Pater Verbiest in China

Meestal begint een portret of biografie met de jeugd van de persoon. In dit boek, een ‘biografictie’, is dat niet zo. Het bestaat  uit beschrijvingen van gebeurtenissen door personen die belangrijk waren in het leven van Ferdinand Verbiest: jezuïeten, enkele paters van andere ordes, vooraanstaande Chinezen en Mantsjoes. Sommige gaan over Adam Schall von Bell, de meeste over Ferdinand Verbiest (Pittem, 1623-Beijing, 1688), de moeizame  reis van Portugal naar China, toestanden en gewoontes in China en aan het keizerlijk hof, het mateloze belang van astronomie en voorspellingen, de bijzonder hoge dunk die de Chinezen van zichzelf hadden. Op het einde vernemen we  dat de dialogen verzonnen zijn. Maar ze zijn wel gebaseerd op historische bronnen die achteraan in het boek (p. 289-290) vermeld worden.

Mensen en kippen

De getuigenissen tonen aan dat de missionarissen goed beseften dat ze niet meer zouden terugkeren en misschien zelfs op zee al zouden omkomen in stormen of door kaperij. Ook het schip waar Verbiest op zat, werd gekaapt (1656). Op de Portugese schepen zat van alles: mensen, ratten, duizenden kippen. Er was meer stank dan hygiëne. De reis duurde zes maanden tot Goa (India), maar in totaal wel twee jaar tot in Macao. De reden waarom alle missionarissen via Portugal moesten reizen was de pauselijke demarcatielijn van 1493, die de oostelijke helft van de wereld aan Portugal toegewezen had. China hoorde bij het Portugese bisdom Macao. De ‘ketters’ uit Holland hielden zich niet aan deze bepaling en probeerden overal handelsposten te vestigen.

Er was ook concurrentie tussen de congregaties: dominicanen en franciscanen, twee bedelordes, verweten de jezuïeten dat ze te tolerant waren tegenover de Chinese rituelen en de Confucius-cultus.

Geregeld kreeg China te maken met wrede rebellen en ook de Mantsjoes, die in 1644 China veroverden, gedroegen zich wreed. De Mantsjoe-keizers (1644-1911) hadden wel een minderwaardigheidscomplex: ze vonden de Chinese cultuur veel hoger dan de hunne.

Missioneren

Er waren ook altijd vooraanstaande Chinezen die alles deden om de missionarissen verdacht te maken, uit China te verdrijven en te laten martelen (p. 84-93). Schall von Bell werd zelfs veroordeeld tot in stukken snijden, maar het ging uiteindelijk niet door, Verbiest en anderen belandden een tijd in de gevangenis (p. 95-96).

Het grote doel: eerst de keizer bekeren en dan alle Chinezen christelijk maken, mislukte. De keizers wilden enkel die dingen overnemen die hun belangen en macht versterkten, dus niet het christendom, want ze vreesden dat ze dan hun ‘Hemels Mandaat’ zouden verliezen. Westerse wiskunde, astronomie, voorspellingen en kanonnen waren zeer welkom, want ze waren beter dan de Chinese.

Voor de rest hadden ze een heel goed gevoel van zichzelf: buitenlandse koningen moesten hun brieven ondertekenen met de formule ‘Uw onderdanige vazal’. Zelfs de Russische gezant kreeg te horen dat de tsaar, zoals iedereen op aarde, een dienaar moest zijn van de Chinese keizer (p. 196).

En uiteraard moest iedereen de koutou uitvoeren: knielen en het hoofd drie keer op de grond kloppen voor de keizer (p. 160). De keizer had wel veel respect voor Verbiest, die geregeld bij hem mocht komen. Zoals de meeste Jezuïeten, had ook hij een Chinese naam aangenomen: Nan Huairen, Nand de Goedhartige.

Ketters en kanonnen

De titel God of de keizer verwijst naar de vraag die confraters van Verbiest zich stelden: is hij in China om te missioneren of om de keizer te dienen met astronomie en fabricatie van kanonnen (p. 162, 172)? Het Vaticaan zorgde ook voor problemen, onder meer door te bevelen dat de mis niet in het Chinees mocht zijn en dat de Chinese priesters dus Latijn moesten leren.

