Plantijn kent u, Vespasiano moet nu

Plantijn kent u, Vespasiano moet nu

Plantijn drukte wereldboeken aan de Schelde. Die kent u. Vespasiano kent u niet, hij bevorderde voordien de wijsheid in Florence. Een legertje kopiisten vervaardigde manuscripten voor zijn klanten. Vespasiano was toenmalige wereldbusiness en voorvader van Amazon.com en Bol.com.

Een jarencursus in één boekdeel
Ross King is Canadees en schrijver van briljante non-fictie. Zijn jongste stunt is De boekhandelaar van Florence met 525 bladzijden leesplezier over een buitengewone boekverkoper, de renaissance, de drukkunst en de brand van botsende ideeën. U wordt bevriend met boekenwurmen, geleerden uit heel Europa in het vrije Florence, koningen geurend met hun manuscripten, pausen ruziënd en borelingen benoemend tot kardinaal, erudieten bakkeleiend over Plato en Aristoteles, en niet het minst Ottomaanse Turken die Constantinopel bedwingen en Europa bedreigen met kromzwaarden en de Profeet.

Een jarencursus in één boekdeel is het over Late Middeleeuwen die renaissance worden. Ross King kent Italië en in het bijzonder de stadstaat Florence en zijn Gouden Eeuw. De Florentijn Vespasiano da Bisticci (geboren in 1422), met een armetierige achtergrond, werd boeken-, manuscripten- en kennismakelaar in Florence. Boekhandelaren, librariërs of cartolai groepeerden zich in de Boekhandelstraat, de Via dei Librai. Vespasiano was beroemd in de intellectuele wereld bij zijn dood op zijn 76ste. De boekhandelaar beleefde de overgang tussen twee technologieën. Hij verkocht aan de hoge lieden in zijn stad bijbels die soms bestonden uit de huiden van tweehonderd dieren – een volledige kudde geiten of schapen.

De trotse, productieve leverancier van manuscripten werd verzwolgen door de drukpers van Gutenberg, die hij koppig weigerde. Ondanks dat zijn tijdgenoten met druksels hun voordeel deden. Vespasiano zag persoonlijk toe op de vervaardiging van duizend manuscripten, mogelijk meer. Een detachement speurneuzen zocht in kloosters, paleizen en hogescholen Griekse en Latijnse klassiekers voor de boekverkoper, ter vermenigvuldiging voor diens geleerde, culturele en snobistische vrienden. Een groot handschrift was twintig Tesla’s van 2021 waard.

Manuscripten
Vespasiano leefde in een gouden tijd van manuscripten, in zijn leven verschenen er meer dan op enig ogenblik in de geschiedenis. De leeshonger van een groeiende groep van geletterden, vorsten en potentaten werd gestild met miljoenen handschriften. In de duizend jaar tussen de ondergang van het Romeinse Rijk en 1500 verschenen in West-Europa 11 miljoen manuscripten. De helft werd afgeschreven in de vijftiende eeuw, waarvan 29 procent door kopiisten in Italië.

Tussen 1554 en 1500 zakte de vraag naar kopieën van handschriften plots door de drukpers. In die vijftig jaar verschenen 12,5 miljoen boeken en in 1470 waren er drukkerijen in 19 Europese steden. De boekenprijs in de vijftiende eeuw zakte met tweederde. Metselaars en smeden lazen bladzijden die zij zich als manuscript nooit hadden kunnen veroorloven.

Bracht het gedrukte boek het protestantisme en de godsdienstoorlogen fors dichterbij door een “mediacampagne” met rebelse geschriften? Het oorzakelijk verband tussen het boekdrukken en de reformatie is door de jongste geschiedvorsing weerlegd, de persen brachten een ommekeer maar die was geleidelijker en ging met meer tegenwerking gepaard dan tot nu aanvaard. Zeventig procent van alle boeken voor 1500 verschenen in het Latijn, geen volkstaal, en de boekdrukkunst had geen direct gevolg voor de alfabetisering.

Renaissance
Jacob Burckhardt schreef Die Kultur der Renaissance in Italien (1860) en las in Rome in 1847 een boek gebaseerd op een oud handschrift dat kort tevoren ontdekt was in het Vaticaan. Het werd herdrukt met de titel Vitae CIII virorum illustrium (Over het leven van 103 illustere mannen). De toen haast onbekende Vespasiano de Florentijn schreef het werk. De Vaticaanse vondst bevat levensbeschrijvingen van beroemde mannen (en één vrouw) uit de vijftiende eeuw: pausen, koningen, hertogen, kardinalen, bisschoppen, professoren, schrijvers.

