Over veldslagen en veldheren

U moet zich mijn tienerkamertje voorstellen. Het was niet groot, keek uit op de torens van een abdij en een belfort. Er waren mijn bed en mijn bureau. Ernaast mijn boekenkast vol met strips en, tja, boeken. Op een van de planken in de kast stond mijn kleine stereoketen. Mijn kamer was steevast een slagveld. Als u zich nu beelden oproept van een vuil grijze kous aan de bureaustoel en een smerige onderbroek bengelend aan een legplank, dan heeft u het verkeerd voor. Ik bedoel het immers letterlijk: mijn kamer was een slagveld. Je deed me toen geen groter plezier dan door me een doos van modelbouwsoldaatjes te schenken, schaal 1:72, waarmee ik hele veldslagen nabootste.

Geschiedenis uit de oude doos

De napoleontische veldslagen waren mijn ding. Marengo, Austerlitz, Borodino en Waterloo: ze vonden allemaal plaats in mijn kamertje. Ik bezat ook een doosje ‘reuzen’ van het 18de-eeuwse Pruisische leger. En troepen van de Noord-Afrikaanse campagne van veldmaarschalk Montgomery tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op zich is het een zegen dat online shoppen alleen nog maar ‘te bezichtigen’ was in het huis van de toekomst in Vilvoorde of ik had al mijn kostbare spaarcentjes aan die plastic soldaatjes opgedaan.

Als kerstcadeau kreeg ik het indrukwekkende boek Veldslagen in de Lage Landen van professor Luc De Vos, uitgegeven bij het Davidsfonds. Dergelijke werken hielpen me met het nabootsen van de veldslagen. Een ander werk hadden mijn ouders een keertje gewonnen met een quiz: ‘De grote veldslagen’. Dat van oorsprong Engelse boek was ruimer opgevat dan het werk van de heer De Vos. Imposante boeken over de militaire geschiedenis – ruimer dan alleen de Eerste en Tweede Wereldoorlog – voor een breed publiek zijn niet breed bezaaid in ons taalgebied.

Ook al vond veel van het grote militaire treffen doorheen de eeuwen plaats in onze gewesten, je kan niet zeggen dat we een rijke militaire traditie hebben. Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom er maar een beperkte aandacht is voor dit soort geschiedenis. En eerlijk is eerlijk: het is ook geschiedkunde uit de oude doos. ‘Grote mannen’ die legers aanvoeren en letterlijk de kleine man de dood injagen voor een of andere abstracte glorie en eer: het is niet bepaald ‘hot’.

Vuistdikke kanjer

Mijn kinderlijke enthousiasme over militaire geschiedenis is inmiddels ook vervangen door een volwassenere en bredere kijk op het verleden. Er is zoveel meer dan de blinkende uniformen, het gekletter van sabels en het trompetgeschal die je alleen nog in de bestofte – en toch wel intrigerende – historische zaal van het legermuseum in het Jubelpark aantreft.

Oorlog is geen spelletje Stratego, ook al doet het imposante panorama van Waterloo je dat wel een beetje geloven. En toch was ik even weer gelukkig als een kind toen ik de eerste keer het boek De grootste veldheren uit de geschiedenis’ vasthield. Het is een vuistdik boek samengesteld door een indrukwekkend gremium van historici onder leiding van Andrew Roberts, de historicus die gelauwerde biografieën van Napoleon en Churchill schreef. De lijst van net geen honderd veldheren is opvallend mannelijk, maar dat hoeft niet te verwonderen in de tot voor kort compleet mannelijke militaire wereld.

Alleen Jeanne d’Arc vertegenwoordigt het vrouwelijke geslacht en eerder omdat ze een aparte ‘veldheer’ was en dus niet zozeer omwille van haar strategische inzicht. Dat men bijvoorbeeld de leidster van de Iceni, Boadiccea, niet opnam in de lijst of Margaretha van Anjou die legers leidde in de befaamde Rozenoorlog is daarom toch wel opmerkelijk. Maar, in de woorden van Roberts: ‘Geen twee historici zullen een identieke lijst opstellen.’ Onder die historici vind je onder meer Tom Holland, Adrian Goldsworthy en Anne Curry, allemaal experten in hun vakgebied.

