jappenkampen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een historische reconstructie die all the way ging, zoals Van Reybrouck deed in Congo, was – en is – in Nederland niet voorhanden.

Van Reybrouck liet zich mijn vraag welgevallen maar dacht toch in eerste instantie dat Nederlandse auteurs misschien beter geplaatst waren om over hun ex-kolonie een breed uithalend verhaal te maken, zoals hij dat met Congo naar aanleiding van 50 jaar Congolese onafhankelijkheid had gedaan. Hij had het toen trouwens wel even gehad met al dat uitputtende bronnenonderzoek. Om over de slopende eindmontage van zijn opzoekingswerk maar te zwijgen.

Sisyphustaak van vijf jaar

Maar zie: wat toen nog niet was, kan later komen. Vijf jaar geleden begon Van Reybrouck tussen kleinere schrijfklussen door aan een nieuwe sisyphustaak. Hij spendeerde ondertussen heel wat maanden in Berlijn, Djakarta en Indonesië. Hij trok ook naar Japan en natuurlijk Nederland, waar expats en andere getuigen van de Indonesische revolutie uit de vroegere kolonie verblijven en hem hun verhaal deden.

Als Revolusi straks verschijnt, zullen de poppen in Nederland allicht aan het dansen gaan. Er is immers nog altijd geen duidelijk, gedetailleerd beeld over hoe het KNIL – het  Koninklijk Nederlands-Indisch Leger, zeg maar de Nederlandse bezettingsmacht – destijds de vaak bloederige onafhankelijkheidsstrijd heeft gemanaged. Er zal zeker met argusogen worden gekeken naar de manier waarop Van Reybrouck vanuit een expliciet internationaal perspectief in zijn relaas de klemtonen zal leggen.

Leopold II geen génocidaire

Bij het verschijnen van Congo vonden sommigen in België bijvoorbeeld dat hij de ware toedracht over de moord op Patrice Lumumba niet had verteld. Van Reybrouck ging ook niet mee in de genocideverwijten aan het adres van Leopold II. Ja, hij ging voor 85 procent akkoord met wat Adam Hochschild in De geest van koning Leopold II en de plundering van de Congo beweerde. Maar hij wou toch wel belangrijke kanttekeningen plaatsen bij het al te voortvarende zwart-witdenken van Hochschild. Er is geen bewijs – zo Van Reybrouck – dat Leopold II miljoenen Congolese slachtoffers zou hebben gemaakt. Feitelijke demografische gegevens ontbraken en het was niet omdat Congolese dorpen ontvolkten dat alle verdwenen inwoners daarom effectief zouden zijn omgebracht door Leopolds trawanten. Nee, aldus Van Reybrouck, Leopold II was geen génocidaire.

Het gebeurde immers maar al te vaak dat plaatselijke stammen – omwille van hongersnood, ziektes of klimatologische omstandigheden – hun woningen massaal verlieten om elders onderdak te zoeken, zo Van Reybrouck toen in een Knack-interview met mij in het kerstnummer 2010. ‘Daarbij moet je vooral oog hebben voor wat er op dat moment op het spel stond. Je probeert de diverse belangen in kaart te brengen. Ik veeg de wreedheden van Leopold II niet onder de mat. Ik dis in mijn boek de gruwelijke verhalen van mensen met afgehakte handen op, maar je zult het mij geen genocide horen noemen omdat het dat gewoon niet wás. Leopold II had de handen nodig om rubber te gaan oogsten. Het laatste wat hij zou doen, was een genocide organiseren.’

Het hele Leopold II-verhaal

Ondertussen heeft veelschrijver Johan Op de Beeck al een dikke pil van 800 bladzijden geschreven over ‘het hele verhaal’ over de omstreden vorst en diens Congopolitiek waarin hij niet alleen inzoomt op de Congo-episode maar uiteraard op Leopolds amoureuze avonturen én op zijn contacten met China waar hij als grootondernemer eveneens winstgevende operaties wou starten. Quod non.

Ook Op de Beeck hanteert in Leopold II: Het hele verhaal blijkbaar een helikopterzicht om de diverse facetten in het leven van de omstreden vorst caleidoscopisch in elkaar te schuiven: dat van de meedogenloze grootentrepreneur die België in het concert van de grootmogendheden gewiekst zijn plaats wist te verzekeren maar ook dat van de flamboyante levensgenieter.

160 jaar na Multatuli

Van Reybrouck zal je moeilijk haastwerk kunnen verwijten. Hij is als antropoloog-archeoloog een meticuleuze onderzoeksspecialist die als verhalenverteller wel een filmische, op smaak gebrachte montage wil lukken zonder de grijstinten uit de weg te gaan en alles op te offeren voor de smeuïge plot. Benieuwd dus hoe straks in de Nederlandse talkshows op de visie van een Belgische buitenstaander op hun koloniale erfenis zal worden gereageerd. Vuurwerk verzekerd, 160 jaar na Multatuli’s aanklacht in Max Havelaar van de deplorabele behandeling door de Nederlandse overheid van de plaatselijke Javaan.

Revolusi verschijnt volgens de uitgever pas op 26 november. U kan uw exemplaar hier nu al vooruitbestellen, of opnemen in uw wenslijstje.