Zij hadden gemeen dat Vespasiano ze allemaal had gekend, als goede vrienden of trouwe klanten in de Boekhandelsstraat. De herontdekking van Vespasiano’s vriendenmemoires had verstrekkende gevolgen en heroriënteerde de studie van Burckhardt die een handboek over kunstgeschiedenis wou actualiseren maar door Vespasiano’s portretten het opwindende geestesleven van de Florentijnse beschaving herontdekte.

Florence werd in 1434 de zetel van paus Eugenius en de Romeinse curie bezette de stad met haar bureaucratie, hoogopgeleide diplomaten, vorsers en kenners van het Latijn. Een paradijs voor Vespasiano. Vijf jaar later, met het oog op een verzoening tussen de oosterse en de westerse christenheid, zakte naar de Boekhandelstraat tientallen nog welbespraaktere en veeleisendere klanten af. De nieuwkomers waren Russen, Armenen, Bulgaren, Ethiopiërs en Mesopotamiërs uit Constantinopel; exotische figuren met elegante gewaden, volle baarden en een waardig voorkomen die voor de Florentijnen als Bijbelse profeten of Griekse wijzen waren.

Kort daarna volgde de keizer en zijn gevolg, compleet met de geleerden van Constantinopel en hun beschreven geitenvellen. Florence werd in de eeuw van Vespasiano een draaikolk van boeken, woorden, debatten, ruzies, schisma’s, kopiisten, adelslui van alle kanten. Liefhebbers van antieke wijsheid konden zich bedrinken aan de Arno.

Schedelbreuken
Florence was de haard van de intellectuelen, maar ook meer dan een renaissance-tempel. Geneesheer Ficino van Santa Maria Nuova, het ziekenhuis vlakbij de kathedraal, was gespecialiseerd in de behandeling van schedelbreuken, een betreurenswaardige en gangbare verwonding in Florence vanwege de vele vechtpartijen. Berenvet, mirre, terpentijn en amandelen vormden de zalf voor de gebarsten koppen.

Het grove volkje had tegenover zich geen renaissance-volgelingen zonder God. De mens uit de renaissance was nog altijd christelijk, zelfs vroom. De heidense geleerdheid was een aanvulling op de christelijke wijsheid, die tot doel had een wereld te redden die aan ambitie, ontaarding en egoïsme dreigde ten onder te gaan. Laat u door Ross King meevoeren op een degelijke en verteerbare manier naar de wonderlijke eeuw van een wonderlijke stad met een wonderlijke boekhandel.

 

De boekhandelaar van Florence is verkrijgbaar in de online Doorbraak boekhandel.

 

 

De boekhandelaar van Florence | Ross King

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

Halverwege de vijftiende eeuw werd gezegd dat alle wijsheidvan de wereld in Vespasiano da Bisticci’s boekwinkel in Florencete vinden zou zijn. Daar werden prachtige manuscriptenvoor de Europese elite geproduceerd en belangrijke werken uit [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Frans Crols

Loge en vrijmetselarij: Broeders voor het leven

Recensie Frans Crols - 30/01/2023
‘Broederschap’ kan je het noemen, zoals de titel van het boek. Wout Pittoors was mijn broeder in de journalistiek. Grappig, sinjoor, gehuwd met actrice Doris Van Caneghem die de Lage Landen afreisde. Wout was een logebroeder en colporteerde dat. Een Vlaamsgezinde progressieve dan nog. Deze [lees verder]

De man uit de toekomst: John Von Neumann was tweemaal Einstein

Recensie Frans Crols - 29/01/2023
Albert Einstein kent het kleinste wicht, John von Neumann is occult voor wie geen wiskundige, natuurkundige of atoomstrateeg is.
Bizar, want John von Neumanns vingerafdrukken staan op uw smartphone, uw computer, uw gametoestel, kernwapens, de speltheorie, het Von Karman Instituut in Sint-Genesius-Rode [lees verder]

Een parade van ploerten

Recensie Frans Crols - 17/01/2023
Simon Sebag Montefiore beviel tijdens corona van 1467 bladzijden over de geschiedenis van de wereld. Ontzettend leerzaam is het door de portretten van duizenden sleutelfiguren. De ruggengraat vormen de invloedrijke families van farao’s, satrapen, sjahs, consuls, keizers, koningen en presidenten. [lees verder]

