Pistes om Libanon opnieuw op de rails te zetten

‘Le Liban d’hier à demain’ is een werkstuk van hoge kwaliteit waarin Nawaf Salam een aantal ideeën formuleert om Libanon uit de politieke impasse te krijgen waarin het nu al een paar jaren verkeert. Daarbij gaat het hier alleen over het politiek/constitutionele aspect van de zaak. De sociaaleconomische en financiële problemen (om nog niet te spreken over vele andere uitdagingen) komen hier niet aan bod.

Religieuze gemeenschappen

Nawaf Salam (1953) doceerde politieke wetenschappen aan de Amerikaanse universiteit in Beiroet. Hij was ambassadeur en permanent vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties van 2007 tot 2017. Sedert 2018 is hij rechter bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Hij is van soenitische obediëntie (in Libanon ontsnap je nu eenmaal niet aan een etiket).

Zoals algemeen bekend is Libanon samengesteld uit een indrukwekkend aantal religieuze families: maronieten, soenitische moslims, sjiitische moslims, druzen, Grieks orthodoxen, Grieks katholieken, Armeniërs, etc. In Libanon staat de religieuze gemeenschap waartoe men behoort centraal, en niet het individu of de burger, zoals in Europa. Grappig natuurlijk, want volgens een aloud cliché is de echte Libanees een individualist. Het politieke systeem heeft als voordeel dat geen enkele gemeenschap kan zeggen dat ze niet aan de bak komt, het nadeel is wel dat het Libanese systeem tot cliëntelisme leidt.

Niet het algemeen belang staat centraal. Elke sekte probeert een zo groot mogelijk stuk van de taart te bekomen, zonder er zich om te bekommeren hoe je die taart groter en lekkerder zou kunnen maken. De president is altijd een maroniet, de minister-president soenniet, de voorzitter van het parlement sjiiet, etc. maar de verdeling van postjes heeft betrekking op nog vele tientallen andere functies. En er is ook een verdeelsleutel per sekte bij het in dienst nemen van ambtenaren. Dat leidt er uiteraard toe dat het vaak voorkomt dat iemand niet op een ministerie werkt omwille van zijn of haar competenties, maar omdat de persoon in kwestie toevallig tot de juiste sekte behoort.

Doorgedreven communautarisme

De autonomie die de gemeenschappen genieten, ten nadele dus van het collectief, en wat het collectief zou moeten overstijgen, zijn immens. Geboren worden, trouwen, scheiden, etc. wordt allemaal geregeld door de eigen groep, er bestaat niet zoiets als bijvoorbeeld een burgerlijk huwelijk voor iedereen. De meeste gemeenschappen hebben ook eigen scholen, ziekenhuizen, jongerenorganisaties, tv- en radiostations, etc.

Maar het gaat nog verder: bij de soenitische moslims wordt het erfrecht geregeld door het hanafisme (dat is een van de vier rechtsscholen binnen de soenitische islam), bij de sjiitische moslims door het jafaritische recht (dat is dan de belangrijkste rechtsschool bij de sjiieten). En er is de wet van 24 februari 1948 voor de druzen en de wet van 23 juni 1959 voor de niet-moslims. Eigenlijk gaat het hier over een vorm van apartheid, in Frankrijk zou men wellicht de term ‘séparatisme’ in de mond nemen.

De auteur komt eerst nog eens terug op de akkoorden van Taif (1989) die een einde hebben gemaakt aan de pijnlijke burgeroorlog van 1975-1990. Salam stelt om te beginnen vast dat niet alle bepalingen uit dat akkoord werden uitgevoerd. Denk maar aan de administratieve decentralisatie en het versterken van een onafhankelijke justitie. Meer nog, er is een institutie ontstaan die helemaal niet voorzien was, namelijk de trojka. Dat is een overlegorgaan tussen de president, de eerste minister en de voorzitter van het parlement, en waarbij door deze drie heren allerlei beslissingen achter de schermen worden genomen en zaakjes worden geregeld.