Revolusi | David Van Reybrouck

Hardback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

Vijf jaar lang werkte David Van Reybrouck aan zijn monumentale Revolusi. Hij interviewde bijna tweehonderd mensen, de laatste nog levende getuigen van de onafhankelijkheidsstrijd, in Indonesische rusthuizen, Japanse miljoenensteden en op verafgelegen eilanden. [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Van Ann De Craemer tot Dimitri Verhulst: 5 auteurs voor de literaire lente

BlogFrank Hellemans - 19/04/2022
Nu de Literaire Lente als boekenevenement niet langer bestaat, organiseren we er zelf maar één met schrijvers die in april en mei met kakelvers werk komen. Te beginnen met Ann De Craemer en Hildegard van Bingen. Jeroen Theunissen, Gie Bogaert en Dimitri Verhulst maken het kwintet compleet.
Ideale [lees verder]

Prins zonder poen: het bewogen nomadenleven van Willem van Oranje

Recensie Frank Hellemans - 22/02/2022
Wie De Zwijger. Het leven van Willem van Oranje, de bijna 950 bladzijden dikke biografie van René van Stipriaan, doorneemt, komt onder de indruk van de manier waarop deze prins van Oranje 51 jaar lang het hoofd koel probeerde te houden onder de steeds wisselende mokerslagen van het lot. Willem van Oranje [lees verder]

Vaders en zonen

Recensie Frank Hellemans - 26/11/2021
Aan moederromans geen gebrek, maar ook vaders komen nu meer en meer in het vizier van hun schrijvende zonen. Sam De Graeve trok vijf jaar geleden op wandeltocht met zijn vader Jan langs de Muur van Hadrianus in Engeland. Nu papa plots in het ziekenhuis werd opgenomen, recapituleert hij in briefvorm hoe [lees verder]

Dé Boekenbeurs is dood, leve de boekenbeursjes?

BlogFrank Hellemans - 27/10/2021
Zoals in pre-coronatijden wordt het nooit meer. Zeker niet in de boekensector. De Antwerpse Boekenbeurs, het uithangbord van alles en iedereen die met schrijven en lezen bezig was, is versnipperd tot een lappendeken van tientallen initiatieven rond boeken en schrijvers. Elke stad – en zelfs bijna elke [lees verder]

Luc Devoldere begraaft tandeloze Taalunie

BlogFrank Hellemans - 20/10/2021
‘Vandaag zou ze niet meer worden opgericht.’ In een dubbelzinnige lofrede op 40 jaar Taalunie prijst essayist Luc Devoldere*, ex-hoofdredacteur van Ons Erfdeel-De Lage Landen, de verworvenheden van de Nederlandse Taalunie. Maar tegelijk waarschuwt hij dat ze haar ingeslapen status dringend moet reanimeren, [lees verder]

Van Tolstoj tot Elsschot en Jonathan Franzen: de familieroman is terug

BlogFrank Hellemans - 13/10/2021
Zelfs Bart Van Loo brengt zijn verhaal over de Bourgondiërs als een dynastiek familieverhaal, eerst in zijn boek en nu ook op het podium. Hoeft het dan te verwonderen dat familiesoaps op tv, zoals Thuis of Familie, kijkcijferkanonnen zijn? En dat heel wat schrijvers vandaag in dezelfde vijver gaan vissen, [lees verder]

Nobelprijs Literatuur 2021 voor Noor Jon Fosse of toch Annie Ernaux?

BlogFrank Hellemans - 06/10/2021
Eigenlijk had iedereen – ook deze Doorbraak-medewerker – vorig jaar gegokt op een zwarte Afrikaanse schrijfster, zoals Maryse Condé, een Franse auteur uit Guadeloupe. Sign of the times, weet je wel. Ook literaire jury’s zijn daar vaak gevoelig voor. Het werd dus wel een vrouw maar geen volwassen [lees verder]

Strop voor Vlaamse thrillerschrijvers

BlogFrank Hellemans - 29/09/2021
In 2022 is de kans gering dat een Vlaamse misdaadauteur nog eens aan het feesten zal zijn bij het winnen van De Gouden Strop, de belangrijkste literaire onderscheiding in het krimigenre. Alleen wie als Vlaamse schrijver bij een Nederlandse uitgeverij onder dak is, komt er dan immers nog voor in aanmerking.
[lees verder]

Van gefilte fisj tot fatalisme: Margot Vanderstraeten fileert de (Antwerpse) Joden

Recensie Frank Hellemans - 27/09/2021
Na het bijzonder succesvolle én aangrijpende Mazzel tov, serveert Margot Vanderstraeten met Minjan nieuwe verhalen over de ondoorgrondelijke Joodse ziel.
Koosjere kippensoep
Journaliste-auteur Margot Vanderstraeten scoorde dankzij Mazzel tov vier jaar geleden een internationale bestseller [lees verder]

Annelies Verbeke wil o zo graag een grote prijs en Herman Brusselmans niet

BlogFrank Hellemans - 15/09/2021
De literaire rentree is daar en daarmee ook het circus van de literaire prijzen. De longlist van de vroegere AKO Literatuurprijs – nu heet die Boekenbon Literatuurprijs – zorgde al meteen voor zure oprispingen bij de gepasseerde verhalenschrijfster Annelies Verbeke. Weer geen kans op de geldzak van [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.