Vergeten geschiedenis van Ierse oorlogsvrijwilligers in WOI

Geen land in de wereld waar je meer dan in Ierland bij de boekhandelaars werken over de eigen geschiedenis kan vinden. Niet alleen trouwens over wat zich in de loop der eeuwen op het groene eiland zelf heeft afgespeeld. Ook de lotgevallen van de talrijke Ierse gemeenschappen in de diaspora komen ruim aan bod. Zo is het er bij voorbeeld heus niet moeilijk om in de eerste de beste boekenwinkel een of andere uitgave te vinden die het wedervaren behandelt van de Ierse brigades die mee gevochten hebben in de Amerikaans burgeroorlog (er vochten Ieren aan beide kanten) of van het Ierse corps dat in Transvaal met de boeren tegen de Britten streed. Dit maakt het des te merkwaardiger dat het tragisch avontuur van de tienduizenden Ieren, die tijdens WO I aan de zijde van de Engelsen in Vlaanderen aan het front hebben gestaan, tot voor kort steeds in de schaduw is gebleven en zelfs min of meer dood gezwegen werd. De verklaring hiervoor moet gezocht worden in de Ierse geschiedenis van de tweede helft van de 19de en van het begin van de 20ste eeuw.

Parlement

De Ieren hadden tussen 1798 en 1867 tot vier maal toe de wapens tegen hun Engelse bezetters opgenomen. Telkens werden die opstanden op een zeer brutale wijze in de kiem gesmoord. Ze waren keer op keer ook de aanleiding tot bloedige repressies. Het valt dan ook best te begrijpen dat een aantal leidinggevende figuren stilaan gingen denken dat het hoogtijd werd om een andere weg naar de bevrijding in te slaan.

Ze vertrokken van de vaststelling dat er in het Westminster parlement slechts twee partijen zetelden die voor de vorming van een regering in aanmerking kwamen, de liberals en de Tories ( conservatieven) en dat die hiervoor aan een parlementaire meerderheid moesten kunnen geraken. De conclusie was vlug getrokken. Indien de Ieren in grote meerderheid voor een eigen politieke formatie zouden stemmen, zou het wel eens mogelijk zijn dat die, zoals dat heet, ‘op de wip’ kwam te zitten en haar steun aan een regering afhankelijk kon maken van het inwilligen van een aantal substantiële Ierse eisen.

Rond 1880 wordt van start gegaan met een nieuwe politieke formatie de IPP (Irish Parlementarian Partyvaak afgekort als Irish Party)die er in slaagt de Ierse kiezers in grote getallen rond zich te verenigen. In 1914 lijkt die constitutionele strategie geslaagd. Het Lagerhuis heeft de door de Ieren geëiste Home Rule(zelfbestuur) goedgekeurd. Alleen de handtekening van de koning ontbreekt nog. Het begin van de eerste wereldoorlog komt roet in het eten gooien. De Britse regering heeft plots dringender zorgen.

Vrijwilligers

Alle andere grote naties die bij het conflict betrokken zijn, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk-Hongarije, Rusland, kunnen miljoenen soldaten mobiliseren. Het Verenigd Koninkrijk kent geen dienstplicht en kan dus geen algemene mobilisatie afkondigen. Het Britse leger beschikt uitsluitend over enkele honderdduizenden beroepsoldaten  waarvan een behoorlijk deel weliswaar goed getraind is, maar in verhouding tot het aantal manschappen van de meeste andere oorlogvoerende legers is dat veel te weinig. Er moeten dringend vrijwilligers worden gerekruteerd. Niet alleen in Groot Brittannië, de kolonies, de ‘dominions’ ( Canada, Australië; Nieuw-Zeeland…) dienen aangesproken te worden en uiteraard ook… Ierland . Daar komt vrij snel een divisie tot stand die bijna uisluitend uit unionisten bestaat. Dat vormt geen enkel probleem. Ze kunnen rekenen op het vertrouwen van de Britse generale staf, ook al is hun inzet voornamelijk politiek gemotiveerd want als een vorm van verzet tegen Home Rule bedoeld.