Twijfelachtige akkoorden

Taif verankerde de invloed van Syrië in Libanon, en dat is ook de reden waarom de huidige president Michel Aoun zich toentertijd zo hardnekkig verweerde tegen die akkoorden. Nawaf Salam stipt even aan dat de akkoorden er niet voor gezorgd hebben dat er bevoegdheden werden overgeheveld van de (maronitische) president aan de (soenitische) premier, zoals vaak wordt beweerd, maar van de president aan de ministerraad, waarin alle sekten zitten.

En dan nu de hervormingen die Nawaf Salam voorstelt. Laten we allereerst van het eenkamersysteem een tweekamersysteem maken (een kamer en een senaat) waarbij het parlement zich eindelijk gaat bezighouden met de ‘echte’ politiek, en de senaat een ontmoetingsruimte wordt voor de verschillende gemeenschappen (tiens, waar hebben we dat nog gehoord?). De druzen zijn er voorstander van om de voorzitter te leveren van zo’n senaat, zoals de Grieks katholieken er van dromen aan het hoofd te staan van een sociaaleconomische raad.

Vervolgens dient het kiesrecht te worden hervormd zodanig dat de individuele kiezer beter aan bod komt, en het communautarisme wordt gereduceerd. We besparen u de details van het complexe kiessysteem. Wat de belangrijkste functies betreft,  stelt Salam een rotatiesysteem voor. Bijvoorbeeld deze legislatuur is de president een maroniet, de volgende keer een soenniet, daarna een sjiiet, etc.

Waar zijn de vrouwen?

De auteur wil ook meer vrouwen in het parlement. Nu zetelen er nauwelijks zes vrouwen in een assemblee van 128 parlementsleden. Met andere woorden, naast elk vrouwelijk parlementslid zitten er zo maar eventjes 21 mannelijke parlementsleden. Ook moet de minimumleeftijd om naar de stembus te mogen, zakken van 21 naar 18 jaar, vindt Salam.

Kunnen we het politieke communautarisme niet gewoon afschaffen, en naar een zogezegd seculier systeem gaan? Moeilijker gezegd dan gedaan. Veel christenen vrezen dat het hier gaat om een maneuver om de christenen in een minderheidspositie te duwen, en hun rechten af te pakken. En bij de Libanezen die wel voorstander zijn van een politiek secularisme zijn er velen die het sociaal confessionalisme (verschillende huwelijks- en erfenisrechten, etc. voor de sekten) niet willen opgeven.

De auteur stelt wel vast dat er de laatste jaren alsmaar meer burgerbewegingen zijn ontstaan van niet-confessionele aard om te protesteren tegen allerlei wantoestanden in de Libanese samenleving, en dat stemt hem hoopvol.

Uitdagingen genoeg in ieder geval.

 

Meer berichtjes van Lieven Van Mele

Waarom dit niet de laatste oorlog is

Recensie Lieven Van Mele - 24/01/2023
Waarom dit niet de laatste oorlog is. Over de psychologie van internationale conflicten is het nieuwste boek van Koert Debeuf (1974-). Koert Debeuf is een Open VLD-apparatsjik. Hij was ooit woordvoerder en speechwriter van Guy Verhofstadt. Debeuf werkte voor de Europese liberalen (ALDE), en woonde voor [lees verder]

Face à une guerre sainte

Recensie Lieven Van Mele - 06/01/2023
Face à one guerre sainte heet de nieuwste publicatie van Sylviane Agacinski. Zij is een bekende Franse filosofe, en echtgenote van de gewezen socialistische premier Lionel Jospin. Het boek biedt een vrijzinnige en kritische visie op radicale vormen van islam.‘De jihad heeft Frankrijk gekozen als [lees verder]

Mario Vargas Llosa, oorlogscorrespondent in Irak

Recensie Lieven Van Mele - 04/01/2023
Laten we even teruggaan in de tijd, naar 2003, net geteld twintig jaar geleden. In dat jaar viel een internationale coalitie onder leiding van de Verenigde Staten, en onder luid applaus van Israël, Irak binnen. Bedoeling was het regime van dictator Saddam Hoessein omver te werpen, want die zou banden [lees verder]

Radicalisering, hoe ga je dat tegen?

