Van Joris Van Severen tot Pablo Picasso

Vlamingen? Je vindt ze overal. In alle maten en gewichten. Oost-Vlamingen in het bijzonder. Niet toevallig ging Gent, de echte hoofdstad van Vlaanderen, om de week over de tong aan het Franse hof. Het was altijd wat met die koppigaards. Zelfs toen de koning plaats had gemaakt voor een president, was Gent nooit ver uit de buurt. François Mitterrand hield van de stroppenstad zoals geen andere Fransman ooit heeft gedaan. Toen de schilder Frank Liefooghe per brief aan Mitterrand vroeg om hem te mogen portretteren, en duidelijk vermeldde dat hij een Gentenaar was, kreeg hij binnen de kortste keren een invitatie in de bus.

Eigen kot en erf

Over een andere Gentenaar die niet genoeg had aan het eigen kot en erf verscheen onlangs een boek. De man in kwestie is Paul Méral. Nooit van gehoord? Haal dan als de bliksem bij de boekhandel Bedelen bij Picasso. Een leven aardig gevuld met drift, vrouwen, artiesten, politici in alle geuren en kleuren. Overgoten met liters alcohol en kilo’s drugs.

Literatuurhistoricus Manu van der Aa verdiepte zich in het leven van de Gentenaar. Hij reisde er meermaals Europa voor rond, al is het actieterrein van Paul Méral te vinden binnen de driehoek Brussel, Parijs en Londen. Het resultaat van al zijn gereis leverde een vlot leesbare en boeiende biografie op. Er zit een heerlijke vaart in het verhaal over een man die zich overal binnen lulde, er geld of goederen wist af te troggelen, in ruil voor beloften bij het zoeken naar de juiste springplank voor een internationale carrière.

Negen op tien keer werkten de beloften eerder contra- dan proactief. Dat hij nooit door een van zijn slachtoffers werd neergeknald, kwam doordat hij een grand charmeur was. Deed een slachtoffer zijn beklag bij een kennis, haalde die zijn schouders op, gevolgd met de opmerking: Paul [Méral] is nu eenmaal wie Paul is: een mooiprater, een gokker en een anarchistisch communist.

Kort bestaan

Maar, voor we verder gaan met klaroengeschal over dit boek, wie was Paul Méral precies? En hoe komt het dat hij in de hoogste regionen van de literaire en artistieke milieus van Europa wist door te dringen?
Paul Méral was het pseudoniem van Herman de Guchtenaere. Hij werd in 1895 geboren in Gent en overleed op 51-jarige leeftijd in Brussel. Een alcoholverslaving heeft waarschijnlijk bijgedragen tot zijn vroege dood, maar evengoed heeft het tempo waaraan hij leefde.

Paul Méral had er een neus voor de juiste mensen te vinden. Bij de aanvang althans. Eenmaal op dreef, wist Méral echter geen maat te houden. De kost steeg boven de baat uit, tot er een bankroet volgde, artistiek en/of economisch. Door zijn verbeelding en tomeloze energie wist hij toch dertig jaar te flaneren in artistieke of politieke kringen.  Om een voorbeeld uit de politieke entourage van deze bon vivant te noemen: met Joris Van Severen, dandy, politicus en militaire leider van het Verdinaso was Paul goed bevriend. Tot ook die genoeg had van de strapatsen van de Gentenaar.

Telkens weer

Letterkundigen en kunstenaars die begin vorige eeuw furore maakten, en in het bijzonder in Parijs, dat toen de culturele hoofdstad van Europa was, buitelen over elkaar heen. Méral wist ze allemaal te strikken. Met als lokaas een nieuw tijdschrift of theaterproject, waar ze – uiteraard – financieel baat bij zouden hebben. Wat zelden tot nooit het geval was, en toch wist de Gentse charmeur telkens weer artistieke zwervers te lijmen voor een volgend initiatief.

André Gide, Jean Cocteau, Paul Claudel, Man Ray, Arthur Honeger, Jan Greshoff, Michel de Ghelderode, Edgar du Perron, Gaston Gallimard, George Simenon, Johan Daisne, René Magritte enzovoorts. Ze stortten zich met hun talent in een bizar avontuur. Het gebeurde niet zelden dat ze Méral geld leenden. Il faut le faire! Dat was zelfs het geval met Picasso, toch bekend voor zijn schraapzucht.

