Pistes om Libanon opnieuw op de rails te zetten

‘Le Liban d’hier à demain’ is een werkstuk van hoge kwaliteit waarin Nawaf Salam een aantal ideeën formuleert om Libanon uit de politieke impasse te krijgen waarin het nu al een paar jaren verkeert. Daarbij gaat het hier alleen over het politiek/constitutionele aspect van de zaak. De sociaaleconomische en financiële problemen (om nog niet te spreken over vele andere uitdagingen) komen hier niet aan bod.

Religieuze gemeenschappen

Nawaf Salam (1953) doceerde politieke wetenschappen aan de Amerikaanse universiteit in Beiroet. Hij was ambassadeur en permanent vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties van 2007 tot 2017. Sedert 2018 is hij rechter bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Hij is van soenitische obediëntie (in Libanon ontsnap je nu eenmaal niet aan een etiket).

Zoals algemeen bekend is Libanon samengesteld uit een indrukwekkend aantal religieuze families: maronieten, soenitische moslims, sjiitische moslims, druzen, Grieks orthodoxen, Grieks katholieken, Armeniërs, etc. In Libanon staat de religieuze gemeenschap waartoe men behoort centraal, en niet het individu of de burger, zoals in Europa. Grappig natuurlijk, want volgens een aloud cliché is de echte Libanees een individualist. Het politieke systeem heeft als voordeel dat geen enkele gemeenschap kan zeggen dat ze niet aan de bak komt, het nadeel is wel dat het Libanese systeem tot cliëntelisme leidt.

Niet het algemeen belang staat centraal. Elke sekte probeert een zo groot mogelijk stuk van de taart te bekomen, zonder er zich om te bekommeren hoe je die taart groter en lekkerder zou kunnen maken. De president is altijd een maroniet, de minister-president soenniet, de voorzitter van het parlement sjiiet, etc. maar de verdeling van postjes heeft betrekking op nog vele tientallen andere functies. En er is ook een verdeelsleutel per sekte bij het in dienst nemen van ambtenaren. Dat leidt er uiteraard toe dat het vaak voorkomt dat iemand niet op een ministerie werkt omwille van zijn of haar competenties, maar omdat de persoon in kwestie toevallig tot de juiste sekte behoort.

Doorgedreven communautarisme

De autonomie die de gemeenschappen genieten, ten nadele dus van het collectief, en wat het collectief zou moeten overstijgen, zijn immens. Geboren worden, trouwen, scheiden, etc. wordt allemaal geregeld door de eigen groep, er bestaat niet zoiets als bijvoorbeeld een burgerlijk huwelijk voor iedereen. De meeste gemeenschappen hebben ook eigen scholen, ziekenhuizen, jongerenorganisaties, tv- en radiostations, etc.

Maar het gaat nog verder: bij de soenitische moslims wordt het erfrecht geregeld door het hanafisme (dat is een van de vier rechtsscholen binnen de soenitische islam), bij de sjiitische moslims door het jafaritische recht (dat is dan de belangrijkste rechtsschool bij de sjiieten). En er is de wet van 24 februari 1948 voor de druzen en de wet van 23 juni 1959 voor de niet-moslims. Eigenlijk gaat het hier over een vorm van apartheid, in Frankrijk zou men wellicht de term ‘séparatisme’ in de mond nemen.

De auteur komt eerst nog eens terug op de akkoorden van Taif (1989) die een einde hebben gemaakt aan de pijnlijke burgeroorlog van 1975-1990. Salam stelt om te beginnen vast dat niet alle bepalingen uit dat akkoord werden uitgevoerd. Denk maar aan de administratieve decentralisatie en het versterken van een onafhankelijke justitie. Meer nog, er is een institutie ontstaan die helemaal niet voorzien was, namelijk de trojka. Dat is een overlegorgaan tussen de president, de eerste minister en de voorzitter van het parlement, en waarbij door deze drie heren allerlei beslissingen achter de schermen worden genomen en zaakjes worden geregeld.

