Victor Leemans en het Nederlandse gas

In het eerste decennium van de 20ste eeuw werd er in de Nederlandse provincie Groningen iets ontdekt wat onzichtbaar is, kleur noch geur heeft maar brandt als een fakkel. Gas! Het ontstaat uit plantenresten, miljoenen jaren geleden afgestorven en nadien bedekt door een honderden, soms duizenden meters dik pakket van zand, klei en gesteente. Doordat de dode planten in de onderaardse hitte worden samengeperst, verkolen ze en ontstaat er gas.

De Nederlandse overheid was, al vrij kort na de ontdekking ervan, op de hoogte van deze nieuwe energiebron maar hield de ontdekking ervan zorgvuldig verborgen. Immers als de Nederlandse staat niet zelf zijn bodemschatten naar boven haalde, zouden buitenlandse bedrijven (vooral Duitse) er met de buit vandoor kunnen gaan.

Van VNV naar CVP

De Nederlandse journalist Emiel Hakkenes schreef een onderhoudend en leerzaam boek over de geschiedenis en de exploitatie van het Nederlandse gas. Verrassend hierin is de rol van een gewezen Vlaams-nationalist, namelijk Victor Leemans.

In het interbellum had hij zich opgewerkt van eenvoudig onderwijzer tot doctor in de sociologie. Tussen haakjes willen we hier vermelden dat Hakkenes Leemans’ geboorteplaats als ‘Steneke’ aanduidt. Uiteraard dient dat Stekene te zijn.

Leemans was tussen 1926 en 1933 hoofdredacteur van het radicaal-katholieke, Heel-Nederlandse weekblad Jong Dietsland, en gold als een kenner van de filosofie van Hegel en Kant. Na het faillissement van Jong Dietsland trad hij toe tot het Vlaams Nationaal Verbond (VNV). Met enkele anderen had hij er ook een eigen vakbond opgericht. Tijdens de Duitse bezetting leidde Leemans als secretaris-generaal het Belgische departement van Economische Zaken.

Na de bevrijding heeft hij het Vlaams-nationalisme gelaten voor wat het was, en vond hij een onderkomen bij de CVP. Deze partij bood hem de kans om een nieuw politiek leven aan te vatten. Leemans greep toe. Hij werd niet alleen senator en columnist van De Standaard, maar ook vanaf 1958 Europees parlementslid in Straatsburg.

De les van de Sahara

Leemans werd lid van de Commissie voor Energie, Onderzoek en Atoomvraagstukken. Niet bepaald zijn meest geliefde terrein maar voor zijn nieuwe partij verrichte hij er als bedachtzame beschouwer nuttig werk.

Samen met de andere commissieleden ondernam hij in maart 1960 een trip naar het toen nog Franse Algerije. Onder leiding van Franse experts brachten ze een bezoek aan de locaties in de Sahara waar olie en gas was gevonden. In de Verenigde Staten werd aardgas toen al volop als energiebron gebruikt, maar in de zes landen van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) speelde het slechts een kleine rol.

De enorme gasvondsten van de Fransen maakten op de overige leden een geweldige indruk. Indien Frankrijk dat gas op de Europese markt zou brengen, zou dat voor de steelkoolindustrie een kolossale klap betekenen.

300 miljard m²

Maar hiermee eindigde het verhaal niet. Op vrijdag, 14 oktober werd de zaak in het Europees parlement van Straatsburg besproken. Ook Leemans behoorde tot de sprekers. Zijn korte rede sloeg in als een bom. Hij liet weten dat er in Nederland aardgasreserves voorhanden waren, die geschat werden op 300 miljard kubieke meter. Daarmee was het Groningse gasgeheim onthuld. Eenieder zat met open mond te luisteren.

Tot dan toe had de Nederlandse overheid over de immense gasvondsten haar mond gehouden. Eerst relativeerde men een en ander, maar later diende ze Leemans’ uitspraken te bevestigen. In elk geval had Victor Leemans een goed bewaard geheim onthuld. In zijn boek diept Hakkenes deze zaak verder uit.

Maar hoe had Leemans kennis kunnen nemen van dit zorgvuldig behoede geheim? De waarheid nam hij in 1971 mee in zijn graf. Zou het kunnen dat Duitse geologen met wie hij tijdens de oorlog bevriend was, het hem hadden toevertrouwd? In elk geval heeft de auteur zijn steentje aan de nog te schrijven Leemans-biografie bijgedragen.

Aardbevingen

Het aardgas markeerde een nieuw begin voor heel Nederland, dat vanaf 1960 kon beschikken over een geweldige bodemschat. Nu de gaswinning na zestig jaar stopt, blijven de Groningers met de ellende zitten. Zij krijgen regelmatig af te rekenen met grondverzakkingen en kleine plaatselijke aardbevingen.

Emiel Hakkenes vertelt op overtuigende wijze de hele geschiedenis. Hij heeft er stellig geen succesverhaal van gemaakt. De gaswinning ging immers gepaard met veel verdriet. En met klokkenluiders die niet geloofd of gehoord werden. Illustraties en register ontbreken jammer genoeg.

Gas | Emiel Hakkenes

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

De ontdekking van aardgas in de bodem, in 1959, zette de provincieGroningen in vuur en vlam: eindelijk zou deze arme regio ook delen in derijkdom. Het bleek ijdele hoop – de opbrengsten van het aardgas gingen aande Groningers voorbij. Nu de [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

BlogPieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

Operatie Barbarossa: keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/01/2022
Op 22 juni 2021 was het tachtig jaar geleden dat de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. Toen viel een gigantisch Duits leger van 3,3 miljoen man (onderverdeeld in drie legergroepen en 150 divisies) over een frontbreedte van meer dan drieduizend km, van de Baltische kust tot [lees verder]

Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/12/2021
De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente [lees verder]

De verkeerde doden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 07/11/2021
Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.
Waren het alleen maar arme stakkers die de [lees verder]

“Weg met die moffen!” Nederland discrimineert Duitse landgenoten

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/10/2021
Onmiddellijk na de bevrijding nam de Nederlandse overheid al de bezittingen van de Nederlandse Duitsers in beslag, en dat ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Deze beslissing ging terug op een verklaring van de Nederlandse regering in Londense ballingschap op 20 oktober 1944, [lees verder]

Fotoboek over het Oostfront

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/09/2021
Een nieuw fotoboek over Vlaamse vrijwilligers aan het Oostfront (1941-1944) toont ons vooral scènes uit het dagelijks leven van “onze jongens aan het Oostfront”, zoals het toen heette. Interessant is vooreerst dat een groot aantal van deze foto’s nooit eerder werd gepubliceerd.
Werkelijkheid [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.