Voor een uitgever vertaalde hij politieromans, zo staat te lezen in dit geschiedenisboek dat leest als een thriller, en ik citeer Manu van der Aa, die op zijn beurt auteur Pascal Pia citeert: ‘… waarvan hij koudweg twee of drie hoofdstukken wegliet. Het boek zal er alleen maar beter op worden, want de plot is nu veel mysterieuzer.’ Einde citaat.

Kwartier van wereldberoemdheid

De grote doorbraak voor Paul Méral vond plaats op 2 december 1918. Die avond zal zijn toneelstuk ‘Le dit des yeux du monde’ opgevoerd worden. De muziek is van de jonge componist Arthur Honegger, die hiermee, en ik citeer Manu van de Aa: ‘… zijn eerste karakteristieke compositie aflevert.’ Het is de avond dat Edmond Rostand zijn laatste adem uitblies en met hem kwam er een eind aan de romantiek. Alle macht aan de verbeelding. En dat had de Gentenaar. In zoverre dat de meeste aanwezigen niets begrepen van wat er op het toneel gebeurde.

Het publiek kwam in opstand en de recensies waren vernietigend. Maar het leverde Méral het etiket ‘genie’ op. Er volgden nog vier voorstellingen. Dat o.m. Maurice Maeterlinck, Jean Cocteau en Maurice Ravel in de zaal gespot waren, droeg bij aan Mérals wereldbekendheid. De jaren die volgen zijn een langzame neergang, weliswaar gevuld met gulzige drift en mateloze durf. Tot die niet meer op eigen kracht geleverd kon worden. Er moest alcohol aan te pas komen om actief te worden. Met een fataal gevolg dat zijn beslag kreeg op 5 december 1946, in een Brussels ziekenhuis.

Eén minpunt

Een prachtboek dus, met maar één minpunt: de uitgave als boek. Het verhaal, gebracht op verteltoon, is samengeperst in een reuzenpocket. Een kleine letter en te weinig witruimte voor de lopende tekst. Is het uit kostenbesparing dat uitgevers vergeten dat het wit van een pagina in sterke mate bijdraagt tot het leesplezier?
Enfin, de goede lezer mag zich door dit minpunt niet laten afschrikken. Heerlijke leesuren staan hem te wachten. Hij vergeet zowaar in welke barre tijd we leven.

Bedelen bij Picasso | Manu Van der Aa

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

Over Paul Méral‘Op een barkruk werd hij God’ - Franz Hellens ‘Een nieuw argument tegen de intelligentie als zelfstandige waarde’ - Menno ter BraakDe Belg Paul Méral was aan het einde van de Eerste Wereldoorlog tijdelijk wereldberoemd [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Guido Lauwaert

In welke vrouw leef ik?

Recensie Guido Lauwaert - 14/06/2021
De code van de Duitse codeermachine Enigma werd gekraakt door Alan Turing. Over hem en zijn werk werd een mooie film gemaakt. Hij toont aan dat het een zware klus was en het scheelde geen haar of het was niet gelukt.
De sleutel
Wat voor de Enigma-machine opgaat, gaat ook op voor de poëzie. [lees verder]

Proust, Beckett en Bart Stouten

Recensie Guido Lauwaert - 23/05/2021
Twee auteurs die niet weg te denken zijn uit de 20ste eeuw zijn Marcel Proust (1871-1922) en Samuel Beckett (1906-1989). Een Fransman en een Ier die Parijs als vertrek- en eindpunt van hun literaire leven hadden. Van Klara-producer Bart Stouten is geweten dat beide schrijvers hem na aan het hart liggen. [lees verder]

De ‘recherche’ van Luc Boudens

Recensie Guido Lauwaert - 02/05/2021
Hij was jaren aan de drank, maar nu heeft Luc Boudens de fles geruild voor de pen. Dat werd tijd. Zijn derde roman, Op eenzame hoogte, dateert van 2014. Zes jaar drinken zonder aan de slag te gaan laat zijn sporen na. Maar goed, de vierde is er en kreeg als titel De oogappel. Hij, de oogappel, slaat [lees verder]