Ierse nationalisten melden zich voor het Brits leger

Het verhaal van de Ierse nationalisten die zich als vrijwilliger gingen melden is best te vergelijken met dat van de jonge Vlamingen die in dat zelfde jaar 1914 het Belgisch leger gingen vervoegen omwille van ‘de gelijkheid in rechten en feiten’ die hen voor na de oorlog was beloofd.

John Redmond die op dat ogenblik aan het hoofd stond van de IPP had toegezegd dat zijn partij bij hun rekrutering een handje wou toesteken op voorwaarde de Ierse deelname aan de oorlog het bekomen van zelfbestuur voor Ierland zou garanderen. Er werd ook afgesproken dat de Ierse nationalistische vrijwilligers in een eigen eenheid zouden ingelijfd worden, de 16de divisie.

Redmond zette zijn rekruteringscampagne in en kreeg een groot deel van de Ierse bevolking achter zich. De duizenden jonge mannen die zich lieten overtuigen gingen er net zoals hij zelf van uit dat zij de Ierse zaak dienden door samen met de Britten naar het front te trekken. Ze zouden echter snel gaan ervaren dat ze door heel wat Engelse officieren werden gewantrouwd en zelfs geminacht. Wat niet belette dat ze zeer, zeer zware offers brachten. Een voorbeeld: tijdens de door haar gewonnen slag bij Ginchy die tussen 3 en 9 september 1916 plaats vond, verloor de 16de divisie 224 van haar 435 officieren en 4090 van haar 10.410 soldaten.

De beslissende invloed van de Paasopstand

In Ierland waren de radicale nationalisten ondertussen alles behalve gelukkig met de door Redmond gevoerde politiek. Ze vonden het ongehoord dat Ieren een Brits uniform gingen dragen. Ze vormden echter slechts een kleine minderheid en hun anti rekruteringscampagnes kenden maar weinig succes. Ze gingen uit van het standpunt: England’s difficulty is Ireland’s opportunity en gingen koppig hun eigen weg, die van een gewapende revolutie.

Ondanks dat ze zeer goed beseften dat ze het militair niet konden halen, organiseerden ze op Paasmaandag 1916 een opstand om de Ierse onafhankelijkheid uit te roepen. Die ‘Paasopstand’ krijgt weinig of geen steun van de bevolking en wordt binnen de week neergeslagen. Maar dan gebeurt het Iers mirakel. De harde Britse repressie en vooral het fusilleren van de leiders van de opstand doet de bevolking van mening veranderen. De meeste Ieren kiezen nu partij voor de rebellen. Sterker nog, de terechtgestelde leiders van de Paasopstand worden vanaf dan als heiligen vereerd.

Door dit alles komen de soldaten van de 16de divisie ondertussen in een ware tragedie terecht. Ze beseffen dat ze het zelfde uniform dragen als de soldaten die in Dublin hun nationalistische kameraden hebben terechtgesteld en voelen zich daar alles behalve goed bij. Denkend aan de gefusilleerde rebellenleiders zal de academicus en dichter Tom Kettle het als volgt formuleren: deze mannen zullen de geschiedenis in gaan als helden en ik als een verdomd Brits officier.

Wanneer de frontvrijwilligers na de oorlog thuis komen, is Ierland totaal veranderd. De Irish Party heeft alle prestige verloren en word electoraal door het radicale Sinn Fein verpletterd, home rule is niet langer een issue, nu gaat het om onafhankelijkheid en zij zelf worden ei zo na als collaborateurs beschouwd. Ze dienden tenslotte in de wrong army. Heel wat onder hen zullen tijdens de bevrijdingsoorlog tegen Engeland hun militaire ervaring ten dienste van het IRA stellen, maar dat zal hier niets aan veranderen. Ierland is beschaamd over die Britse oorlogsvrijwilligers, ook al zijn die met de beste bedoelingen vertrokken. Het wil ze gewoon vergeten.

