‘Vadertje Drees’: gedegen biografie van Willem Drees

Het leven van Willem Drees (1886-1988) die onder meer tussen 1948 en 1958 premier van Nederland was, werd al eens zeer uitvoerig beschreven. Immers tussen 2003 en 2014 verscheen van de hand van politicoloog en archivaris Hans Daalder en historicus/biograaf Jelle Gaemers een uitvoerige wetenschappelijke biografie in vijf boekdelen, goed voor 4.500 bladzijden. Maar deze, inmiddels uitverkochte, biografie verzoop in de kleinste details en was niet prettig om lezen. Het was allemaal een beetje te veel van het goede. Bovendien was er weinig aandacht voor het persoonlijke levensverhaal van de sociaaldemocratische politicus. Er bleek behoefte naar een nieuwe handzamere biografie.

Stenograaf

Uitgeverij Boom had oren naar het voorstel van Jelle Gaemers om een degelijke verhalende biografie te schrijven. Het resultaat ligt thans naast mij: een prettig leesbare, verrijkende en gedegen biografie die door eenieder kan worden gelezen. Deze biografie komt ook juist op tijd want Willem Drees was al bijna vergeten, en is al uit de Canon van Nederland gestoten. Hij heeft plaats moeten maken voor Marga Klompé, de eerste Nederlandse vrouwelijke minister. Ja, zo vlug gaat dat tegenwoordig.

Vooraleer hij verkozen werd als socialistisch kamerlid, ‘zetelde’ Drees al in de Tweede Kamer (in België de Kamer van Volksvertegenwoordigers). Hij was er immers werkzaam als stenograaf, en een zeer bekwame stenograaf. Prachtig zijn de bladzijden die Gaemers besteedt aan de evolutie van de stenografie.

Al op jonge leeftijd was Willem Drees socialist en geheelonthouder geworden. In zijn eigen familie had hij ervaren wat alcohol kon aanrichten. Als wethouder (schepen) van Den Haag deed hij de nodige politieke ervaring op.

Buchenwald

Biograaf Gaemers schrijft terecht dat bij Drees identiteit en imago grotendeels samenvielen. Hij was inderdaad daadkrachtig, zakelijk, zuinig (behalve op de aankoop van boeken voor zijn bibliotheek) en verbindend. Echt rauwe kanten had hij eigenlijk niet. Drees was een voorbeeldig politicus en huisvader die ’s middags naar huis kwam om te eten, en naar het nieuws van 13u luisterde. Een tikkeltje saaie man eigenlijk.

Buiten lezen had hij geen echte hobby’s. ‘Mijn hobby is de politiek’, zei hij steeds. Met persoonlijke opvattingen en emoties was Willem Drees zuinig. Hij stond in feite symbool voor de Hollandse eenvoud en zuinigheid. Als eerste minister ging hij bijvoorbeeld samen met zijn vrouw in de rij staan voor een bioscoop, en wachtte zijn beurt af. Meestal ging hij ’s ochtends te voet naar zijn kabinet.

Toen in mei 1940 Nederland bezet werd, genoot hij al nationale bekendheid. Daarom ook werd hij samen met anderen als gijzelaar voor de duur van een jaar naar het concentratiekamp van Buchenwald gedeporteerd. Deze tijd valt niet los te zien van zijn harde naoorlogse opstelling tegen nazi’s, collaborateurs en oorlogsmisdadigers. Het liefst wilde Drees na de oorlog alle ‘foute’ Nederlanders naar Duitsland overbrengen. Maar anti-Duits werd hij nooit; daarvoor hechtte hij te veel belang aan goede relaties met de Duitse Bondsrepubliek en aan zijn lidmaatschap van de Socialistische Internationale.

Indonesië

Drees en de kabinetten waarvan hij deel uitmaakte (1945-1948), en later als eerste minister (1948-1958), stonden voor immense problemen. Het land was in 1945 voor een groot deel verwoest en uitgeplunderd, de bevolking was ontredderd en het herstel van de economische en sociale ontwrichting duurde jaren. Een probleem als het gebrek aan woningen hield zelfs veel langer aan.

Op de bezettingstijd volgde dadelijk een nieuwe grote crisis van internationale allure: de Indonesische oorlog. De dekolonisatie van Indonesië, die gepaard ging met een heuse onafhankelijkheidsoorlog en oorlogsmisdaden aan beide zijden, is een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis en een smet op Drees’ blazoen. Hij bleef echter achter zijn beslissing staan om extra troepen naar de Indische archipel te sturen.