En dan waren er nog de Hollandse ‘ketters’ die de Indische wateren beheersten, katholieken verdreven uit Indië en Siam (Thailand) en ook probeerden om in China handelsposten te bemachtigen (p. 267-273). De bemoeienissen van het Vaticaan in 1704 en 1715 zorgden er uiteindelijk voor dat de Chinese keizer in 1724 decreteerde dat het christendom een subversieve sekte was (p. 284). Blijkbaar leidde dit het einde van de missies in.

Overlijden

In 1688, uitgeput en versleten, stierf Ferdinand Verbiest nadat hij van zijn paard was gevallen. Hij was toen 65. Met grote eer werd hij begraven op het Zhalan-kerkhof, waar ook Ricci en Schall von Bell begraven waren (p. 278-281).

De auteur vertelt er niet bij dat deze graven rond 1900 door de Boksers en rond 1966 door de vandalen van de Culturele Revolutie zwaar beschadigd werden.

Oordeel

Eric Verbiest heeft een knap boek geschreven over zijn illustere naamgenoot. We krijgen ook interessante informatie over andere ‘Belgische’ China-missionarissen zoals Philippe Couplet, Antoine Thomas (opvolger van Verbiest als astronoom) en Albert d’Orville. We lezen ook veel over de Chinese cultuur en gewoontes. De vele Chinese begrippen worden één keer uitgelegd en dan moet je ze onthouden: een alfabetische woordenlijst zou dus  zeer welkom zijn. Een register met de vele eigennamen ontbreekt eveneens. Achteraan staan wel de belangrijkste personages met wat uitleg (p. 285-287). Ik mis ook een kaart met onbekende plaatsnamen zoals Xiam, Kirin, Hiacuta, Ula, Caiyuen, Yakesa. Bij ‘geometrische voet’ (p. 241) had de auteur de lengte mogen vermelden. In de meeste veel te lange zinnen staat geen komma tussen de hoofdzin en de bijzin. Bij een volgende druk mogen er enkele spel- en drukfoutjes uit.

Los daarvan geeft de auteur een zeer goed beeld van het leven en werk van Ferdinand Verbiest in China, niet van de jaren daarvoor in de Zuidelijke Nederlanden.

God of de keizer? | Eric Verbiest

Paperback / softback | Nederlands | Theologie algemeen

Na een slopende reis met een kaping, stormen en ziektes bereikt de Vlaamse jezuïet Ferdinand Verbiest in 1659 China. Nog geen jaar later wordt hij naar het hof van de keizer ontboden om daar te werken als astronoom. Hij raakt betrokken in tal van intriges en conflicten, [lees verder...]



Meer berichtjes van Jef Abbeel

Een Rus als ik

Recensie Jef Abbeel - 06/06/2022
Eline Helmer, de schrijfster van Een Rus als ik, is antropologe. Ze woonde van 2015 tot 2020 in Rusland, even in Pskov maar veelal in Sint-Petersburg, en ze volgde er het dagelijks leven van de gewone Russen. De vele aantekeningen die ze maakte van haar ontmoetingen dienden oorspronkelijk niet voor [lees verder]

Zelensky, de biografie: van komiek tot oorlogspresident

Recensie Jef Abbeel - 02/06/2022
De auteur van deze ‘biografie’ is een Oekraïense journalist, tv-presentator en medewerker van ‘Deutsche Welle’. Eerder schreef hij al boeken over andere Oekraïense politici: Joesjtsjenko, Janoekovitsj en Timosjenko.
Het boek verschijnt in 16 talen en het is eerder een overzicht [lees verder]

Georgië is geen hof van Eden, maar een belaagd paradijs

Recensie Jef Abbeel - 31/05/2022
Poetins invasie in Oekraïne is niet zijn eerste: het Russische leger viel eerder al binnen in Tsjetsjenië, Georgië en Syrië. In 1990-1991 hielp Rusland al bij de afscheiding van Abchazië en Zuid-Ossetië.
Georgië is een overwegend christelijk land in de Kaukasus, met een lange geschiedenis [lees verder]