Twijfelachtige akkoorden

Taif verankerde de invloed van Syrië in Libanon, en dat is ook de reden waarom de huidige president Michel Aoun zich toentertijd zo hardnekkig verweerde tegen die akkoorden. Nawaf Salam stipt even aan dat de akkoorden er niet voor gezorgd hebben dat er bevoegdheden werden overgeheveld van de (maronitische) president aan de (soenitische) premier, zoals vaak wordt beweerd, maar van de president aan de ministerraad, waarin alle sekten zitten.

En dan nu de hervormingen die Nawaf Salam voorstelt. Laten we allereerst van het eenkamersysteem een tweekamersysteem maken (een kamer en een senaat) waarbij het parlement zich eindelijk gaat bezighouden met de ‘echte’ politiek, en de senaat een ontmoetingsruimte wordt voor de verschillende gemeenschappen (tiens, waar hebben we dat nog gehoord?). De druzen zijn er voorstander van om de voorzitter te leveren van zo’n senaat, zoals de Grieks katholieken er van dromen aan het hoofd te staan van een sociaaleconomische raad.

Vervolgens dient het kiesrecht te worden hervormd zodanig dat de individuele kiezer beter aan bod komt, en het communautarisme wordt gereduceerd. We besparen u de details van het complexe kiessysteem. Wat de belangrijkste functies betreft,  stelt Salam een rotatiesysteem voor. Bijvoorbeeld deze legislatuur is de president een maroniet, de volgende keer een soenniet, daarna een sjiiet, etc.

Waar zijn de vrouwen?

De auteur wil ook meer vrouwen in het parlement. Nu zetelen er nauwelijks zes vrouwen in een assemblee van 128 parlementsleden. Met andere woorden, naast elk vrouwelijk parlementslid zitten er zo maar eventjes 21 mannelijke parlementsleden. Ook moet de minimumleeftijd om naar de stembus te mogen, zakken van 21 naar 18 jaar, vindt Salam.

Kunnen we het politieke communautarisme niet gewoon afschaffen, en naar een zogezegd seculier systeem gaan? Moeilijker gezegd dan gedaan. Veel christenen vrezen dat het hier gaat om een maneuver om de christenen in een minderheidspositie te duwen, en hun rechten af te pakken. En bij de Libanezen die wel voorstander zijn van een politiek secularisme zijn er velen die het sociaal confessionalisme (verschillende huwelijks- en erfenisrechten, etc. voor de sekten) niet willen opgeven.

De auteur stelt wel vast dat er de laatste jaren alsmaar meer burgerbewegingen zijn ontstaan van niet-confessionele aard om te protesteren tegen allerlei wantoestanden in de Libanese samenleving, en dat stemt hem hoopvol.

Uitdagingen genoeg in ieder geval.

 

Meer berichtjes van Lieven Van Mele

Libérons l’islam de l’islamisme

Recensie Lieven Van Mele - 04/07/2022
Libérons l’islam de l’islamisme is de titel van het recent op de markt gebrachte boek van Hassen Chalghoumi (1972-). Deze man is voorzitter van de ‘Conférence des imams de France’, imam van een moskee in Drancy (ten noordoosten van Parijs), en soefi. Chalghoumi is geboren en getogen in Tunesië, [lees verder]

Open brief aan de moslimwereld… en het Westen

Recensie Lieven Van Mele - 10/06/2022
Abdennour Bidar (1971-) is een Franse filosoof en essayist van Marokkaanse afkomst langs vaders kant, en van een tot de islam bekeerde Française aan moeders kant. Hij is lid van het Observatoire de la laïcité, en sinds 2016 inspecteur bij het Franse ministerie voor Onderwijs. En ja, jarenlang had [lees verder]

Islamophobie, mon oeil!

