Reizen langs oude grenzen op oude kaarten

Grensverkenningen. Langs oude grenzen in Nederland door Kester Freriks en Martijn Storms is een beeldschoon boekje over oude kaarten. Kaarten zoals in cartografie. Het boekje is een samenwerking tussen de universiteit Leiden (meer bepaald hun uitzonderlijke bibliotheek) en uitgeverij Athenaeum. Elke provincie in Nederland komt minstens één keer aan de beurt, maar dat is op zich bijzaak.

Visueel meesterwerk

Het boekje is een visueel meesterwerk en dat is bij het reproduceren van antieke landkaarten enzovoort in een gewoon paperback boek niet evident. De mooie vierkleurendruk oogt uitnodigend en stelt niet teleur.

Wat veel van die kaarten zo boeiend maakt, is dat ze een verhaal vertellen over de geschiedenis van de cartografie, over de geschiedenis van Nederland, over de geschiedenis van grenzen en over het omgaan met landschap en grenzen. Eén van de boeiendste verhalen gaat over de liniewerken in Beverwijk (aan de zee bij Den Haag), waar de Bataafse republiek zich poogde te verdedigen tegen een Russische invasie in 1799.

Manuscriptenkaart

De manuscriptenkaart over de veenontginning in de provincie Overijssel is zo’n andere parel die de gemiddelde kaartliefhebber wel nooit zou kennen zonder dit boekje. Voor fans van archeologie zal het stukje over de oude kaarten van de Brittenburg bij Katwijk aan Zee zeker boeien. Daar eindigde de Romeinse Limes ooit en daar plande keizer Caligula zijn invasie van Brittannië.

Het laatste deel van deze Romeinse verdedigingsgordel is ondertussen verzwolgen door de Noordzee, maar sinds de renaissance zoeken historici daar naar Romeinse forten. De Brittenburg werd ten tijde van Abraham Ortelius en Lodovico Guicciardini nog waargenomen.

Vlamingen

Een kaart die Vlamingen zeker zal boeien, is een prachtige kaart van de Brusselse uitgever Eugène-Henri Fricx uit de periode van de Spaanse Successieoorlog (1701-1714). Toen bezetten de Noord-Nederlanders de Zuidelijke Nederlanden als buffer tegen Frankrijk en legerden overal Hollandse regimenten, die op kosten van de ‘Belgen’ ingekwartierd werden. De Carte des Pays-Bas et des frontières de France is een prachtige lange strook die van de Noordzee aan de Scheldemonding tot het huidige Nederlands-Limburg loopt.

De kaarten van Eugène-Henri en George Fricx moeten in niets onderdoen voor die van Franse of Nederlandse tijdgenoten. Ze werden dan ook duchtig gepirateerd in Parijs en Amsterdam. Voor het toen bezette deel van het hertogdom Brabant (min of meer het huidige Noord-Brabant) is de kaart zeer boeiend om het te vergelijken met de huidige toestand, waar onder andere het Biesbosch ligt dat onder water wordt gezet om natuurgebied te scheppen. Het doorsteken van eeuwenoude polders en dijken is tegenwoordig beleid. De auteurs staan even stil bij dit fenomeen.

Martijn Storms

De korte duiding van elke kaart door Martijn Storms is bijzonder boeiend. Ook de verschillende specialisten allerhande die Freriks meetroonde op zijn uitstapjes naar de plekjes op de besproken kaarten zijn meestal zeer onderhoudend. Persoonlijk was ik jarenlang een fan van zijn artikels in het NRC/Handelsblad. Zijn stukjes in het cultureel supplement vestigden destijds terecht een reputatie als estheet en romanticus.

Tijdreizen

Waar de atlas vroeger het reizen van de minder begoede belichaamde, belichamen de prachtige kaarten in dit boekje een soort tijdreizen. Zowel handgetekende en geaquarelleerde kaarten als prachtige uitgaven gegraveerd door uitmuntende kunstenaars maken van dit boekje toch een lekkernij. De mooie opmaak en vierkleurendruk laten alles fraai tot zijn recht komen.

