‘Vadertje Drees’: gedegen biografie van Willem Drees

Het leven van Willem Drees (1886-1988) die onder meer tussen 1948 en 1958 premier van Nederland was, werd al eens zeer uitvoerig beschreven. Immers tussen 2003 en 2014 verscheen van de hand van politicoloog en archivaris Hans Daalder en historicus/biograaf Jelle Gaemers een uitvoerige wetenschappelijke biografie in vijf boekdelen, goed voor 4.500 bladzijden. Maar deze, inmiddels uitverkochte, biografie verzoop in de kleinste details en was niet prettig om lezen. Het was allemaal een beetje te veel van het goede. Bovendien was er weinig aandacht voor het persoonlijke levensverhaal van de sociaaldemocratische politicus. Er bleek behoefte naar een nieuwe handzamere biografie.

Stenograaf

Uitgeverij Boom had oren naar het voorstel van Jelle Gaemers om een degelijke verhalende biografie te schrijven. Het resultaat ligt thans naast mij: een prettig leesbare, verrijkende en gedegen biografie die door eenieder kan worden gelezen. Deze biografie komt ook juist op tijd want Willem Drees was al bijna vergeten, en is al uit de Canon van Nederland gestoten. Hij heeft plaats moeten maken voor Marga Klompé, de eerste Nederlandse vrouwelijke minister. Ja, zo vlug gaat dat tegenwoordig.

Vooraleer hij verkozen werd als socialistisch kamerlid, ‘zetelde’ Drees al in de Tweede Kamer (in België de Kamer van Volksvertegenwoordigers). Hij was er immers werkzaam als stenograaf, en een zeer bekwame stenograaf. Prachtig zijn de bladzijden die Gaemers besteedt aan de evolutie van de stenografie.

Al op jonge leeftijd was Willem Drees socialist en geheelonthouder geworden. In zijn eigen familie had hij ervaren wat alcohol kon aanrichten. Als wethouder (schepen) van Den Haag deed hij de nodige politieke ervaring op.

Buchenwald

Biograaf Gaemers schrijft terecht dat bij Drees identiteit en imago grotendeels samenvielen. Hij was inderdaad daadkrachtig, zakelijk, zuinig (behalve op de aankoop van boeken voor zijn bibliotheek) en verbindend. Echt rauwe kanten had hij eigenlijk niet. Drees was een voorbeeldig politicus en huisvader die ’s middags naar huis kwam om te eten, en naar het nieuws van 13u luisterde. Een tikkeltje saaie man eigenlijk.

Buiten lezen had hij geen echte hobby’s. ‘Mijn hobby is de politiek’, zei hij steeds. Met persoonlijke opvattingen en emoties was Willem Drees zuinig. Hij stond in feite symbool voor de Hollandse eenvoud en zuinigheid. Als eerste minister ging hij bijvoorbeeld samen met zijn vrouw in de rij staan voor een bioscoop, en wachtte zijn beurt af. Meestal ging hij ’s ochtends te voet naar zijn kabinet.

Toen in mei 1940 Nederland bezet werd, genoot hij al nationale bekendheid. Daarom ook werd hij samen met anderen als gijzelaar voor de duur van een jaar naar het concentratiekamp van Buchenwald gedeporteerd. Deze tijd valt niet los te zien van zijn harde naoorlogse opstelling tegen nazi’s, collaborateurs en oorlogsmisdadigers. Het liefst wilde Drees na de oorlog alle ‘foute’ Nederlanders naar Duitsland overbrengen. Maar anti-Duits werd hij nooit; daarvoor hechtte hij te veel belang aan goede relaties met de Duitse Bondsrepubliek en aan zijn lidmaatschap van de Socialistische Internationale.

Indonesië

Drees en de kabinetten waarvan hij deel uitmaakte (1945-1948), en later als eerste minister (1948-1958), stonden voor immense problemen. Het land was in 1945 voor een groot deel verwoest en uitgeplunderd, de bevolking was ontredderd en het herstel van de economische en sociale ontwrichting duurde jaren. Een probleem als het gebrek aan woningen hield zelfs veel langer aan.

Op de bezettingstijd volgde dadelijk een nieuwe grote crisis van internationale allure: de Indonesische oorlog. De dekolonisatie van Indonesië, die gepaard ging met een heuse onafhankelijkheidsoorlog en oorlogsmisdaden aan beide zijden, is een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis en een smet op Drees’ blazoen. Hij bleef echter achter zijn beslissing staan om extra troepen naar de Indische archipel te sturen.

Daarnaast waren er ook internationale problemen zoals de Koude Oorlog en de aanzetten tot de Europese eenwording. Steeds diende Drees een consensus met zijn regeringspartners te zoeken. Uiteraard verdwenen op bepaalde gebieden oude tegenstellingen, maar steeds zorgden nieuwe problemen voor nieuwe conflictstof. Het vereiste van Drees veel staatsmanskunst, visie en geduld.

Jongeren

Voor zijn nieuwe biografie gebruikte Gaemers overwegend feitenmateriaal dat hij en Daalders voor hun wetenschappelijke biografie bezigden. Hij deed alleen aanvullende research betreffende Greet Hofmans, die de monarchie gedurende een bepaalde tijd deed wankelen, en het Indonesiëbeleid dat Drees als een ‘nachtmerrie’ bleef achtervolgen.

