Rusland en het Westen

Is het een valide standpunt om de illegale invasie van Rusland te veroordelen, maar toch te stellen dat ook het Westen niet helemaal vrijuit van schuld gaat? De twee Ierse Europarlementariërs Mick Wallace en Clare Daly deden het, gevolgd door Marie-Thérèse ter Haar in haar boek: Rusland en het Westen, een bijzonder verhelderend overzicht met als centrale vraag hoe Rusland en het Westen zo uit elkaar zijn gegroeid.

Marie-Térèse ter Haar is de schrijfster van Rusland en het Westen: Zijn zij nou gek of zijn wij het? Ze is een Ruslanddeskundige die heen en weer pendelde tussen Nederland en Rusland. Ter Haar begeleidde zakenlieden en bedrijven in hun contacten met Rusland toen na 1991 (ineenstorten van de Sovjet-Unie) intensieve betrekkingen ontstonden tussen de Russen en het Westen.

Ter Haar was er getuige van hoe sommige bonafide zakenlieden contacten onderhielden met Russische collega’s, maar zij zag ook de opkomst van de roofridderkapitalisten die de Russische staat letterlijk leegroofden. Het was de opkomst van wat we nu de ‘oligarchen’ noemen. Ze geeft in elf relatief korte hoofdstukken een overzicht van de verhouding tussen Rusland en het Westen.

Glasheldere schrijfstijl

Ter Haar schrijft glashelder en onderhoudend. Haar analyses van de politieke situatie worden verlevendigd door persoonlijke anekdotes over wat zij heeft meegemaakt. Zij is ook duidelijk geschokt door de recente ontwikkelingen waarbij Rusland steeds verder wegdrijft van het Westen. Ter Haar heeft vele contacten in het land.

Is Ter Haar een ‘Poetin-versteher’? Het antwoord is: nee. De inval van Rusland in Oekraïne kwam als een verrassing, en als een teleurstelling. Maar wat haar boek zo interessant maakt, is dat zij probeert ook de Russische zijde van het verhaal te vertellen. Poetin is een dictator, zeker, maar niet een die onpopulair is bij zijn volk.

Het is Poetin geweest die de leegroof van de Russische staat een halt heeft toegeroepen in de post-Jeltsin-tijd. Hij heeft de oligarchen geprobeerd te bedwingen, met een zekere mate van succes. Poetin heeft geprobeerd toenadering te zoeken tot het Westen. Hij wilde Rusland zelfs binnen de NAVO brengen, maar werd afgewezen. Ter Haar beschrijft uitvoerig hoe de Amerikanen een regimeverandering probeerden tot stand te brengen in Oekraïne, iets wat uiteindelijk lukte.

Oorlogspropaganda

De huidige oorlogspropaganda is voor beide zijden van het conflict schadelijk. Niet alleen voor Rusland, maar ook hier. Bij de NPO krijgen we dagelijks nieuws voorgesteld over het conflict tussen Rusland en Oekraïne dat op zijn minst eenzijdig gekleurd is. Alleen Ongehoord Nederland biedt enig tegenwicht, maar dat stuit op een hausse van kritiek.

Ook het boek van Ter Haar brengt enig evenwicht aan. Dat lijkt mij belangrijk, omdat de kans op escalatie van dit conflict niet denkbeeldig is. We zien hoe lichtvaardig onze politici en bestuurders denken over een kernwapenoorlog als iets ‘wat er toch wel niet zal komen’. En als het komt, ‘dan zijn we daar klaar voor’.

Amerikanen

De situatie waarin we nu verzeild zijn geraakt is zeker mede te wijten aan Poetin, die inderdaad de agressor is. Maar ook de Amerikanen gaan niet vrijuit. Ze zijn al decennia bezig zijn interveniëren in Oekraïne om het land binnen de Westerse invloedssfeer te krijgen.

Er is geen denken aan dat de Amerikanen dit zouden hebben geaccepteerd als China of Rusland hetzelfde zou proberen in Mexico, Cuba of Canada. Poetin en de Russen moeten dat wel accepteren, want de NAVO is tenslotte een ‘verdedigingsorganisatie’ en geen agressor. Hoe de Russen dat zelf ervaren is niet relevant voor critici. Het is meten met twee maten. Ter Haar beschrijft dit alles rustig, genuanceerd, onpartijdig en niet blind voor zowel het falen van zowel Rusland als het Westen.