Een late erkenning

Maar zoals reeds in de aanvang van dit stuk werd gezegd, is er de laatste jaren op dat vlak toch een en ander veranderd en begint men te erkennen dat de soldaten van de 16de divisie toch ook hun leven voor de Ierse zaak veil hadden.

Zo liet de Ierse regering bijvoorbeeld in Mesen (W. Vlaanderen) een monument optrekken voor alle Ieren die tijdens WO I in Vlaanderen zijn gevallen. Er werd echter tot nu toe over dit zoveelste tragisch hoofdstuk van de geschiedenis van het groene eiland niet zo veel gepubliceerd. Het boek van Jan Huijbrechts is bijgevolg meer dan welgekomen en zou best in het Engels mogen vertaald worden. Er zou zeker zowel in Ierland als in Engeland een markt voor gevonden worden. Niet alleen omdat het een hiaat in de geschiedenis helpt opvullen maar ook omdat de auteur zich opvallend goed gedocumenteerd heeft. Dit heeft hem in de mogelijkheid gesteld zowel op militair als op politiek vlak zeer precies en bijzonder gedetailleerd te zijn. Ook de foto’s uit zijn eigen archief die hij ter illustratie in zijn boek gebruikt, zijn bijzonder interessant. Hij had naar mijn smaak misschien wat meer aandacht mogen besteden aan de bijzondere IRA prestaties van sommige van de teruggekeerde vrijwilligers. Hier denk ik bijvoorbeeld aan Tom Barry die in het graafschap Cork een legendarische guerrillaleider werd. Maar ik moet toegeven dat het Britse leger Barry niet bij de 16de divisie had ingedeeld.

Het boek verbergt ten slotte twee verrassingen voor de Vlaamse lezer. In het eerste hoofdstuk heeft de auteur het over de eeuwenoude bijzondere banden tussen Vlaanderen en Ierland en brengt hierbij heel wat weinig bekende of vergeten feiten naar boven die aantonen dat onze relaties met dat land veel dieper gaan dan het drinken van Guinness en het vieren van Saint Patrick’s Day. Het laatste hoofdstuk van het boek bevat ook een goed gedocumenteerde fiets- en autoroute tussen Wijtschate en Kemmel met vermelding van alles wat daar herinnert aan het bloedig offer van de Ieren die op dat deel van het front hebben gevochten. Een goede tip voor een zomerse zondag.

Verdrongen verleden | Huijbrechts Jan

Hardback | Nederlands | Geschiedenis algemeen



In stock

Meer berichtjes van Pieter Bauwens

Belgisch geld stroomt altijd in dezelfde richting

Recensie Pieter Bauwens - 03/04/2021
Vlaanderen draagt elk jaar 6% van het Bruto Binnenlands product af aan Wallonië. Al jaren. Al leeft in Wallonië de mythe dat het ooit anders was. Tijd voor een ontmythologisering. Er is geen bewijs voor die geldstroom van Wallonië naar Vlaanderen. Integendeel.
De Franstalige mythe
Aan [lees verder]

Er moet meer midden zijn

Recensie Pieter Bauwens - 02/02/2021
We beleven politiek woelige tijden. Dat heeft vele oorzaken, Maar er zijn ook remedies. Rik Torfs en Pieter Marechal hebben er een boek over geschreven. De oplossing ligt in het midden.
Spits en scherp
Over morgen: Mijmeringen voor wie niet van gisteren is. Spits is professor Torfs altijd [lees verder]

Broeders en bisschoppen met vuile manieren

BlogPieter Bauwens - 25/10/2020
Het verleden is een schatkamer aan verhalen. Maar je moet die goed kunnen brengen. Want dat verleden heeft wel eens de ellendige gewoonte opgesloten te zitten in stoffige en droge archieven. Wie die kunst verstaat is Jan Pauwels. Met nu al een tweede boek over de fratsen en strapatsen van de Vlaamse [lees verder]