In mei 1971 nam Drees ontslag als lid van de Partij van de Arbeid. Hij was het niet eens met de toenemende invloed van radicaal links binnen de partij. In zijn publieke uitlatingen ergerde hij zich aan de verruwing van buitenparlementaire acties (‘krakersbeweging’), vooral die van jongeren. Kwam zijn veroordeling van onwettige acties Drees al op felle kritiek van progressief links te staan, zijn bezwaren tegen de komst en het laten blijven van allochtonen verzonken hierbij in het niet. Voor de linkse kerk en de ‘politiek-correcte’ goegemeente was hij algauw een xenofoob. Drees keerde zich niet zo zeer tegen de immigranten zelf maar wel tegen het beleid ten aanzien van de immigranten. Hij stelde dat er voor hen in Nederland niet voldoende plaats en opvangmogelijkheden waren.

Een vraag voor een interview ging hij nooit uit de weg. Hij hield ervan om zijn mening kond te doen, en dat tot op hoge leeftijd. Willem Drees, de Tweede Vader des Vaderlands, werd 102 jaar. De ondertitel van deze biografie ‘daadkracht en idealisme’ dekt ten volle de lading.

Met bijlagen, beknopte eindnoten, korte literatuurlijst en register.

Willem Drees | Jelle Gaemers

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

Biografie van een strijdbare idealist en daadkrachtig bestuurderWillem Drees is hét gezicht van het tijdvak van de naoorlogse wederopbouw. Als minister-president gaf hij tien jaar lang, van 1948 tot 1958, leiding aan het economisch herstel en de sociale [lees verder...]

Verschenen als POD titel

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

Operatie Barbarossa: keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/01/2022
Op 22 juni 2021 was het tachtig jaar geleden dat de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. Toen viel een gigantisch Duits leger van 3,3 miljoen man (onderverdeeld in drie legergroepen en 150 divisies) over een frontbreedte van meer dan drieduizend km, van de Baltische kust tot [lees verder]

Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/12/2021
De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente [lees verder]

De verkeerde doden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 07/11/2021
Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.
Waren het alleen maar arme stakkers die de [lees verder]

“Weg met die moffen!” Nederland discrimineert Duitse landgenoten

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/10/2021
Onmiddellijk na de bevrijding nam de Nederlandse overheid al de bezittingen van de Nederlandse Duitsers in beslag, en dat ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Deze beslissing ging terug op een verklaring van de Nederlandse regering in Londense ballingschap op 20 oktober 1944, [lees verder]

Fotoboek over het Oostfront

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/09/2021
Een nieuw fotoboek over Vlaamse vrijwilligers aan het Oostfront (1941-1944) toont ons vooral scènes uit het dagelijks leven van “onze jongens aan het Oostfront”, zoals het toen heette. Interessant is vooreerst dat een groot aantal van deze foto’s nooit eerder werd gepubliceerd.
Werkelijkheid [lees verder]

De aantrekkingskracht van Joris Van Severen

Recensie Pieter Jan Verstraete - 12/09/2021
Binnen de historiografie van de Vlaamse Beweging zijn Cyriel Verschaeve en Joris Van Severen de twee figuren bij uitstek over wie de meeste publicaties werden geschreven.
Terwijl je van de eerste maar moeilijk kunt beweren dat hij nog enige aantrekkingskracht uitoefent, is het tegendeel waar wat [lees verder]

Filip de Pillecyn als journalist tijdens de Duitse bezetting

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/08/2021
Al eerder verscheen er journalistiek werk van Filip de Pillecyn (1891-1962) in boekvorm. We denken dan vooral aan de bundel Kiespijn der ziel (1981), verzameld en ingeleid door Richard Baeyens dat werk bevatte van De Pillecyn verschenen in het interbellum en onmiddellijk na de bezetting (onder meer in [lees verder]

Een vlug vergeten hoofdzonde

Recensie Pieter Jan Verstraete - 11/08/2021
De in 1975 in Stockholm geboren Maria Grund bracht het grootste deel van haar loopbaan door in de film- en mediabranche. Daardoor woonde ze afwisselend in Londen en New York. Thans woont ze op het Zweedse eiland Gotland, en brengt ze haar tijd al schrijvende door. De hoofdzonde is haar debuut als detectiveschrijfster.
[lees verder]

Moord en doodslag in Friesland

Recensie Pieter Jan Verstraete - 04/08/2021
 De auteur Anita Terpstra werd in 1974 in het Friese Hallum geboren, en is bedrijvig als journaliste. In 2009 debuteerde ze als misdaadauteur met Nachtvlucht. Voor haar thriller Samen werd ze in 2017 genomineerd voor de Gouden Strop. Daarnaast schreef ze ook enkele non-fictieboeken. 
Altaar
[lees verder]

Adolf Hitler was helemaal geen eenzaat

Recensie Pieter Jan Verstraete - 25/07/2021
In haar nieuw boek vertelt de Duitse historica Heike B. Görtemaker op overtuigende wijze en aan de hand van een overweldigende hoeveelheid bronnenmateriaal hoe de Duitse dictator Adolf Hitler zich met een hechte kring vertrouwelingen omringde, die hij als zijn surrogaatfamilie beschouwde. Zelfs na de [lees verder]

Samuel Morse bestond echt, en het is zijn code

Recensie Pieter Jan Verstraete - 24/07/2021
Het voorliggende verhaal behoort tot het domein van de literaire fictie. De Amerikaan Samuel Morse (1791-1872) bestond echter echt en ook delen van zijn leven en werk zijn gebaseerd op historische bronnen. Het lag echter niet in de bedoeling van romanschrijfster Nathalie Briessinck, die eerder debuteerde [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.