Sint-Petersburg. Droomstad van de tsaar

In 2022 zal het 350 jaar geleden zijn dat Peter de Grote geboren werd (1672). Naar aanleiding van dat jubileum heft prof. em. Emmanuel Waegemans dit boek Sint-Petersburg geschreven. Het gaat vooral over Peter de Grote, de stichter van de nieuwe hoofdstad, maar ook over zijn opvolgers tot 1801.

Toegang tot de Oostzee

Rusland had al een haven in Archangelsk, maar die was vele maanden dichtgevroren. Daarom wou Peter een toegang tot de Oostzee en daarvoor moest hij Zweden verslaan. Dat gebeurde in 1703. Dan besliste hij een stad en haven te bouwen aan de monding van de Neva, dat ‘moeras’ betekent in het Fins. Dat gebeurde tussen 1703 en 1717, met 3.000 à 5.000 buitenlandse vaklui, vooral Nederlandse. En met Italiaanse, Duitse en Franse architecten. De werken kostten het leven aan 16.000 à 20.000 mensen, vooral door ziektes.

Toen Peter in 1725 stierf, woonden er ruim 40.000 inwoners. De industrie en handel floreerden, in 1725 was de export dubbel zo groot als de import (p. 48-52). De werktaal was … het Nederlands (p. 53-54).
Peter voerde de Juliaanse kalender in ter vervanging van de ‘scheppingskalender’: 1 januari 7.208 werd 1 januari 1700. In 1714 opende de eerste boekenwinkel in de stad (p. 62-64).

Vanaf 1717 bekoelde de relatie tussen Peter en de Republiek: de Nederlanders waren niet bereid om hem te steunen tegen de Zweden, Hollandse kooplui waren opgelicht door Mensjikov (de gouverneur van de stad), de Nederlandse resident was het land uit gezet en Nederland deed moeilijk over de titel ‘keizer’. Maar de Nederlanders blijven tot vandaag terecht trots dat zij Rusland mee gemoderniseerd hebben (p. 70).

Staatsbelang

Peter was paternalistisch: hij wist wat goed was voor het volk, het staatsbelang stond boven alles en die eigenschap werd kenmerkend voor de latere tsaren en secretarissen-generaal. In de 18de eeuw werd hij gezien als de schepper van het nieuwe Rusland, maar de laatste jaren zijn er ook schrijvers zoals journalist Andrej Boerovski die hem in zijn boek “De vervloekte keizer” (2008) genadeloos afbreekt (p. 72-75).

Na Peters dood keerden edellieden massaal terug naar Moskou, maar de buitenlandse specialisten bleven paleizen bouwen en parken aanleggen. Duitsers uit de Baltische provincies namen de hoge functies in (p. 77-79).
Tijdens tsarina Anna (1730-1740) deed het Franse ballet zijn intrede en dit betekende het begin van de Russische hegemonie op dit gebied (p. 82). De stad groeide van 40.000 in 1725 naar 75.000 in 1740 en 95.000 in 1750 (p. 95). Elisabeth I (1741-1760), dochter van Peter, bouwde de stad verder uit, o.a. met het grote winkelcentrum aan de Nevski Prospekt. Met Rastrelli junior haalde ze de Italiaanse barok binnen. Behalve de Hermitage, verrezen er ook prachtige paleizen van rijke industriëlen (p. 95-99). Elisabeth hield van feesten, muziek, theater en kunst. Het Frans werd de taal van de elite en van het hof. Lomonosov richtte de eerste Russische universiteit op (p. 107).

Peter III was niet geliefd en werd door zijn vrouw, Catharina II (1762-1796), opzijgeschoven. Zij veroverde de Krim (1783) en verdeelde Polen onder Rusland, Pruisen en Oostenrijk. De opstand van de boeren tegen de adel (1773-1775) werd onderdrukt. Sint-Petersburg telde 200.000 inwoners, meer dan Moskou, onder wie 32.000 buitenlanders, van wie de helft Duitsers. Catharina was een harde werkster en ook schrijfster. Met haar sluit de auteur zijn overzicht af.

Beoordeling
Waegemans heeft een mooi cultuurhistorisch portret getekend van Rusland in de 18de eeuw. Hij kan aangenaam vertellen en is zeer goed op de hoogte, niet enkel van de politiek en de economie, maar ook van de Russische literatuur en kunst en toont hoeveel talent de Russen daarin hadden en hebben. Er staan prachtige foto’s in van de gebouwen die in de 18de eeuw in Sint-Petersburg werden gezet. Sint-Petersburg is ook een ode aan de Nederlanders, die een heel belangrijke rol speelden bij het tot stand komen van de stad, net zoals de Italiaanse, Franse en Duitse architecten.

De kaartjes vooraan volstaan niet om de vele plaatsnamen te situeren. De lezer die wil weten waar Nyenskans, Nystadt, Poltava etc. liggen, kan er best The Routledge Atlas of Russian History van Martin Gilbert bij houden. Helaas is er geen register, wel een lijst van de tsaren van de 18de eeuw en hun regeringsjaren. Waegemans zegt over Ladoga (p. 9): “met die stad wordt het begin van de Russische staat geassocieerd”. Ik denk dan eerder aan Kiev.

Bij de schilderijen van Catharina II mis ik Johann Ernst Gotzkowski, de Duitse koopman van wie ze in 1763-1764 ongeveer 317 Vlaamse, Hollandse en andere meesters kreeg in ruil voor Russisch graan (van slechte kwaliteit). Bij die schilderijen waren er 13 van Rembrandt, 11 van Rubens, 7 van Jordaens etc. Ze vormden de basis van de collectie van de Hermitage.

Globaal gezien is het een boek om van te genieten.