Recensie Lieven Van Mele - 29/12/2022
Politiques de lutte contre la radicalisation geeft een overzicht van het beleid dat wereldwijd gevoerd wordt tegen radicalisering. Daarbij gaat het in de eerste plaats om islamitische vormen van radicalisering, ook al komen ook andere vormen van radicalisering aan bod.
Politiek correct
Het [lees verder]

Rudi Vranckx in Oekraïne

Recensie Lieven Van Mele - 22/12/2022
Toegegeven, ik was een beetje sceptisch toen ik het nieuwe boek van Rudi Vranckx begon te lezen, door ervaringen met zijn vorige boeken. Maar het moet gezegd: deze keer heeft de VRT-oorlogscorrespondent een uitstekend boek geschreven.
In Oekraïne – dreigt de derde wereldoorlog heet de nieuweling. [lees verder]

Rebelle

Recensie Lieven Van Mele - 18/12/2022
Voor wie een echt straf boek wil lezen kunnen we Rebelle van Rahaf Mohammed (2000-) zeker aanbevelen. De vrouw heette oorspronkelijk Rahaf Mohammed Mutlaq al Qunun. Ze is geboren en getogen in Saoedi-Arabië, in een rijke familie. Haar vader was gouverneur van Al Sulaimi, een stad niet ver van Hail, [lees verder]

Jean-Claude Van Cauwenberghe, een biografie

Recensie Lieven Van Mele - 12/11/2022
Velen waren hem al vergeten, maar de gewezen keizer van Charleroi, en brede omgeving, duikt terug op in een boek waarin wordt teruggeblikt op zijn politieke leven.
Politieke carrière
Jean-Claude Van Cauwenberghe (1944-), zeg maar JCVC, is ondertussen 78 jaar, en lid van de Parti Socialiste [lees verder]

‘Gematigde’ moslim Chems-eddine Hafiz schreef een boek

Recensie Lieven Van Mele - 28/10/2022
Chems-eddine Hafiz (een naam die je kan vertalen als ‘beschermer van de zon van het geloof’) heeft een nieuw boek geschreven: ‘N’en déplaise à certains, nous sommes les enfants de la République’.
Eerder verschenen al ‘Le manifeste contre le terrorisme islamiste’ (2021), [lees verder]

Als Wallonië moet kiezen

Recensie Lieven Van Mele - 25/10/2022
La Wallonie à l’heure des choix. Vers la septième réforme de l’État is een publicatie van 195 bladzijden geworden waarin diverse auteurs van en voor de IRW-CGSP hun visie geven op de volgende staatshervorming. Die zou – ook al is dat niet 100% zeker – het licht moeten zien in 2024. De IRW-CGSP [lees verder]

Waarom we niets van de Oriënt begrijpen, en waarom we dat wel zouden moeten doen

Recensie Lieven Van Mele - 16/10/2022
De eerste vraag die je je stelt bij de titel van dit nieuwste boek van Dirk Tieleman is natuurlijk: ‘Wat verstaat hij precies onder de Oriënt?’ En na het lezen van dit 432 bladzijden tellende boek kom je toch tot een aantal merkwaardige vaststellingen.
Over Iran, Afghanistan en Irak
[lees verder]

Joden en moslims in Irak

Recensie Lieven Van Mele - 07/10/2022
Esther Meir-Glitzenstein, professor geschiedenis aan de Universiteit Ben-Gurion in Israël, heeft een boek geschreven over de geschiedenis van de Joden in Irak. Eerder verschenen bij de uitgeverij Tallandier al uitgaven over de geschiedenis van de Joden in Algerije, Egypte, Jemen, Marokko en Tunesië.
[lees verder]

Hoe zit het nou met Syrië?

Recensie Lieven Van Mele - 02/10/2022
Syrië mag dan al grotendeels uit de actualiteit verdwenen zijn, de problemen in het land zijn nog niet opgelost. Er zijn nog steeds jihadistische groeperingen actief in het noorden en het Turkse leger is aanwezig in het noorden en noordoosten. Van een heropbouw van het land na de vreselijke burgeroorlog [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.