Toneelwetten voor politici

De Nederlander Boris van der Ham is zowel acteur als politicus. Hij is opgeleid aan de toneelacademie in Maastricht en zat van 2002 tot en met 2012 voor D66 in de Tweede Kamer. In een charmant boekje heeft hij een aantal toneelwetten beschreven die ook voor de politiek gelden.

‘Eens in de zoveel jaar breekt in elke politieke partij een vreselijke machtsstrijd uit, die deze dan haast tot de afgrond brengt. Vaak ligt de oorzaak in het ontbreken van de wil om iemand tot koning te spelen. Leiders van politieke partijen worden vrijwel nooit ten val gebracht door de baas van een andere partij, maar altijd door dit soort paleisrevoluties,’ schrijft Van der Ham. De RTL-journalist Frits Wester ‘vertelde me dat hij vaak geamuseerd gadeslaat hoe ambtenaren zich gedragen ten aanzien van hun minister in cafés rond het Binnenhof, na afloop van een debat.’ In het Binnenhof in Den Haag is de Nederlandse Tweede Kamer gevestigd. ‘Neemt hun bewindspersoon een bronwater, dan nemen zij ook iets non-alcoholisch. En als hij aan het bier gaat, volgen zij opnieuw. Ik heb ook het omgekeerde zien gebeuren. Als het gezag van de bewindspersoon, fractievoorzitter of partijleider afneemt, zie je de omstanders zich steeds minder van hem aantrekken, en dichter in de buurt gaan staan van de nieuwe belofte.’

Een andere wet komt van de Amerikaanse schrijver Arthur Miller die geschreven heeft dat acteurs en politici allebei een onbekend publiek tot een eenheid moeten smeden. ‘Net als in het theater of een bioscoop is ook een land afhankelijk van de bereidheid van mensen om zo’n gemeenschap aan te gaan,’ schrijft Van der Ham. ‘Ook het stemmen op partijen, het afvaardigen van volksvertegenwoordigers en het eerbiedigen van papieren wetten zijn in wezen net zo kunstmatig als het accepteren van een geschminkte acteur en het applaus na afloop van een voorstelling.’

Van der Ham pleit voor logopedielessen voor politici om zich beter te kunnen presenteren voor hun kiezers. ‘Een beroemd voorbeeld van iemand die veel baat heeft gehad bij logopedielessen was Margaret Thatcher. Toen ze haar entree in de Britse politiek maakte had ze een heel hoge kakelstem, maar met behulp van een acteur en een stemcoach van het National Theatre in Londen bracht ze haar stem 46 megahertz naar beneden en leerde ze langzamer spreken.’ Een stem moet zakken, anders klink je kortademig en weinig overtuigend.

‘Een goed toneelregisseur, schrijver of acteur zal proberen het verhaal niet te “vertellen”, maar het verhaal te laten zien. Een acteur kan beter laten zien dat hij op een stoel gaat zitten dan dit aan het publiek meedelen. Dit uitgangspunt wordt door de scenario- en toneelschrijvers Show, don’t tell genoemd. Informatie moet zoveel mogelijk omgezet worden in handelingen, acties en dialoog. De gedachte erachter is dat de kijker in staat wordt gesteld het verhaal zelf te ervaren en zich daardoor nauwer betrokken voelt. Een acteur en een politicus hebben gemeen dat ze een “idee” om moeten zetten naar iets concreets.’

‘De politiek wordt vaak terecht onder vuur genomen over loze theatraliteit. Parlementariërs zouden Kamervragen alleen maar stellen om te kunnen scoren in de media.’ Maar, ‘omdat het theater van de politiek zich in de werkelijkheid bevindt zullen de noodzakelijke handelingen altijd minder gepolijst zijn dan in het echte theater, zeuren, breken en duwen zijn essentieel om een discussie verder te brengen. Het is dus zaak om niet te snel op te geven. Daarnaast blijkt dat veel hardnekkige problemen in de samenleving niet opgelost worden door het “grote gebaar”. Bij veel belangrijke zaken worden inhoudelijke botsingen zelfs angstvallig vermeden. Zo was het in de jaren tachtig en negentig taboe om kritisch te spreken over de integratie van immigranten of over de positie van de islam in Nederland. Politici die dat wel deden, werden zowel voor als achter de schermen ontweken. Door deze onderwerpen zo lang uit de weg te gaan, gingen diegenen die het taboe wél wilden doorbreken steeds heftiger taal gebruiken om hun punt onder de aandacht te brengen. Toen gevestigde partijen het onderwerp begin deze eeuw wel aandurfden was het debat inmiddels al flink uit het lood geslagen.’

‘Verander je van standpunt,’ schrijft Van der Ham, ‘dan zal je worden afgemaakt door journalisten en concurrerende partijen, was het devies. Mocht het toch onontkoombaar zijn om te moeten veranderen van standpunt, dan kon die “draai” het beste worden uitbesteed aan iemand anders. Door een rapport te laten schrijven door een externe commissie, bijvoorbeeld, kon de publieke opinie zorgvuldig worden voorbereid op een wijziging van standpunt en kon je vervolgens achter de brede rug van zo’n commissie zelf van richting veranderen. In het theater heet zo’n truc een deus ex machina.’

‘Politiek en acteren vergt evenwichtskunst. Er moet leiderschap getoond worden, maar tegelijk moeten de oren gespitst worden als er onvrede klinkt onder het publiek. Soms moet er meegebogen worden, en soms moet men zich juist schrap zetten om de tijdgeest tegen te spreken. Overdrijving kan passend zijn om een onvergetelijke entree te maken, of om een vastgeroeste gewoonte open te breken. Maar als ze in overdrijving volharden, dreigt het gevaar een karikatuur te worden. Een politicus heeft het in het vinden van dat evenwicht nog moeilijker dan een acteur.’