Breed vizier

Naast de voor de hand liggende namen van pakweg Alexander de Grote, Julius Caesar, Frederik de Grote en Napoleon, staan er ook namen in die voor mij minder bekend in de oren klinken. Neem Oda Nobugana, een 16de-eeuwse Japanse krijgsheer met de reputatie van een intelligente maar bloeddorstige bruut. Hij maakte gebruik van Portugese musketten om zijn tegenstanders genadeloos af te slachten en zo een groot deel van Japan onder zich te verenigen. Ik moest bij het lezen ervan denken aan de tv-reeks Shogun die ik ooit tijdens een van de herhalingen bekeek.

Koelbloedigheid en harteloosheid zijn de bloedrode draad doorheen de meer dan duizend bladzijden. Shaka Zoeloe – ook een goeie tv-reeks – werd uiteindelijk door zijn eigen broers bruut afgemaakt, omdat hij zo bloeddorstig was en dat zonder enige vorm van ironie. De 19de-eeuwse Afrikaanse vorst vertoonde overigens vele parallellen met Julius Caesar: een tacticus en een strateeg, maar ook een diplomaat die geen medelijden kende. En ze staken hen allebei neer, alleen zei Shaka Zoeloe niet ‘Ook gij, mijn zoon’, maar ‘Wat is er aan de hand, kinderen van mijn vader?’.

De grootse veldheren uit de geschiedenis biedt de lezer niet alleen een breed palet aan portretten, het focust regelmatig op een belangrijke slag waarbij kort het verloop ervan wordt toegelicht. Van de slag bij Megiddo van farao Toetmosis III over Arminius’ overval in het Teutoburgerwald tot de slag bij Hastings van Willem de Veroveraar. En van Garibaldi en de slag bij Calatafimi tot de Sinaïcampagne van Moshe Dayan met zijn ooglap op.

Boeiende persoonlijkheden

U krijgt bij elke veldheer, naast een beeld van het strategische kunnen, ook een schets van de persoonlijkheid. En diens zwakheden. Het handige aan het boek is dat je kan kiezen hoe je eraan begint. Er is een tijdsindeling in vier grote periodes: de oudheid (1479 v.C. tot 453), de middeleeuwen (454 tot 1584), de vroegmoderne tijd (1584 tot 1865) en de moderne tijd (1866 tot 2013). Het slotjaar is het sterfjaar van Vo Nguyen Giap, de Noord-Vietnamese generaal die zowel Franse als Amerikaanse legerleiders vernederde. Elk portret vormt een gebald hoofdstuk met enkele heldere, grijze illustraties en eenvoudige landkaarten.

En als u mij nu even wil excuseren, ik ga op zolder even op zoek naar mijn doosjes met soldaatjes.

De grootste veldheren uit de geschiedenis |

Hardback | Nederlands | Historische biografieën

Welke overwinning van Hannibal op het Romeinse leger was de grootste? Hoe kreeg Alexander de Grote het voor elkaar dat zijn troepen bereid waren half Azië te doorkruisen op zoek naar nieuwe gebieden? Wat maakte Attila de Hun zo’n geniaal strateeg? Hoe kan [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Harry De Paepe

De keuze van Clio – november 2022

audio/video22/11/2022
Harry De Paepe dook in de nieuwe catalogi van de nieuwe uitgaven en koos voor u drie boeken die meer dan de moeite waard zijn.

‘John Cockerill’ van Bart Vanacker (Houtekiet), 'De Fantasten’ van Ian Buruma (Atlas/Contact) en  ‘Historische Atlas van de Lage Landen’ van Sieg Monten [lees verder]

Het verhaal van de gouvernante van the Queen

Recensie Harry De Paepe - 13/09/2022
We worden al een hele tijd overspoeld met mierzoete verhalen over het wel en wee van de overleden koningin Elizabeth II. Vele mensen delen hun getuigenissen over hoe ze de koningin ontmoetten en vertellen daarbij veelal grappige en soms ook ontroerende anekdotes. De Windsors zijn uitgegroeid tot de meest [lees verder]

De Kast van Clio – Maria van Bourgondië

audio/video24/08/2022
Tijdens het voorjaar van 2022 bezocht Harry De Paepe de tentoonstelling 'Uitbundig Verleden' in het Mechelse Hof van Busleyden. De Bourgondische periode stond centraal in de tentoonstelling.

