Oom Rik vertelt

De titel zegt precies wat dit boek biedt: verhalen die van ver of nabij met Belgische geschiedenis te maken hebben, maar tussen de plooien gevallen zijn (of ‘gevallen werden’ …) van de bekende geschiedschrijving. Die ruimt nu eenmaal weinig plaats in voor de ‘petite histoire’, waarmee elke geschiedenis zo lekker kan gekruid worden. 

Meer dan eens deed dit boek terugdenken aan een weekblad uit ver vervlogen jeugdjaren, waarin allerlei historische verhalen (in stripvorm) opdoken onder de brede noemer ‘oom Wim vertelt’. Want ze waren spannend én leerrijk, die verhalen. En vaak de eerste aanzet voor ‘serieuze’ historische belangstelling.  

‘Een degelijk journalist is iemand die die tien goeie verhalen op rij kan vertellen’, aldus Norman Mailer, instemmend geciteerd door de auteur; terwijl hij er moeiteloos honderd-en-een zou kunnen vertellen. Want Rik van Cauwelaert is niet alleen een rasverteller; hij beschikt ook over een schijnbaar oeverloze voorraad feiten, feitjes en anekdotes. 

Uit die rijkdom dist hij hier tien verhalen op. In vogelvlucht: Van Cauwelaert belicht een Belg die eventjes in het spoor verscheen van die merkwaardige Italiaanse komeet D’Annunzio; schetst summier de lotgevallen van een 19de-eeuws liberaal politicus wiens voorliefde voor de Griekse beginselen hem zijn politieke kop kostte; buigt zich kort over de passage van Proudhon in België. Hij vertelt hoe de als Pruisische onderdaan geboren Gérardy een (destijds) gevreesd Belgisch polemist (én wallingant !) werd; of hoe een (terecht zo omschreven) ‘would be’-literator op het eind van de negentiende eeuw de Belgische grondwet (in het Frans uiteraard) op rijm zette. Dichter bij ons – nu ja, in de 20e eeuw – gaat het over de bedenkelijke invloed van de toenmalige Belgische IOC-voorzitter om de Olympische Spelen van 1936 wél in Berlijn te laten doorgaan; het befaamde Europacollege in Brugge als vrucht van een Koude-Oorlogsstrategie van de CIA; de moord in Ukkel op de ontwerper van een ‘superkanon’ voor dictator Saddam Hoessein; de herinneringen van een CIA-kopstuk aan Mobutu; en het bizarre (c’est le cas de le dire) verhaal van de media-mystificatie rond seksfuiven met ‘hooggeplaatsten’, bekend en berucht geraakt als ‘roze balletten’. 

Goed vertelde verhalen, van aard om de officiële historiografie op te smukken met wat smeuïge anekdotes of veelbetekenende details. Dat is de verdienste én de beperking van dit boek. Prettige lectuur, en ongetwijfeld goed voor tal van gesprekken bij het haardvuur. Aan méér mag de lezer zich niet verwachten; academische pretenties heeft dit boek zeker niet. Om het verhaal vlot en ‘spannend’ te maken worden hier en daar feiten aangedikt, en andere (jawel) tussen de plooien verdoezeld. Maar de scherpzinnige, soms venijnige analyses waarop Van Cauwelaert zijn lezers elke week vergast in de betere pers blijven hier geheel achterwege. 

Dat is vooral jammer waar het gaat om de recente geschiedenis. Een CIA-figuur kritiekloos aan het woord laten over Mobutu ? Niemand zal Rik van Cauwelaert verdenken van overdreven sympathie voor die kleptocraat bij uitstek. En aan feitenmateriaal voor een paar kritische kanttekeningen zal het hem toch ook niet ontbroken hebben. Jammer.   

Het verhaal over de bedenkelijke banden tussen de CIA en de Europese Beweging is ongetwijfeld nieuw en schokkend voor wie de Europese eenmaking nooit anders dan idealistisch wou bekijken. Maar een wereldschokkende onthulling is het niet; ook niet wat het Europacollege in Brugge betreft. Reeds in de jaren ‘zeventig van vorige eeuw verschenen immers (zelfs op academisch niveau) al ettelijke kritische studies over EGKS en later EEG als cruciale elementen in de VS-strategie in de Koude Oorlog. Toen werd dat afgedaan als ‘gauchistische achtervolgingswaan’. Maar sindsdien is uit mémoires en monografieën toch al overduidelijk geworden hoe actief VS-veiligheidsdiensten hebben ingegrepen in de na-oorlogse geschiedenis van Europa. 

Zelf zegt Van Cauwelaert dat ‘de achterkant van de geschiedenis vaak boeiender is dan de voorkant’. Allicht. Juist daarom valt des te meer te betreuren dat hij voor- én achterkant niet heeft geanalyseerd met die vlijmscherpe blik waartoe hij in staat is. Dat had vermoedelijk slechts drie of vier stukken opgeleverd. Maar dan was dit een ophefmakend boek geworden. Nu is het nauwelijks meer dan een bundel leuke verhalen.

Ironisch genoeg – en allicht geheel onbedoeld – levert het boek zelf ook stof voor  twee ‘petites histoires’. In het woord vooraf wordt uitgever Karl Drabbe nog zij aan zij vermeld met Harold Polis. En de achterflap belooft een verhaal dat niet in het boek voorkomt. Details natuurlijk, en ongetwijfeld toe te schrijven aan de haast waarmee een prille uitgeverij meteen een pak titels op de markt wil brengen; maar wel schadelijk voor de reputatie van perfectionisme die aan Polis kleefde.