Daarnaast waren er ook internationale problemen zoals de Koude Oorlog en de aanzetten tot de Europese eenwording. Steeds diende Drees een consensus met zijn regeringspartners te zoeken. Uiteraard verdwenen op bepaalde gebieden oude tegenstellingen, maar steeds zorgden nieuwe problemen voor nieuwe conflictstof. Het vereiste van Drees veel staatsmanskunst, visie en geduld.

Jongeren

Voor zijn nieuwe biografie gebruikte Gaemers overwegend feitenmateriaal dat hij en Daalders voor hun wetenschappelijke biografie bezigden. Hij deed alleen aanvullende research betreffende Greet Hofmans, die de monarchie gedurende een bepaalde tijd deed wankelen, en het Indonesiëbeleid dat Drees als een ‘nachtmerrie’ bleef achtervolgen.

In mei 1971 nam Drees ontslag als lid van de Partij van de Arbeid. Hij was het niet eens met de toenemende invloed van radicaal links binnen de partij. In zijn publieke uitlatingen ergerde hij zich aan de verruwing van buitenparlementaire acties (‘krakersbeweging’), vooral die van jongeren. Kwam zijn veroordeling van onwettige acties Drees al op felle kritiek van progressief links te staan, zijn bezwaren tegen de komst en het laten blijven van allochtonen verzonken hierbij in het niet. Voor de linkse kerk en de ‘politiek-correcte’ goegemeente was hij algauw een xenofoob. Drees keerde zich niet zo zeer tegen de immigranten zelf maar wel tegen het beleid ten aanzien van de immigranten. Hij stelde dat er voor hen in Nederland niet voldoende plaats en opvangmogelijkheden waren.

Een vraag voor een interview ging hij nooit uit de weg. Hij hield ervan om zijn mening kond te doen, en dat tot op hoge leeftijd. Willem Drees, de Tweede Vader des Vaderlands, werd 102 jaar. De ondertitel van deze biografie ‘daadkracht en idealisme’ dekt ten volle de lading.

Met bijlagen, beknopte eindnoten, korte literatuurlijst en register.

Willem Drees | Jelle Gaemers

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

Biografie van een strijdbare idealist en daadkrachtig bestuurderWillem Drees is hét gezicht van het tijdvak van de naoorlogse wederopbouw. Als minister-president gaf hij tien jaar lang, van 1948 tot 1958, leiding aan het economisch herstel en de sociale [lees verder...]

Verschenen als POD titel

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Joseph Roth: een zwalpende meesterverteller en razende journalist

Recensie Pieter Jan Verstraete - 27/01/2023
Met zijn biografie over de Oostenrijkse romanschrijver en excellente journalist Joseph Roth schreef de Engelse verslaggever Keiron Pim als eerste voor zijn taalgebied het levensverhaal van deze eeuwige zwerver en zuipschuit. De vertaling is tevens de eerste Roth-biografie die in de Lage Landen bij de [lees verder]

Het trollenleger van J.K. Rowling: zesde Cormoran Strike-detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/01/2023
Na haar succes met de Harry Potter-boekenreeks legde Joanne K. Rowling zich toe op het misdaadgenre. Onder het pseudoniem Robert Galbraith begon ze te schrijven aan een serie detectives onder de noemer Cormoran Strike (zie ook Doorbraak van 27 december 2020). Ook deze reeks groeide uit tot een immens [lees verder]

Atoomoorlog op het nippertje voorkomen: de Cubacrisis van 1962

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/12/2022
In oktober 1962 kwam het haast tot een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In zijn nieuw boek De Afgrond laat de Britse historicus Max Hastings aan de hand van nieuwe bronnen zien hoe door een kettingreactie van misverstanden de spanningen tussen 16 tot en met 28 oktober steeds [lees verder]

Een journaliste in een politieteam

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/12/2022
In het echte leven werkt Carina van Leeuwen (1959) voor de politie van Amsterdam, waar ze als inspecteur werkt als forensisch specialist in het cold case team — het onderzoeken van onopgeloste moorden uit het verleden na nieuwe aanwijzingen. Daarvoor werkte ze als operatieassistente in diverse ziekenhuizen.
[lees verder]

Van Uilenspiegel tot Roeland: een degelijke geschiedenis van het Vlaams Huis in Gent

Recensie Pieter Jan Verstraete - 08/12/2022
Vele jaren lang bewaarde Oswald van Ooteghem het archief van het Vlaams Huis in Gent. Enkele jaren geleden vroeg hij de Leuvense historicus Peter van Windekens om er de geschiedenis van te schrijven.
Wie Van Windekens enigszins kent, weet dat hij een ervaren ‘archiefrat’ is die de onderste [lees verder]

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.