Harry vertelt ons in enkele minuten tijd wie Maria van Bourgondië was. Wat was haar belang? En hoe [lees verder]

Knappe biografie over bijna vergeten Vlaamse graaf

Recensie Harry De Paepe - 16/08/2022
De elfde eeuw is een ongemeen fascinerende tijd. De Normandiërs veroveren Engeland en een Europees ridderleger trekt naar Jeruzalem. Pausen Gregorius VII en Urbanus II, Mathilde van Canossa, Willem de Veroveraar en Godfried van Bouillon behoren tot de elfde-eeuwse beroemdheden wier namen tot op vandaag [lees verder]

De ‘foute vrouwen’ van de nazi’s in Nederland en Vlaanderen

BlogHarry De Paepe - 02/08/2022
Paul van de Water is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Hij specialiseert zich in de collaboratie in de Nederlanden. In het bijzonder overzichtelijke boek 'Foute vrouwen. Handlangsters van de nazi's in Nederland en Vlaanderen' portretteert hij 51 vrouwen die op de een of andere manier de Duitse [lees verder]

Lia van Bekhoven over ‘Klein-Brittannië’

Recensie Harry De Paepe - 27/07/2022
Lia van Bekhoven behoeft in Vlaanderen geen introductie. Al jarenlang licht ze op de nationale televisie en radio het reilen en het zeilen toe van de Britse politiek. Ze doet dat op de haar kenschetsende nuchtere ‘Hollandse’ manier, ook al is ze een Brabantse. De correspondent presenteert zich ook [lees verder]

De Kast van Clio – Emmanuel Waegemans over de Krim

audio/video25/07/2022
De Krim, een schiereiland in de Zwarte Zee, werd in 1954 door partijleider Nikita Chroesjtsjov overgedragen aan Oekraïne, op dat moment nog onderdeel van de Sovjet-Unie. Een bijna symbolische geste, die veertig jaar later grote gevolgen had toen de Sovjet-Unie uiteenviel en de Krim daarmee ook een onderdeel [lees verder]

De Kast van Clio – De verborgen geschiedenis van Vlaanderen

audio/video24/06/2022
Grote historische gebeurtenissen gebeuren niet alleen, ze gebeuren altijd ergens, op een bepaalde locatie. De verborgen geschiedenis van Vlaanderen neemt je mee naar enkele van die plaatsen. Plaatsen waar revoluties ontketend zijn, waar bloed is gevloeid, heldendaden zijn verricht, massa’s samenstroomden, [lees verder]

De fascinerende en ondoorgrondelijke Byzantijnen

Recensie Harry De Paepe - 28/04/2022
Wist u dit? In de zesde eeuw gaf men in de graven van Chinese edellieden imitatie-Byzantijnse munten met portretten van niet-bestaande keizers mee. Zo ver reikte het aanzien van het Byzantijnse Rijk. De Byzantijnen – die dat woord zelf nooit gebruikten om zichzelf te beschrijven – zagen zichzelf [lees verder]

De vele levens na de dood en evenveel kaarten

Recensie Harry De Paepe - 27/04/2022
Ergens vanaf de vijfde eeuw ontstond er in het Chinese boeddhisme een legende over Maudgalyayana, een reiziger naar de onderwereld. Hij werd in zijn jeugd ‘Radijs’ genoemd. Wanneer hij toetreedt tot een klooster, ontdekt hij dat zijn overleden moeder Niladhi ergens in het hiernamaals moet boeten [lees verder]

De kast van Clio – in gesprek met Michael Pye

audio/video27/04/2022
‘Wat in Antwerpen gebeurde, droeg bij tot de verandering van de wereld en hoe we daarover denken.’ De slotbedenking van het boek Antwerpen. De gloriejaren van gerenommeerd historicus Michael Pye zal menig hart in de koekenstad sneller doen slaan. Hoewel, de meeste sinjoren zijn hier al zo lang van [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.