 

 

Sint-Petersburg | Emmanuel Waegemans

Paperback / softback | Nederlands | Regionale stadsgeschiedenis

Wat bezielde de Russische tsaar Peter I (1672-1725) om aan de rand van het land, ver weg van het kloppend hart van Rusland en de oude hoofdstad Moskou, in een nog maar pas op de Zweden veroverd moerasgebied een stad uit de grond te stampen? Zonder verbindingswegen, [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Jef Abbeel

Oekraïne: Geschiedenissen en verhalen

Recensie Jef Abbeel - 18/01/2023
Deze bundel bevat bijdragen van zestien filosofen, historici en denkers over de geschiedenis, literatuur, filosofie, mythes van Oekraïne. Ze willen daarmee tonen dat hun land behalve sport, corruptie, oorlog en Kozakken nog andere troeven heeft: kunst, literatuur, IT, mode en moderne staatsdiensten. [lees verder]

China na Mao

Recensie Jef Abbeel - 08/01/2023
De auteur (°1961) is sinds 2006 professor in Hongkong. In 2012-2016 schreef hij al een boeiende trilogie over China in de periode 1945-1976. Dit boek gaat over de tijd na Mao: de jaren 1976-2012. Het eindigt dus 10 jaar te vroeg. Als reden geeft hij op dat Li Rui (1917-2019) dan zijn dagboek sluit [lees verder]

Het zwarte boek van Poetin: van geheimagent tot tsaar

Recensie Jef Abbeel - 23/12/2022
Le Livre Noir de Vladimir Poutine bevat bijdragen van twaalf Rusland-deskundigen uit diverse landen. Ze beschrijven de weg die Poetin aflegde van geheimagent tot tsaar.
Hij groeide op in een dictatoriale Sovjet-Unie. Die kwam ten val zonder dat er iemand gestraft werd voor de misdaden van de voorbije [lees verder]

De Geopolitieke atlas van Rusland: voor een beter begrip van het huidige conflict

Recensie Jef Abbeel - 12/12/2022
De Geopolitieke atlas van Rusland is het werk van een team cartografen van Le Monde en correspondenten in Moskou. Hij bestaat uit 5 delen en is een goed hulpmiddel voor een beter begrip. 
In deel I krijgen we een zeer kort overzicht van de geschiedenis van Rusland en van de Sovjet-Unie, van de [lees verder]

De poorten van Europa

Recensie Jef Abbeel - 09/12/2022

Plokhy (°1957) is hoogleraar Oekraïense geschiedenis in Harvard. Hij beschrijft de geschiedenis van zijn land van de Oudheid tot de invasie van de Donbas in 2014, met wat uitlopers tot 2019. De titel verwijst naar de ligging en de invasies, zowel vanuit het oosten als uit het westen. En naar [lees verder]

‘Z’: Hoe Poetin Rusland weer groot wilde maken

Recensie Jef Abbeel - 04/12/2022
Hella Rottenberg is journaliste en medeoprichter van ‘Raam op Rusland’. Ze beschrijft hoe de overgang naar een kapitalistische markteconomie en naar democratie in Rusland tot chaos, armoede en banditisme leidde. Poetin maakte een einde aan de anarchie en de koopkracht ging omhoog tot 2008.
In [lees verder]

Het verhaal van Rusland

Recensie Jef Abbeel - 21/10/2022

Rusland-specialist Orlando Figes stelt dat de Russische geschiedschrijving vol zit met hardnekkige mythes. Die worden voortdurend herschreven om te voldoen aan de wensen van het heden en van de toekomst. 
Mongoolse invloed
Het begint al met Vladimir de Grote, die zich in 988 liet [lees verder]

Confucius en Cicero

Recensie Jef Abbeel - 09/09/2022
Deze bundel maakt deel uit van de reeks ‘Roma Sinica’, waarin diverse specialisten de relaties tussen het oude Oosten (China, Korea, Japan) en het oude Westen bespreken. Die relaties waren in de Oudheid beperkt tot handel. Echte relaties ontstonden pas in de 16 de -17 de eeuw, toen de jezuïeten [lees verder]

Confucius spreekt

Recensie Jef Abbeel - 08/09/2022
De auteurs van Confucius spreekt zijn professoren Chinese taal, filosofie en religie in respectievelijk Leuven en Leiden.
Met hun boek willen ze de hedendaagse relevantie van Confucius aantonen. Vanaf de inleiding tonen ze aan dat nogal wat uitspraken toegeschreven worden aan Kong Qiu/Kong Fuzi [lees verder]

Kunnen we China vertrouwen?

Recensie Jef Abbeel - 09/08/2022
Pascal Coppens is sinoloog en ondernemer. Hij woonde bijna 20 jaar in China en kent het land door en door. Met zijn nieuw boek Kunnen we China vertrouwen?, reageert hij op de toenemende negatieve (voor)oordelen over China.
Cirkels van vertrouwen
Coppens somt de (voor)oordelen over China op [lees verder]

Strijd voor de vrijheid

Recensie Jef Abbeel - 28/07/2022
Nathan Law (°1991), de auteur van Strijd voor de vrijheid, was vanaf 2014 een van de leiders van het Hongkongse verzet tegen de groeiende Chinese invloed. In 2016 werd hij verkozen in het Hongkongse parlement, maar na negen maanden zette Hongkong hem op vraag van Beijing uit.
Law groeide op in [lees verder]

China over grenzen

Recensie Jef Abbeel - 25/07/2022
De schrijfster werd geboren in Hongkong, maar groeide op in Canada. Ze begint met een betwistbare uitspraak: ‘De semi-onafhankelijke steden Hongkong en Macau vallen buiten het geografisch gebied van de Volksrepubliek China.’ . Die semi-onafhankelijkheid is sinds 2019/1999 verleden tijd en de meeste [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.