Tussen de plooien | Van Cauwelaert Rik

Hardback | Nederlands | Vaderlandse geschiedenis

Tussen de plooienEen andere geschiedenis van BelgiëIn Tussen de plooien komt een stoet van veelal onbekende, soms vergeten figuren tot leven die tussen de plooien van de vaderlandse geschiedenis vielen. Rik Van Cauwelaert vertelt op meeslepende [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Edi Clijsters

Flaneren tussen droom en werkelijkheid

Recensie Edi Clijsters - 04/12/2020
Een bekende en terecht gelauwerde schrijver die een novelle wijdt aan een wereldberoemde schrijver en diens menigvuldige incarnaties… Kan dat goed gaan?
De eerste, Antonio Tabucchi: een Italiaan die in de loop der jaren professioneel, affectief en tenslotte ook administratief steeds meer Portugees [lees verder]

Als De Man is in het Plan

BlogEdi Clijsters - 29/12/2018
De jongste turf van de Nederlandse historicus Jan-Willem Stutje is waarachtig niet de eerste noch de enige biografie van Hendrik de Man (1885-1953). Maar wel de meest volledige en de meest kritische. En bovendien de meest uitdagende, omdat ze doorspekt is met vragen die Stutje zichzelf en de lezer stelt [lees verder]

De natie, de dwarsdenker, Defoort

BlogEdi Clijsters - 18/12/2018
Historicus Eric Defoort (1943-2016) speelde een kleine tiental jaren een richtinggevende rol in de niet-partijgebonden Vlaamse beweging én in de Vlaams-nationale partijpolitiek. En als het om de natie ging wierp hij zich op als vrijmoedig en talentrijk polemist. Vooral dat aspect wordt – twee jaar [lees verder]

Touwtrekken om ‘de toekomst van het verleden’

BlogEdi Clijsters - 20/10/2018
De Canvas-reeks Kinderen van de repressie haalde in de herfst van vorig jaar elke week ongeveer een half miljoen kijkers. De reeks was niet alleen succesrijk; ze heeft ook indruk gemaakt, en heel veel reacties losgeweekt, al was dat buiten het bereik van de camera’s. De reeks toonde – vanzelfsprekend [lees verder]

Spot en spijt in de spiegel

BlogEdi Clijsters - 28/10/2017
Een politieke geschiedenis van België ? Ach, dat is nu eenmaal het soort promo-overdrijving dat een ambitieuze uitgever graag in de mond neemt; een ervaren lezer kijkt daar doorheen. Iets als ‘een tegendraadse kijk op enkele kantelmomenten in de geschiedenis van de ‘communautaire’ [lees verder]

Zwalpend tussen krekel en mier

BlogEdi Clijsters - 29/11/2016
In de ‘proloog’ tot hun ‘economische geschiedenis van België’ leggen historici Buyst en Smeyers meteen de vinger op de wonde: “België bevindt zich in crisis, zo klinkt het met de regelmaat van een klok. Die klok slaat al honderd jaar hetzelfde uur”. Hoe is zoiets [lees verder]

Lachen om/vanuit Europa

BlogEdi Clijsters - 31/08/2016
Je hoeft geen zomerhater te zijn om ook in deze tijd van het jaar te genieten van een goed boek, een serieus boek zelfs. Zeker als dat serieuze boek handelt over … de lach. ‘Het grote boek over onze worsteling met ironie’, noemt de uitgever het, maar dat zegt lang niet alles. Het is [lees verder]

Braaf Brusselboek

BlogEdi Clijsters - 31/07/2016
Brussel, Brussel, en nog eens Brussel. Officieel hoofdstad van het koninkrijk België, van Vlaanderen, van de Franse Gemeenschap, van zichzelf, en – absoluut onofficieel – ook van de Europese Unie. Al meer dan een eeuw lang inzet van felle en uiteenlopende controverses tussen Nederlands- en Franstaligen. [lees verder]

‘Zich laten doodschieten is geen kunst’

BlogEdi Clijsters - 09/07/2016
Tachtig jaar geleden probeerden Spaanse hogere officieren de democratisch verkozen centrumlinkse regering via een ’traditionele’ staatsgreep aan de kant te schuiven; maar hun pronunciamiento verliep niet volgens plan. In het uiterst gespannen en gewelddadige politieke klimaat dat in Spanje [lees verder]

Gedreven en afgedreven

BlogEdi Clijsters - 26/06/2016
Van een biografie verwacht je niet dat ze ‘spannend’ is, of ‘ontroerend’. Je mag wel verwachten dat ze de essentiële lotgevallen, ideeën en karaktertrekken van de ‘gebiografeerde’ tot hun recht laat komen. Kortom: dat de figuur waarover het boek gaat, tot leven wordt gebracht.
Dat [lees verder]

Europa als vlucht voorwaarts

BlogEdi Clijsters - 19/06/2016
Op de lagere school werd (wordt??) het ons al ingelepeld: het legendarische rijk van Karel de Grote (een Belg, uiteraard) werd in 843 opgedeeld tussen zijn drie zonen. Het ‘middenrijk’ (tussen oost en west), van de Noordzee tot Noord-Italië, verviel in vele kleine stukken en werd in de volgende [lees verder]

Sprekende portretten

BlogEdi Clijsters - 11/06/2016
‘Een great flemish novel zoals die zelden wordt geschreven’ noemt Joël De Ceulaer dit boek. Komend van een notoir scepticus is dat een geweldig compliment, en het is nog verdiend ook. Het boek is een indrukwekkende prestatie: het vervlecht driekwart eeuw eigentijdse geschiedenis (of althans segmenten [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.