Recensie Lieven Van Mele - 27/05/2022
De naam Djemila Benhabib doet wellicht weinig belletjes rinkelen in Vlaanderen. Toch verdient ze meer aandacht, want zij is in Brussel de nummer één van de seculiere stroming binnen de islam. In haar nieuwe boek Islamophobie, mon oeil! legt ze uit wat dat betekent, en welke strijd ze al heeft gevoerd [lees verder]

Eric Zemmour: ‘La France n’a pas dit son dernier mot’

Recensie Lieven Van Mele - 27/02/2022
‘La France n’a pas dit son dernier mot‘ is het recentste boek van de Franse presidentskandidaat Eric Zemmour. Het is de opvolger van ‘Le suicide français‘ uit 2014, waarin Zemmour uitgebreid beschrijft wat hij als de ondergang van Frankrijk beschouwt.
Presidentskandidaat
[lees verder]

Pistes om Libanon opnieuw op de rails te zetten

Recensie Lieven Van Mele - 21/07/2021
‘Le Liban d’hier à demain’ is een werkstuk van hoge kwaliteit waarin Nawaf Salam een aantal ideeën formuleert om Libanon uit de politieke impasse te krijgen waarin het nu al een paar jaren verkeert. Daarbij gaat het hier alleen over het politiek/constitutionele aspect van de zaak. De sociaaleconomische [lees verder]

De wereld na Trump en Merkel

Recensie Lieven Van Mele - 15/06/2021
Paul Lookman kiest voor een andere wereld. De wereld na Trump en Merkel, Europese rivaliteit, neoliberalisme en het machtsevenwicht heet zijn  recentste publicatie. Op de achterflap lezen wij dat de auteur cursussen internationale betrekkingen volgde, lobbywerk heeft gedaan voor Amnesty International, [lees verder]

Radicale verlossing

Recensie Lieven Van Mele - 01/06/2021
Bij de analyse van de beweegredenen waarom jihadisten, en andere radicalen, zich aansluiten bij pakweg Islamitische Staat (IS), mag het element verlossing niet ontbreken. Dit betekent dat hun radicale en destructieve daden een hoger doel hadden, een soort boetedoening waren, en vaak eschatologische elementen [lees verder]

Mon islam, ma liberté

Recensie Lieven Van Mele - 21/05/2021
Mon islam, ma liberté is de titel van het recente boek van de Franse liberale islamhervormster Kahina Bahloul.
Kahina Bahloul (°1979) is de eerste vrouwelijke imam in Frankrijk. Ze is geboren in dat land, maar groeide op in Algerije van toen ze één jaar oud werd. Op haar 24° keerde ze terug [lees verder]

Islamistisch separatisme

Recensie Lieven Van Mele - 19/04/2021
Gérald Darmanin, de Franse minister van Binnenlandse Zaken, bracht zonet een manifest uit tegen het ‘islamisme’, en voor de ‘laïcité’. Het werkstuk kadert in het fameuze Franse ‘Projet de loi confortant le respect des principes de la République et de lutte contre le séparatisme’. Dat [lees verder]

Egypte als dictatuur, nu de wereld niet meer kijkt

Recensie Lieven Van Mele - 24/02/2021
‘Nu de wereld niet meer kijkt, leven in Egypte na de Arabische Lente’ is de titel van het debuut van de Nederlandse journalist Eduard Cousin.
Geïntegreerde journalist
In 2013, twee jaar na het begin van de Arabische Lente in 2011, verhuisde Eduard Cousin (1986) naar Egypte. Hij woont [lees verder]

Le syndrome de la dictature

BlogLieven Van Mele - 27/09/2020
In zijn nieuwe werk Le syndrome de la dictature tracht de Egyptische auteur Alaa al Aswany de mechanismen van dictatoriale regimes te doorgronden. Als Egyptenaar is hij dan ook ervaringsdeskundige. Het heeft een leuk en informatief werkstuk opgeleverd.
Zesdaagse Oorlog
Alaa al Aswany (1957) [lees verder]

Zineb El Rhazoui wil de radicale islam vernietigen

BlogLieven Van Mele - 10/11/2018

Vernietig het islamitisch fascisme. Toegegeven, het is een harde titel die je niet onmiddellijk verwacht van een auteur met een Arabisch klinkende naam. Zineb El Rhazoui is een in 1982 geboren Française van Maghrebijnse afkomst die afstand genomen heeft van de islam. Ze is ex-redacteur van Charlie [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.