Demonisering

In haar laatste hoofdstuk schrijft zij over de gevaren van demonisering. ‘Ik zie hoe de Russen de afgelopen periode nationalistischer en patriottistischer zijn geworden. In het Westen denken we vaak dat dit wordt veroorzaakt door de regering Poetin en door censuur en propaganda in de Russische media. Dat wij zelf in het Westen die nationalistische gevoelens wel eens aangewakkerd zouden kunnen hebben, komt niet in ons op. We hebben Rusland in het internationale toneel de afgelopen jaren regelmatig gepasseerd en vernederd, alleen kwam dat niet op ons nieuws.’ Zij wijst erop dat zelfs de ‘oude havik’ Henry Kissinger zich bewust is van de hedendaagse polarisatie. Hij ziet het demoniseren van Rusland als een gevaarlijke zaak.

Een van de belangrijkste oorzaken voor de hedendaagse verbittering in Rusland is de NAVO-uitbreiding. Een cruciaal moment in het verkillingsproces tussen Rusland en het Westen was de derde uitbreidingsgolf van de NAVO. In 2008 wilden de Verenigde Staten en de NAVO een lidmaatschap voor Oekraïne en Georgië openstellen. ‘Op de NAVO-top in Boekarest protesteerde Rusland heftig.’ Voor Rusland vormen deze landen hun achtertuin. ‘Poetin wordt beschuldigd van de destabilisatie van Europa, maar hoe de NAVO en Westerlingen hebben meegeholpen aan het destabiliseren van Oekraïne wordt bij ons minder benadrukt.’ Ter Haar waarschuwt voor de oorlog: ‘Een oorlog tussen Rusland en Oekraïne zal Europa meesleuren en de Verenigde Staten zullen daar nauwelijks last van hebben.’

Hoe dan wel?

Ter Haar geeft aan hoe het wel had moeten gaan. ‘Waarom hebben we Oekraïne geen neutraliteit geadviseerd? Het land had (en heeft) prachtige kansen als brugfunctie tussen Europa en de Nieuwe Zijderoute naar China, Kazachstan en Rusland. Het conflict in Oekraïne zou vandaag niet zo uit de hand gelopen zijn als prominente Amerikanen en NAVO-kopstukken – en verscheidene Europeanen – zich niet zo massaal in Oekraïne hadden gemengd.’

Ter Haar wijst ook op de ideologische uitgangspunten van het fatale beleid ten aanzien van Rusland dat ons op dit moment parten speelt. Het is de ‘Wolfowitz-doctrine’. Ter Haar: ‘Het idee dat geen enkel land de Amerikanen ooit nog naar de kroon mag steken en een mondiaal beleid van Washington mag kunnen dwarsbomen’.

Samenwerken

Ik zeg het nogmaals: Ter Haar ontkent niet dat Poetin een dictator is, zeker naar Westerse maatstaven. Maar zij stelt ook: ‘Het zou een ware ramp zijn als Europese landen door hun lidmaatschap van de NAVO zouden worden meegesleurd in een grotendeels door de VS veroorzaakte confrontatie met Moskou. Europa is erbij gebaat om de relatie met Rusland te verbeteren. Samenwerken, het doorbreken van die propagandaoorlog, proberen begrip voor elkaars standpunten te krijgen en streven naar een Euraziatisch continent waar in de 21e eeuw vrede zou kunnen zijn’.

Ik moet zeggen dat Ter Haar mij althans op een heel andere manier naar dit conflict heeft doen kijken.

Zijn zij nou gek of zijn wij het? | Marie-Thérèse ter Haar

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

In dit boek gaat Ruslanddeskundige Marie-Thérèse ter Haar in op de recente geschiedenis van Rusland en de actuele gebeurtenissen op de Krim en in Oekraïne. Ze neemt daarbij vooral ook de westerse berichtgeving hierover onder de loep. Dat in Rusland de media [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Externe Auteur

Safari Eurabia, op zoek naar het nieuwe kalifaat

Recensie Externe Auteur - 11/11/2022
Arthur van Amerongen kende ik door zijn prachtige boek Brussel: Eurabia (2008). Toen ik het voor het eerst in handen kreeg vatte ik bewondering op voor de auteur omdat hij, in de titel van zijn boek nog wel, de uiterst omstreden notie ‘Eurabia’ durfde te gebruiken. In 2015 werd het boek opnieuw [lees verder]

Rusland en het Westen

Recensie Externe Auteur - 17/10/2022
Is het een valide standpunt om de illegale invasie van Rusland te veroordelen, maar toch te stellen dat ook het Westen niet helemaal vrijuit van schuld gaat? De twee Ierse Europarlementariërs Mick Wallace en Clare Daly deden het, gevolgd door Marie-Thérèse ter Haar in haar boek: Rusland en het Westen, [lees verder]

