Vlamingen aan het Oostfront

De geschiedenis van de Vlaamse Oostfronters moet nog geschreven worden. Frank Seberechts, Bruno De Wever, Aline Sax en Pieter Jan Verstraete leverden er belangrijke bijdragen toe. Seberechts is overigens volop bezig met de voorbereiding van een boek over de oorlogsmisdaden van de Vlaamse SS’ers aan het Oostfront. Het laatste woord is er dus zeker nog niet over geschreven. En al zeker niet in Wallonië, want in Franstalig België is er enkel de thesis van Flore Plisnier; daar valt nog véél werk te doen …

Dat dat laatste woord ook door de vandaag nog levende Oostfronters zelf niet gezegd is, blijkt uit het pretentieloze boekje Terug naar het Oostfront. Daarin interviewt oud-journalist Peter Dejaegher enkele van die oud-SS’ers. Hoe beleefden zij de strijd, om welke motieven engageerden zij zich in het zogenaamde Vlaams Legioen (later, SS Sturmbrigade Langemarck), hoe beleefden ze de beleidswijziging binnen de Oostfronttroepen (van VNV- naar SS-invulling), hoe werden ze na de Tweede Wereldoorlog gestraft, hoe kijken ze daarop terug, hoe beleven ze schuld en boete?

Dejaegher publiceerde meer dan twintig jaar terug deze interviews in het toenmalige Volksunie-weekblad Wij. Vandaag heeft hij ze opnieuw uitgegeven, voorzien van een geactualiseerde in- en uitleiding. Want meer dan twintig jaar later is er wel wat gebeurd wat de collaboratiegeschiedenis betreft en de verwerking van het oorlogsverleden in Vlaanderen.

Het interessantste deel van dit boekje tracht grip te krijgen op hoe de Oostfronters de strijd ervoeren in het verre Rusland. Want welk motief ook de 5 tot 23.000 Oostrfrontstrijders ook naar ginds bracht – Aline Sax toonde aan dat Vlaams en katholiek engagement minder belangrijk waren dan de zoektocht naar avontuur, het ontsnappen aan de arm der wet en overtuigd groot-Germaans nationaalsocialisme – het verhaal van het front zelf, dient nog geschreven. Niet het militair-strategische verhaal, daar grossiert Pieter Jan Verstraete in, met nu al een handvol boekjes. Maar het dagelijkse leven aan het front. Het ongeduldig wachten, de honderden en duizenden kilometers te voet, de haperende ravitaillering, het moorden, de moordende kou …

Toch behandelt Dehaegher eerder de politieke ervaringen én strijd aan het Oostfront. Eens ginds, was het immers voorbij met ‘Vlaming’ te zijn in een ‘Vlaams’ legioen. Officieren waren Duitstalig – zoals Franstalig tijdens de Eerste Wereldoorlog -, de eucharistieviering in groep bijwonen werd door de nazi’s als een daad van ‘verzet’ gezien … En dan werd het ‘Vlaams Legioen’ op 1 juli 1943 ontbonden, en gingen de soldaten op in een Waffen SS-divisie, Sturmbrigade Langemarck.

Het VNV mocht dan wel voor het gros van de oostfrontstrijders hebben gezorgd, van Vlaams-nationalisme en Vlaamse troepen was er aan het Russische front niets meer te merken. Na het verdwijnen van dat Vlaams Legioen, stopte het VNV nog te rekruteren. En DeVlag en Algemeene SS Vlaanderen slaagden er niet om de rekrutering nieuw lefven in te blazen.

Een en ander bracht enkele Oostfronters er zelfs toe te rebelleren en te weigeren de eed van trouw aan Hitler te zweren. Volgens de latere Volksuniesenator en oud-Oostfronter Oswald Van Ooteghem, was die groep ‘malcontenten … vrij goed georganiseerd’, met zelfs een Vlaamse kroeg en een Vlaams Huis waar ze samenkwamen. Al geeft oud-Oostfronter Omer Schoofs grif toe dat ‘de impact van de rebellenclub eerder miniem’ was.

Terugkijkend op het verleden, merken we dat de diverse groepen die de wereldoorlog, verzet, accommodatie en collaboratie bewust hebben meegemaakt, er elk hun eigen herinneringsmythe op na hebben gehouden. Voor de oud-Oostfronters in leven gehouden door het Sint-Maartensfonds en Club Hertog Jan van Brabant.

De officiële Vlaamse beweging belijdde, bij monde van Frans Jos Verdoodt in 2000 op de IJzerbedevaart, schuld voor de foute keuzes van de collaboratie tijdens de Duitse bezetting. De oud-Oostfronters die Peter Dejaeger sprak, waren – enkele jaren voor dat historisch pardon – niet echt van plan ‘schuld’ te bekennen. Ze voelden zich immers niet schuldig. Zoals ze evenmin op ‘amnestie’ zaten te wachten ‘van de Belgische staat’. ‘Als die staat niet had bestaan, waren we allicht nooit naar het Oostfront getrokken,’ is de teneur van de geïnterviewden.

Terug naar het oostfront heeft de verdienste de stilaan uitgestorven oud-Oostfrontstrijder zelf aan het woord te laten. Maar het is nog wachten op de alomvattende studie van motieven, belevenissen en verwerking van de Vlaamse Oostfrontstrijd.  

 

Terug naar het Oostfront | Dejaegher Peter

Paperback / softback | Nederlands | Oorlog en vrede

"Terug naar het Oostfront" is een geactualiseerde heruitgave van een brochure over de geschiedenis van de Vlaamse Oostfrontvrijwilligers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Peter Dejaegher interviewde in 1994 vijf Oostfronters (Bert De Gruyter, Omer Schoofs, Oswald [lees verder...]