Manager en cherubijn

Recensie Frans Crols - 15/12/2022
Boeken over managers zijn zo vaak zo dor. Ze tamboereren over techniekjes en verstoppen hun temperament, luimen, mislukkingen en liefdes. Een opgeschoonde woordenbrij is het. Niet zo bij Bessel Kok. Hier is deugddoend exhibitionisme de trend.
Publiceren over managers is een ondergeschoven kind [lees verder]

Het grote experiment: een dreunende verdediging van de gemeenschap en het culturele patriottisme

Recensie Frans Crols - 18/11/2022
De professorale ruziemakers over de Vlaamse canon moeten Het grote experiment lezen: een dreunende verdediging van de gemeenschap en het culturele patriottisme. Yascha Mounk herkauwt geen troep over het verwasemen van de democratie, de neergang van het Westen, de omvolking en meer onheilsdrolligheid. 
[lees verder]

Ex-ambassadeur Johan Verbeke voorziet Vlaamse EHBO voor diplomaten

Recensie Frans Crols - 17/11/2022
Ambassadeurs zijn als balsem voor de wereld. Vlaamse diplomaten zijn vandaag alomtegenwoordig. In de jaren zestig, zowat twee generaties geleden, had je een vlaag ‘Fayat Boys’ nodig om de achteropstelling van Vlaanderen te schrappen.
Bij de jezuïeten in Antwerpen studeerde ik handels- [lees verder]

Tegen de Vlaamse burgermensjes

Recensie Frans Crols - 01/11/2022
Als u nog één boek aanschaft voor nieuwjaar is de keuze simpel. Trouw moet blijken, Teksten uit Journaal van Mark Grammens is uw terechte gading. 288 bladzijden voor politieke, maatschappelijke en rebelse lekkerbekken.
Kop eraf als Trouw moet blijken van en over Mark Grammens (1933-2017) [lees verder]

De bonbons van Beëlzebub

Recensie Frans Crols - 18/10/2022

Drugs, ook wiet, zijn schunnig. Deze shit liberaliseren is de wens van wie zich de betere vindt. De verschoppelingen van de samenleving, de gezinnen, de landbouw en de fabrieken winnen echter bij een oorlog tegen narcotica. Crystal meth rukt op in de Lage Landen. De herontdekking is een diabolische [lees verder]

Wees niet dom, Afrika is een macht

Recensie Frans Crols - 04/10/2022
Afrika is geen land is een olifant van een boek: groot, machtig, statig, amusant, aanlokkelijk. Dipo Faloyin is journalist, geboren in Chicago, opgegroeid in Lagos en woont in Londen. Hij kust zijn continent, colporteert zelfspot en ziet westerlingen als rovers. Wat hij bewijst.
Eén land zonder [lees verder]

Weg met Balthasar Boma, leve ondernemer Ignace Van Doorselaere!

Recensie Frans Crols - 28/09/2022
Balthasar Boma is de enige ondernemer die alle Vlamingen kennen, maar eigenlijk zou dat Ignace Van Doorselaere moeten zijn. Je krijgt er twee voor de prijs van één. Deze braderie weegt twee boeken over ondernemen: De Essentie van Ignace Van Doorselaere en het engelstalige Woke Inc. van Vivek Ramaswamy. [lees verder]

De wiegen van de wetenschap

Recensie Frans Crols - 30/08/2022
Ja, u leest het goed, geen wieg wel wiegen. Maand na maand miezert smaad op de westerse eigendunk. De analyse met de vernietigende inzichten over China is pas lauw of de prediking hoe Afrika zijn noorderbuur zal klem rijden bezet de boekentoptien. De Hottentot met het geschrift hoe het gregoriaans daar [lees verder]

Mandeville: de Vlaamse vader van de economie

Recensie Frans Crols - 26/07/2022
Vlaanderen is braakland voor filosofen als Augustinus, Descartes, Hobbes, Kant en Hegel. Wel is er het (onbekende) vaderschap van Bernard Mandeville, een Vlaamse Nederlander, die Adam Smith, David Hume en Charles Darwin inspireerde.
Niet 1 Vlaming op 100, noch 1 liberaal op 1000, zeker geen 1 op [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.