Von Papen versus Hitler

Het hoeft niet zo nodig Viktor Klemperer te zijn, als je meer wil weten over de concentratiekampen van het nazi-regime. En het moet niet altijd over de Tweede Wereldoorlog gaan, als het over concentratiekampen gaat.

Nog voor Hitler Polen knechtte, waren er al kampen in Duitsland. Het recente omvangrijke, rijk geïllustreerde boek De nazi moordfabrieken (Aspekt/De Lantaarn) begint met de oorlog, daarmee een lange aanloop tot de Auschwitz-hel ontkennend. Het ‘unieke oorlogsdocument’ dat Felix von Papen naliet, is vooral in die zin een revelatie.

Zonder uitleg het kamp in

Felix von Papen (1910-1945), neef van de gewezen president, werd op 11 januari 1934 — minder dan een jaar na de verkiezing van Hitler tot Rijkskanselier — door de Gestapo naar het concentratiekamp Oranienburg gebracht. Waarom, heeft hij nooit geweten. Nochtans heeft hij er vaak genoeg naar gevraagd bij de kampoversten. Hij schreef er zelfs naar de Führer voor, in 1937. Maar ook die vond het niet zinvol om de redenen van zijn arrestatie te onthullen.

Von Papen, kwam wel uit een rijk en voornaam adellijk Pruisisch geslacht, maar sproot zelf voort uit een armere tak. Zijn achternaam wekte echter bij de Grote Gelijkmakers van de SA, de bruinhemden die Hitlers stoottroepen vormden, grote wrok op. Maar hij kon lezen en schrijven, en werkte zich op tot de persoonlijke secretaris van de SA-kampleider in Oranienburg.

Voor het onbehouwen en brute volk van de SA, de basse classe van ‘alte Kämpfer’ die Hitler aan de macht hadden gebracht, had hij allesbehalve respect. Zelf verkeerde hij immers in monarchistische hoogburgerlijke kringen. Hij had wel geprobeerd om in 1933 de tegenstand tegen de nazi’s mee vorm te geven, maar daar kwam toen niet veel van in huis. De Führer was té populair en was met massale steun verkozen door het Duitse volk. Maar door Hitlers Schutzhaft kon hij voor onbepaalde tijd in ‘preventieve hechtenis’ worden genomen, zoals andere vijanden van de staat, zoals communisten of liberale activisten.

Een verboden boek

Als de leiding van het kamp in handen komt van de SS, waagt von Papen zijn kans. En dan werkt het. Men belooft hem de vrijlating, onder meer onder de indruk van zijn familiale afkomst en relaties. Het neemt niet weg dat ook de SS hem niet kan (of wil) vertellen waarom hij überhaupt gevangen genomen werd.

Dat verhaal en het dagelijkse leven in het concentratiekamp schreef Von Papen neer eens hij weer op vrije voeten was. Hij verhaalt over de sadistische SA-cipiers en hun ‘erotische dwalingen’, de verblijven in een eenpersoonscel,  zijn hongerstaking, de innerlijke verwantschap tussen de SA’ers en de communistische gevangenen, zijn pogingen tot zelfmoord — sommige om de bewakers te intimideren —  en zijn strijd om eerherstel.

Uiteindelijk belandt hij in 1938 — via Zwitserland — in Nederland. In Zwitserland begint hij vermoedelijk aan zijn boek ’tegen Hitler’. Het verschijnt in het Duits en wordt vreemd genoeg pas in 1942 verboden. Het leverde hem wel een arrestatie op in Nederland, wegens schending van een bevriend staatshoofd — de Nederlandse Schreibtischtäter op hun best. Hij werd naar het concentratiekamp van Buchenwald geleid en belandde ziek in de psychiatrische kliniek van Jena waar hij overleed op 7 april 1945, amper vier dagen vooraleer Buchenwald werd bevrijd door de Geallieerden.

In de oorspronkelijke brochure Een Von Papen spreekt lees je vooral het onbegrip en de walging voor het nationaalsocialisme als ultiem gelijkmakende ideologie, vervat van nepotisme, spilzucht en corruptie, van leugens en laster. Het is een conservatief pamflet dat al veel eerder terug onder de aandacht had moeten komen. Want niet alleen van dat ‘conservatieve verzet’ is nog te weinig bekend, de beginjaren van het Hitlerregime zijn tot dusver in de schaduw gesteld door de economische successen en de Tweede Wereldoorlog. Het werd tijd dat het opnieuw werd uitgegeven, en vertaald in het Nederlands.

Een von Papen spreekt | Von Papen Felix

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

De naam von Papen is vooral bekend door Franz von Papen, de man van wie wordt beweerd dat hij Hitler aan de macht heeft geholpen. Hij was rijkskanselier van Duitsland in 1932 en vicekanselier onder Hitler in 1933-1934. Hij geloofde dat de stormachtige opkomst van [lees verder...]