Verschenen als POD titel

Meer berichtjes van Karl Drabbe

Verdeeldheid in eenheid

Recensie Karl Drabbe - 18/05/2021
De Lage Landen, zeg maar: de Benelux met een stuk van wat vandaag ‘Hauts de France’ heet en het Land van Kleef in Duitsland. Dat is zowat het gebied dat de Lage Landen sinds de middeleeuwen vormen. Een regio in de delta van de grote rivieren, waar een klimaatopwarming voor relatieve landbouwopbrengsten [lees verder]

100 jaar bedevaarten naar de IJzer

Recensie Karl Drabbe - 14/05/2021
In 2020 vond de honderdste IJzerbedevaart plaats. Wat ooit begon als een massamanifestatie in dorpen van gesneuvelde Vlaamse frontsoldaten uit de Eerste Wereldoorlog, evolueerde naar pacifistische colloquia in mineur aan de voet van de IJzertoren. De affiches van de honderd manifestaties werden nu gebundeld [lees verder]

De moord op Hitlers halfnicht

Recensie Karl Drabbe - 13/05/2021
‘Angelika Maria (Geli) Raubal (1923-1931) was een dochter van Angela Raubal, die een halfzus was van Adolf Hitler. Zodoende was Geli Raubal een halfnicht van hem.
Toen Hitler in 1929 een appartement betrok in München, werd zijn halfzuster Angela zijn huishoudster. Samen met Geli woonde [lees verder]

De eerste globalisering

Recensie Karl Drabbe - 13/04/2021
Als er één wetmatigheid de geschiedenis van de mensheid typeert, is het wel continuïteit. Ondanks alle grote theorieën of cesuren die mensen post hoc zien of verklaren in het verleden. Continuïteit is echter zo voor de hand liggend, dat ze weinig verrassend lijkt. Ze doet zich voor tegen de achtergrond [lees verder]

De Dietsche nationaalsocialist

Recensie Karl Drabbe - 11/04/2021
Het is prof. Bruno De Wever die Reimond Tollenaere in een artikel ‘De Dietse nationaalsocialist’ noemde. De meeste hardcore nazi’s in Vlaanderen zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog bij DeVlag/Algemeene SS Vlaanderen. Tollenaere koos er echter voor binnen het VNV te blijven, de grootste collaboratiebeweging, [lees verder]

Europees aanmodderen

Recensie Karl Drabbe - 09/04/2021
Aanmodderen. Of voortmodderen. Er is allicht een nuanceverschil. Het ene werkwoord klinkt al minder uitgesproken negatief dan het andere. Volgens Caroline De Gruyter is voortmodderen het motto van zowel de Oostenrijkse Habsburgmonarchie als van de Europese Unie. Ook slordigheid, gekluns, halfbakken compromissen [lees verder]

Moorden in Dresden

Recensie Karl Drabbe - 13/03/2021
Dresden, 1944-1945. De historische stad kreunt onder de bombardementen van de geallieerden. Tienduizenden Duitsers vluchtten uit het oosten voor de Rode Russen. Het Derde Rijk loopt op zijn laatste benen; Hitlers wonderwapen laat het afweten. En als klap op de vuurpijl krijgt de politie er te maken met [lees verder]

BDW: docusoap wordt boek

Recensie Karl Drabbe - 06/03/2021
‘Politiek is een slecht toneelstuk met briljante acteurs.’ Die oneliner hanteert Bart De Wever wel vaker. Het net verschenen boek In het hoofd van Bart De Wever sluit er ei zo na mee af. Datzelfde boek kan je recenseren met een parafrase daarvan: ‘een slecht boek met briljante acteurs’.
[lees verder]

Ik ga op expeditie, en ik neem mee…

Recensie Karl Drabbe - 25/02/2021
‘Ik ga op reis, en ik neem mee…’ U speelde het spelletje als kind zeker ook. Of u speelt het weleens met kinderen en/of kleinkinderen. Eindeloos plezier in de auto, op weg naar een verre vakantiebestemming gegarandeerd. Al kunnen vakantiebestemmingen ons hoogstens doen wegdromen van [lees verder]

Covid doodt, eenzaamheid ook

Recensie Karl Drabbe - 01/02/2021
Wie dacht dat de lockdown een ‘leuke, luie, ontspannende periode zou worden — de hele dag voor de buis of met een spannend boek en een lekker wijntje — had het mis’. Denk maar aan jonge gezinnen met kinderen op een klein appartement. Afstandsonderwijs in arme gezinnen, waar niet voldoende [lees verder]

De middeleeuwen waren anders

Recensie Karl Drabbe - 12/01/2021
De middeleeuwen kwamen ten einde met de renaissance, het quatrocento. Toen zochten geleerden en kunstenaars in Italië terug aansluiting bij het roemrijke verleden van het ‘beschaafde’ Oude Rome. Letterlijk slaat het op de ‘wedergeboorte’ van de ‘Klassieken’. De tien [lees verder]

Complotdenkers, carrièrejagers en charlatans

Recensie Karl Drabbe - 22/12/2020
De vrijmetselarij is wereldwijd gebaseerd op Grote Principes die ook de Franse Revolutie – en vandaag de Franse Republiek – kenmerken: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Of bij uitbreiding vrijheid, gewetensvrijheid, religieuze verdraagzaamheid, democratie, wereldburgerschap. Van een goede man een [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.