Een boekje om te lezen en te overpeinzen, en dat niet alleen voor politici.

De koning kun je niet spelen | Boris van der Ham

Paperback / softback | Nederlands | Politicologie

Wat is de overeenkomst tussen een politicus en een acteur? Welke toneel- en acteerwetten zijn handig voor kiezers om de politiek beter te begrijpen of te ontmaskeren? Acteur, bestuurder en voormalig politicus Boris van der Ham toont in De koning kun je niet [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Henk Jurgens

Het DNA van Nederland

BlogHenk Jurgens - 21/10/2017
Nederland kent een ‘protocol stranding levende grote walvisachtigen,’ schrijft Jan Renkema in zijn geinig boekje Het DNA van Nederland. Dat moet wel, want stel dat er een dolfijn aanspoelt, dan moet je als Nederlander toch weten wie er wat moet doen. En een dakkapelletje op je eigen huis? Dan ben [lees verder]

De nieuwe politiek van Europa

BlogHenk Jurgens - 01/10/2017


In zijn boek ‘De nieuwe politiek van Europa’ analyseert de Nederlandse hoogleraar en publicist Luuk van Middelaar de Europese Unie. Van Middelaar is een insider. Tussen 2010 en 2015 was hij stafmedewerker van Herman van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad. Met een schep fileermes [lees verder]

Dirk Rochtus’ nieuw boek over Duitsland

BlogHenk Jurgens - 11/09/2017
‘Het is over de macht van Merkel, van Duitsland, van Merkel-land dat dit boek gaat,’ schrijft Rochtus in de inleiding van zijn nieuwe boek Duitsland. De macht van Merkel. ‘Duitsland en Europa zullen nooit meer hetzelfde zijn als toen er nog geen Frau Merkel te bespeuren viel.’ Zijn nieuwe boek [lees verder]

In het land van de eeuwige zomer

BlogHenk Jurgens - 23/06/2017
Els Snick vertaalde een aantal van Roth’s reportages en impressies uit Frankrijk en maakte er een mooi boekje van. Verhaaltjes om te proeven, even van te genieten, weg te leggen en dan toch maar weer ter hand te nemen. Els Snick vertaalde zijn reportages in prachtig Nederlands.
Een voorbeeld? [lees verder]

Dada in België

BlogHenk Jurgens - 30/05/2017
Een aantal tijdens de Eerste Wereldoorlog in het Zwitserse Zürich aangespoelde kunstenaars verenigden zich rond het cabaret Voltaire tot dada. Al gauw werd ‘Dada’ een geuzennaam voor allerlei groepjes schrijvers en kunstenaars die de beeldende kunst en de literatuur radicaal wilden vernieuwen. In [lees verder]

De Europese Spagaat

BlogHenk Jurgens - 30/04/2017
‘De klokken van Rome luidden op volle kracht, de geboorte van een nieuw Europa begroetend,’ zei Paul Henri Spaak over de ondertekening van het Verdrag van Rome op 25 maart 1957. ‘Mijn emotie, mijn vreugde, mijn hoop vermengden zich. Ik sprak een lyrische rede uit.’ Nu, zestig jaar later is ‘Europa’ [lees verder]

Toneelwetten voor politici

BlogHenk Jurgens - 29/04/2017
De Nederlander Boris van der Ham is zowel acteur als politicus. Hij is opgeleid aan de toneelacademie in Maastricht en zat van 2002 tot en met 2012 voor D66 in de Tweede Kamer. In een charmant boekje heeft hij een aantal toneelwetten beschreven die ook voor de politiek gelden.
‘Eens in de zoveel [lees verder]

De populistische revolutie

BlogHenk Jurgens - 31/03/2017
Hans Wansink, journalist bij de Volkskrant, heeft er een boek over geschreven. ‘De centrale boodschap van elke populistische beweging luidt: “De politiek is van ons, het soevereine volk heeft het recht op directe zeggenschap over het beleid. Maar we worden van de macht uitgesloten door corrupte politici [lees verder]

Staat van Nederland

BlogHenk Jurgens - 25/02/2017
‘De Nederlandse apocalyps is nakende, een polderarmageddon onvermijdelijk,’ schrijft de winnaar van de P.C. Hooftprijs 2017 Bas Heijne in zijn boekje Staat van Nederland. ‘Hier zijn Nederlanders, individuen, groepen en bewegingen die veranderingen opeisen, in naam van gelijkheid. En daar zijn [lees verder]

De keuze van D66

BlogHenk Jurgens - 04/02/2017
Nederland heeft op dit ogenblik 81 politieke partijen die zich allen aan een kansje gaan wagen bij de komende Tweede Kamerverkiezingen. Globaal zijn ze in drie categorieën in te delen: traditionele ideologische partijen; one-issue partijen zoals 55+ en de Partij voor de Dieren; populistische partijen [lees verder]

Vooruitgang

BlogHenk Jurgens - 31/01/2017
Niet alleen minkukels proberen de wereld een ernstige crisis aan te praten, ook de media doen daar lustig aan mee. In een verfrissende bui van zelfreflectie heeft de redactie van het Duitse televisieprogramma ARD-Monitorin haar uitzending van afgelopen 19 januari de talkshows van ARD en ZDF kritisch [lees verder]

Duitsland op het spoor

BlogHenk Jurgens - 18/01/2017
In de herfst van 2015, tussen het Wir schaffen das van Angela Merkel en de aanrandingen tijdens de Silvesternacht in Keulen, reisde Els Snick door Duitsland, in de voetsporen van haar geliefde schrijver Joseph Roth. Nee, niet in zijn voetsporen maar met Roth als haar inspiratiebron ging Snick op reis [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.