Simone De Beauvoir, teder en liefdevol

Recensie Guido Lauwaert - 25/12/2020
Het gebeurt maar zelden dat na het lezen van de laatste bladzijde opnieuw naar de eerste gegrepen wordt. Dat ee roman een indruk van subliem meesterschap heeft achtergelaten. Dat is mij een paar weken geleden overkomen na het lezen van de nooit eerder gepubliceerde roman De onafscheidelijken van Simone [lees verder]

Van Joris Van Severen tot Pablo Picasso

Recensie Guido Lauwaert - 14/11/2020
Vlamingen? Je vindt ze overal. In alle maten en gewichten. Oost-Vlamingen in het bijzonder. Niet toevallig ging Gent, de echte hoofdstad van Vlaanderen, om de week over de tong aan het Franse hof. Het was altijd wat met die koppigaards. Zelfs toen de koning plaats had gemaakt voor een president, was [lees verder]

Blijf in uw kot – 100 crisisgedichten

BlogGuido Lauwaert - 12/09/2020
Het maandenlange verblijf heeft bij velen stilstand in denken en doen veroorzaakt. Bij anderen daarentegen voor actie. Ze bestreden de verveling die automatisch opkomt bij het nietsdoen door te doen waarin ze denken goed te zijn. Bij de kunstcriticus en dichter Bert Popelier is dit gedichten schrijven.
[lees verder]

Lang leve en schrijve Gaston Durnez!

BlogGuido Lauwaert - 18/09/2018
Gaston Durnez wandelt met de Vlaamse heiligen de geschiedenis in. De eerste heilige in het boek is niet de recentste overledene, maar de heilige waarmee hij als jonge man naar de oorlog trok. De Tweede Wereldoorlog wel te verstaan, want al verschijnt het boek naar aanleiding van zijn 90ste verjaardag, [lees verder]

BJÖRN SOENENS: De stem uit Amerika

BlogGuido Lauwaert - 25/08/2018
Het beste bewijs dat ‘de droom van Amerika’ een kwestie van gokken is, is de huidige president van Amerika. Donald Trump wist wat de zure klachten van het werkvolk zonder werk zijn, heeft zijn hersenerwt op zero gezet en gewonnen. Misschien is het nog simpeler: de dommen kiezen voor een dwaze. Maar [lees verder]

De niet mislukte Zuivering van Tom Lanoye

BlogGuido Lauwaert - 11/11/2017
De tijd van de grote vertellers is voorbij. Moesten Dostojewski, Zola, Musil, Céline en Proust vandaag met een roman bij een uitgever verschijnen, hij zou het pak bekijken en nog voor hij één letter heeft gelezen zeggen: ‘Te dik, daar hebben wij geen lezers voor.’
Een kroonjaar of een zoveelste [lees verder]

zwart is het wit van mark insingel

BlogGuido Lauwaert - 11/10/2017
Wat in eerdere bundels sterk opviel en in de ‘verzamelde gedichten’ van Mark Insingel [1935] opvallender dan voorheen is het minimale gebruik van kapitalen [hoofdletters] en leestekens. Alsof ze het gevoel dat de dichter er in heeft gelegd en de boodschap die hij oproept in de weg staan. Bovendien [lees verder]

Het Verlangen naar Frankrijk

BlogGuido Lauwaert - 21/03/2017
DOLEN – Onderweg in Europa, het eerste fotoboek van Michiel Hendryckx verscheen in 2009. Het is een verslag van een zoekende naar de bevestiging van wat hij al weet. In 2014 verscheen Altijd ergens. Een vervolg maar geen verlengstuk van het eerste. De zoekende doolt niet langer maar zwerft [lees verder]

In de wereld

BlogGuido Lauwaert - 19/02/2017
Het verhaal is niet zo belangrijk. De korte inhoud ervan staat op de achterflap. Het gevoel dat je bij het lezen besloop, moet in woorden, zinnen omgezet worden. Het verwekt in het geval van de laatste roman van de begin dit jaar overleden Robert Anker geen groot enthousiasme.
Over de doden niets [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.