Een tweede reden om dit boekje te lezen zijn de inzichten die ze geven in de inrichting van het land, de vloeibaarheid van grenzen en socio-economische structuren die kaarten in elke periode verbeelden. Het stukje over Retranchement (Sluis) en Staats-Vlaanderen alleen al, loont de moeite.

Meer berichtjes van Lode Goukens

China verbergt vanalles over Covid-19

Recensie Lode Goukens - 20/08/2022
Viral The Search for the Origin of Covid-19 door Alina Chan en Matt Ridley is de combinatie van onderzoeksjournalistiek en wetenschapsjournalistiek. Als er één boek over Covid-19 lezenswaardig is, dan is het dit boek. Het is tevens een beschrijving van de desinformatie en het bedrog uitgaande van [lees verder]

Hoe aardrijkskunde de Britten vervormde en bleef vervormen

Recensie Lode Goukens - 17/08/2022
In een zeer onderhoudend boek legt Ian Morris uit hoe de Britse eilanden van rand van de bekende wereld tot het centrum van een wereldrijk evolueerden, om uiteindelijk uit te komen bij de enigszins anachronistisch lijkende isolatie van na de brexit. Aan de hand van drie erg aparte kaarten levert dit, [lees verder]

knap en duidelijk beargumenteerd onderzoek

boekervaringLode Goukens - 16/08/2022
Van Matt Ridley kennen we al tal van uitmuntende boeken. Deze samenwerking met een onderzoekster legt bloot hoe de Chinese overheid alles in het werk stelde om de oorsprong van het Covid-19-virus te verbergen.
Lees de feiten en beslis zelf. Sterk stukje research..
aanbevolenleest als een treinleerrijkdoet je denken

Topboek

boekervaringLode Goukens - 15/08/2022
Ian Morris contextualiseert de geschiedenis van de Britse eilanden en haar bewoners op boeiende wijze.
aanbevolenleerrijkdoet je denken

De schoonheid van wetenschappelijke boeken

Recensie Lode Goukens - 07/08/2022
Een boek over boeken die een rol speelden in de geschiedenis doet elke bibliofiel watertanden. Zeker als het bovendien bijzonder mooi is uitgegeven. In Boeken die geschiedenis schreven schreef een puikje van auteurs, onder leiding van de Leidse universiteitsbibliothecarissen Kasper van Ommen en Garrelt [lees verder]

Reizen langs oude grenzen op oude kaarten

Recensie Lode Goukens - 04/08/2022
Grensverkenningen. Langs oude grenzen in Nederland door Kester Freriks en Martijn Storms is een beeldschoon boekje over oude kaarten. Kaarten zoals in cartografie. Het boekje is een samenwerking tussen de universiteit Leiden (meer bepaald hun uitzonderlijke bibliotheek) en uitgeverij Athenaeum. Elke [lees verder]

prachtige boeken, uitmuntend geportretteerd

boekervaringLode Goukens - 01/08/2022
Aanrader.
aanbevolenleerrijk

mooie oude kaarten uit collectie UB Leiden

boekervaringLode Goukens - 01/08/2022
Zeer mooie reproductie en context.
aanbevolenleerrijk

De drie eerste kapitalisten

Recensie Lode Goukens - 01/08/2022
Als Antwerpenaar lees ik uiteraard graag over Antwerpen. Mijn favoriete periode is de zestiende eeuw waar ik ook best veel (kunst)historisch onderzoek naar doe. Over het tweede kwart van die zestiende eeuw verscheen onlangs een werkelijk uitmuntend boek in het Engels: Capital at Work in Antwerp’s Golden [lees verder]

absolute top

boekervaringLode Goukens - 28/07/2022
Must read voor elke liefhebber van geschiedenis van de vroegmoderne tijd.
aanbevolenleerrijk

Absolute must

boekervaringLode Goukens - 06/06/2022
De reeks Bone van Jeff Smith sprak me meteen aan in 1993. Ondertussen is het een moderne klassieker. Een must have voor elke stripfan.
aanbevolenspannendgrappigleest als een trein

De lotgevallen van Alex als slaaf

boekervaringLode Goukens - 06/06/2022
aanbevolenspannendleest als een treinleerrijk

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.