Joris van Rossum over Schopenhauer

Recensie Externe Auteur - 22/09/2022
Het boek De weg terug: Schopenhauer voor een dolende wereld van Joris van Rossum geeft een commentaar op het werk van de Duitse filosoof Arthur Schopenhauer (1788-1860) in dialoogvorm. Van Rossum (1970) studeerde biologie en promoveerde in de wijsbegeerte. Hij is, net als ik, een levenslange bewonderaar [lees verder]

Een fascinerend boek

Recensie Externe Auteur - 07/09/2022
Het boek Delirium van Erick Overveen (pseudoniem voor Erik Geurten) wordt aangekondigd als een ‘literaire thriller’. Hoofdpersoon is Arturo Mulder, een 32-jarige intellectueel, schrijver, getroebleerd avonturier, minnaar en op verdenking van fraude geïnterneerde verteller die het verhaal onthult [lees verder]

Het gesluierde leven van een tienermeisje in Iran: Shohreh Feshtali

Recensie Externe Auteur - 16/06/2022
Shohreh Feshtali (1970) vluchtte in 1993 vanuit Iran naar Nederland. Zij leefde dus de eerste negen jaar onder het bewind van de sjah (tot 1979). De volgende veertien jaar onder het bewind dat Ayatollah Khomeini introduceerde. Dat wil zeggen: een theocratisch schrikbewind. In Nederland bouwde zij vanaf [lees verder]

Zwijg. Waarom woke niet deugt

Recensie Externe Auteur - 22/12/2021
Voor wie zich een beter idee wil vormen van woke en haar gevaren is Zwijg. Waarom woke niet deugt van Paul Boonefaes onmisbare literatuur. Het kan samen met het complementaire Wie wat woke van Walter Weyns worden gelezen.
Discriminatie
Paul Boonefaes is vaak spits en grappig. De hebbelijkheid [lees verder]

De strijd om Europa

Recensie Externe Auteur - 24/04/2021
Wie een recensie schrijft van een boek van een gevestigde geopolitiek opiniemaker moet een dikke huid hebben. In zijn boek De slag om Europa kijkt U-Leiden professor Rob de Wijk naar de opkomst van China, het optreden van Poetin, het verschuivende machtsevenwicht in de wereld en de optie voor Europa [lees verder]

De spin in het katholieke web

Recensie Externe Auteur - 24/01/2021
‘In de grond van mijn hart draag ik altijd sterk de liefde voor de broeders en zusters die niet in volle communio met ons zijn, tegelijkertijd onderga ik het lijden aan een gedeeltelijke communio met hen die mijn broeders zijn’, aldus Johannes Willebrands in een persoonlijk schrijven aan paus Johannes-Paulus [lees verder]

Het fenomeen Wagner

Recensie Externe Auteur - 02/12/2020
Tot spijt van wie het benijdt, hoort Richard Wagner thuis in het rijtje van grote historische figuren. De Duitse componist was onder meer wegbereider van de atonale muziek, en zijn totaalkunst beïnvloedde de schilderkunst (het impressionisme), de literatuur (het symbolisme), de multimediakunst en zelfs [lees verder]

Beluisterde constructies

Recensie Externe Auteur - 10/11/2020
Op het album De Zwarte Rivier van Wannes Van de Velde staat het nummer BRT 7. De tekst gaat zo: ‘Post-modern, avant garde, het is voor mij gebakken brood. Ik geniet van een discussie die mijn intellect vergroot. Ik verleg mijn verste grenzen, word verlichter met de tijd, door de glans van het verheven: [lees verder]

De mogelijkheid van een EU-islam

Recensie Externe Auteur - 16/03/2019
Eind februari vond op de afdeling Encyclopedie van de Rechtswetenschap van de Universiteit Leiden het Bassam Tibi-symposium plaats. Dit symposium was georganiseerd naar aanleiding van het verschijnen van Islamisme en islam, de Nederlandse vertaling van Bassam Tibi’s Islamism and islam (Yale, 2012), [lees verder]

Kop op, Europa

Recensie Externe Auteur - 13/01/2019
Eurocentrisme vinden we overal: van wereldkaarten over de taalkunde naar de politiek. Kop op Europa klasseert dit politieke idee verticaal. EU-sceptici moet ik echter teleurstellen. Wie een werk zoekt dat zijn of haar emotioneel gedreven EU-bashing ondersteunt, is eraan voor de moeite. Het is veel meer [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.