Meer berichtjes van Karl Drabbe

Verdeeldheid in eenheid

Recensie Karl Drabbe - 18/05/2021
De Lage Landen, zeg maar: de Benelux met een stuk van wat vandaag ‘Hauts de France’ heet en het Land van Kleef in Duitsland. Dat is zowat het gebied dat de Lage Landen sinds de middeleeuwen vormen. Een regio in de delta van de grote rivieren, waar een klimaatopwarming voor relatieve landbouwopbrengsten [lees verder]

100 jaar bedevaarten naar de IJzer

Recensie Karl Drabbe - 14/05/2021
In 2020 vond de honderdste IJzerbedevaart plaats. Wat ooit begon als een massamanifestatie in dorpen van gesneuvelde Vlaamse frontsoldaten uit de Eerste Wereldoorlog, evolueerde naar pacifistische colloquia in mineur aan de voet van de IJzertoren. De affiches van de honderd manifestaties werden nu gebundeld [lees verder]

De moord op Hitlers halfnicht

Recensie Karl Drabbe - 13/05/2021
‘Angelika Maria (Geli) Raubal (1923-1931) was een dochter van Angela Raubal, die een halfzus was van Adolf Hitler. Zodoende was Geli Raubal een halfnicht van hem.
Toen Hitler in 1929 een appartement betrok in München, werd zijn halfzuster Angela zijn huishoudster. Samen met Geli woonde [lees verder]

De eerste globalisering

Recensie Karl Drabbe - 13/04/2021
Als er één wetmatigheid de geschiedenis van de mensheid typeert, is het wel continuïteit. Ondanks alle grote theorieën of cesuren die mensen post hoc zien of verklaren in het verleden. Continuïteit is echter zo voor de hand liggend, dat ze weinig verrassend lijkt. Ze doet zich voor tegen de achtergrond [lees verder]

De Dietsche nationaalsocialist

Recensie Karl Drabbe - 11/04/2021
Het is prof. Bruno De Wever die Reimond Tollenaere in een artikel ‘De Dietse nationaalsocialist’ noemde. De meeste hardcore nazi’s in Vlaanderen zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog bij DeVlag/Algemeene SS Vlaanderen. Tollenaere koos er echter voor binnen het VNV te blijven, de grootste collaboratiebeweging, [lees verder]

Europees aanmodderen

Recensie Karl Drabbe - 09/04/2021
Aanmodderen. Of voortmodderen. Er is allicht een nuanceverschil. Het ene werkwoord klinkt al minder uitgesproken negatief dan het andere. Volgens Caroline De Gruyter is voortmodderen het motto van zowel de Oostenrijkse Habsburgmonarchie als van de Europese Unie. Ook slordigheid, gekluns, halfbakken compromissen [lees verder]

Moorden in Dresden

Recensie Karl Drabbe - 13/03/2021
Dresden, 1944-1945. De historische stad kreunt onder de bombardementen van de geallieerden. Tienduizenden Duitsers vluchtten uit het oosten voor de Rode Russen. Het Derde Rijk loopt op zijn laatste benen; Hitlers wonderwapen laat het afweten. En als klap op de vuurpijl krijgt de politie er te maken met [lees verder]

BDW: docusoap wordt boek

Recensie Karl Drabbe - 06/03/2021
‘Politiek is een slecht toneelstuk met briljante acteurs.’ Die oneliner hanteert Bart De Wever wel vaker. Het net verschenen boek In het hoofd van Bart De Wever sluit er ei zo na mee af. Datzelfde boek kan je recenseren met een parafrase daarvan: ‘een slecht boek met briljante acteurs’.
[lees verder]

Ik ga op expeditie, en ik neem mee…

Recensie Karl Drabbe - 25/02/2021
‘Ik ga op reis, en ik neem mee…’ U speelde het spelletje als kind zeker ook. Of u speelt het weleens met kinderen en/of kleinkinderen. Eindeloos plezier in de auto, op weg naar een verre vakantiebestemming gegarandeerd. Al kunnen vakantiebestemmingen ons hoogstens doen wegdromen van [lees verder]

Covid doodt, eenzaamheid ook

Recensie Karl Drabbe - 01/02/2021
Wie dacht dat de lockdown een ‘leuke, luie, ontspannende periode zou worden — de hele dag voor de buis of met een spannend boek en een lekker wijntje — had het mis’. Denk maar aan jonge gezinnen met kinderen op een klein appartement. Afstandsonderwijs in arme gezinnen, waar niet voldoende [lees verder]

De middeleeuwen waren anders

Recensie Karl Drabbe - 12/01/2021
De middeleeuwen kwamen ten einde met de renaissance, het quatrocento. Toen zochten geleerden en kunstenaars in Italië terug aansluiting bij het roemrijke verleden van het ‘beschaafde’ Oude Rome. Letterlijk slaat het op de ‘wedergeboorte’ van de ‘Klassieken’. De tien [lees verder]

Complotdenkers, carrièrejagers en charlatans

Recensie Karl Drabbe - 22/12/2020
De vrijmetselarij is wereldwijd gebaseerd op Grote Principes die ook de Franse Revolutie – en vandaag de Franse Republiek – kenmerken: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Of bij uitbreiding vrijheid, gewetensvrijheid, religieuze verdraagzaamheid, democratie, wereldburgerschap. Van een goede man een [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.