Rik Torfs vindt de kerk fantastisch

BlogPieter Bauwens - 10/10/2020
De titel van dit boek doet even opkijken. De kerk is fantastisch. Dan zie je de auteur, Rik Torfs. Zou die dat menen? Is het een grap, een onliner, iets om de aandacht te trekken? Dat laatste is het zeker, maar de inhoud is géén grap. Torfs weet zijn kritiek op de rooms-katholieke kerk van vandaag [lees verder]

Kerkopstand in Sint-Gillis

BlogPieter Bauwens - 21/04/2019
Eind jaren 60, na het Tweede Vaticaanse Concilie, ging de Kerk in Europa door zwaar weer. Er zijn boeken vol geschreven over die periode en de zoektocht naar de oorzaken. Volgens de ene ging Vaticanum II te ver, volgens de andere werd het niet consequent toegepast maar teruggedraaid door de Paus, nog [lees verder]

Paus Franciscus, de linkse dictator

BlogPieter Bauwens - 16/03/2019
Is paus Franciscus die vriendelijke lachende paus die genadeloos wordt tegengewerkt door de curie, die vecht voor haar privileges? Of is Paus Franciscus een genadeloze manipulator die medewerkers tegen elkaar opzet en zijn visie wil doorduwen?
Framing en karaktermoord
De pers loopt makkelijk [lees verder]

Joden van Antwerpen

BlogPieter Bauwens - 10/11/2018
Een filosemiet, dat ben ik. Al jaren. Ik koester een diepe bewondering voor de Joodse cultuur, of culturen moet ik zeggen, want er zijn verschillende manieren om Jood te zijn. In het boek De Joden van Antwerpen van Ludo Abicht, herkende ik diezelfde fascinatie en ook affectie, maar niet zonder kritische [lees verder]

Guldensporenslag en identiteit

BlogPieter Bauwens - 11/07/2018
In 2002 schreef Karim Van Overmeire een goed boek over de Guldensporenslag, De Guldensporenslag; Het verhaal van een onmogelijke gebeurtenis. Dat boek was toen een welkome aanvulling bij de boeken die verschenen over die veldslag die toen bijna 700 jaar geleden was. Het was eens een boek dat geschreven [lees verder]

Poetin en Assad hebben zijn leven gered

BlogPieter Bauwens - 25/11/2017
In 2010 komt de Vlaamse pater Daniël Maes (we interviewden hem eerder hier op Doorbraak) aan in Syrië om er te helpen bij de heropbouw van het eeuwenoude klooster van Mar Yacub bij Qara, vlak bij de grens met Libanon. Pater Daniël besluit om voor ‘het thuisfront’ een dagboek bij te houden, [lees verder]

Uw score voor het merk België

BlogPieter Bauwens - 15/10/2017
Welke score op een schaal van nul tot tien zou u aan België geven? Welke argumenten hebt u voor die score? Dat zijn -vereenvoudigd- de vragen van een kwalitatief onderzoek op grote schaal van het bureau WHY5Research van Jan Callebaut. De vragen werden gesteld aan een representatieve staal Belgen en [lees verder]

Vluchtelingen brengen christendom zonder eurocentrisme

BlogPieter Bauwens - 22/07/2017
Als er een discussie is over vluchtelingen, dan wordt dat hier snel een discussie over de islam, het christendom speelt maar een zijdelingse rol. En dat vertekent ons beeld. Volgens het Amercan Pew Research Centre waren er in 2012 al 26 miljoen christelijke migranten in Europa. De helft daarvan is afkomstig [lees verder]

Vergeten geschiedenis van Ierse oorlogsvrijwilligers in WOI

BlogPieter Bauwens - 08/07/2017
Geen land in de wereld waar je meer dan in Ierland bij de boekhandelaars werken over de eigen geschiedenis kan vinden. Niet alleen trouwens over wat zich in de loop der eeuwen op het groene eiland zelf heeft afgespeeld. Ook de lotgevallen van de talrijke Ierse gemeenschappen in de diaspora komen ruim [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.