De Russische Krim

Recensie Jef Abbeel - 28/05/2022
De Oekraïners beschouwen de Krim nog altijd als een deel van hun land, het enige waaraan het schiereiland grenst. Het telt nu 1,9 miljoen inwoners en er wonen 80 nationaliteiten. De Russen zijn met 65 à 70% de grootste groep, de Oekraïners de tweede – met 10 à 15%. In oppervlakte (26.081 km²) [lees verder]

De wraak van Poetin

Recensie Jef Abbeel - 13/05/2022
De auteur van De wraak van Poetin, Hubert Smeets, is medewerker van de NRC en medeoprichter van Raam op Rusland. Dit boek is de zesde ‘herziene’ druk van zijn boek uit september 2015. Van die ‘herziening’ heb ik echter niets gemerkt want alles eindigt in 2015.
Vernederd Rusland
Het [lees verder]

Atletiek in 15 verhalen

Recensie Jef Abbeel - 24/04/2022
Ivan Sonck was als kritisch verslaggever een bevoorrechte getuige van zes Olympische Spelen, zes WK’s en eindeloos vele topmeetings. Hij liep 13 marathons.

In dit boek kijkt hij terug op bijna 70 jaar atletiekgeschiedenis, weliswaar selectief, in 15 verhalen.

Hij begint met [lees verder]

Zelenski: de clown tegen de tsaar

Recensie Jef Abbeel - 19/04/2022
Vladimir Zelenski is sinds april 2019 de eerste president met een achtergrond van komediant. Reagan had een verleden als filmacteur en deed het uiteindelijk verre van slecht als president van 1981 tot 1989.

Miljoenen Russen kennen Zelenski omdat zijn producties ook op de Russische tv kwamen. [lees verder]

Niemandsland: een reis naar de oorlog in Oekraïne

Recensie Jef Abbeel - 26/03/2022
Een opmerking vooraf: dit boek gaat niet over de oorlog die Poetin op 24 februari 2022 ontketende, maar over de oorlog in de Donbas, die al aan de gang is sinds 2014 en die leidde tot de afscheiding van Donetsk en Loegansk.
De auteur (°1968) is een Vlaams historicus en journalist, die al 25 jaar [lees verder]

Achter het bamboegordijn

Recensie Jef Abbeel - 28/02/2022
De schrijfster Namkje Koudenburg (°1950) is een Friese die in 1980 na vier jaar Hongkong in Shanghai aanbelandt, waar het schrikbewind van Mao nog voelbaar is. Iedereen loopt nog in Mao-pak, ook de vrouwen. En iedereen bekijkt haar en zegt: ‘Wat is ze lang!’
Jeugd in Friesland
In [lees verder]

De klank van de heilstaat

Recensie Jef Abbeel - 24/02/2022
Toen de bolsjewieken in 1917 aan de macht kwamen in Rusland, veranderden niet enkel de politiek en de economie, maar evenzeer de cultuur. Kunstenaars, musici, schrijvers moesten zich 70 jaar lang ten dienste stellen van de socialistische staat en van het ‘socialistisch realisme’. Dit moest gebeuren [lees verder]

Donbas: verscheurd tussen Oekraïne en Rusland

Recensie Jef Abbeel - 05/02/2022
De Donbas of het steenkoolbekken van de Donets ligt in het zuidoosten van Oekraïne en is sinds 2014 oorlogsgebied.  Doorbraakmedewerker Ardy Beld schreef er een boeiend boek over. In 2013 weigerde premier Janoekovitsj een associatieverdrag met de Europese Unie (EU) te ondertekenen. Daarop volgden demonstraties [lees verder]

1000 jaar vreugde en verdriet

Recensie Jef Abbeel - 21/01/2022
Ai Weiwei (°1957) is kunstenaar en zet zich ook in voor mensenrechten en vrije meningsuiting. Zijn vader, Ai Qing (1910-1996), was dichter en vertrouweling van Mao, maar werd in 1957 als ‘rechts element’ veroordeeld tot heropvoeding door dwangarbeid, iets wat duizenden intellectuelen niet overleefden. [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.