Oog-in-oog komt het verleden tot leven

‘Ik veronderstel dat niemand eraan zal twijfelen als een van hun schilders de Godin der Schoonheid zou schilderen, dat hij haar zwart zou afbeelden met dikke lippen, platte neus en kroeshaar’.

De kunstschilder Joshua Reynolds zei dit niet als een racistische uiting. Neen, de Britse schilder verdedigde in 1759 de Afrikanen in een discussie over of ze in staat waren om portretten te maken. Reynolds liet een zwarte dienster tweemaal apart poseren. Zwarte bedienden afbeelden, dat was op zich niet ongebruikelijk in de 18de eeuw, maar hij portretteerde een vrouw. Dat was wel ongebruikelijk. Reynolds stond achter de idee om de slavernij af te schaffen. Hij nam een bevrijde slaaf aan als lakei. Vandaag klinkt dat misschien vreemd, maar het was toen een manier om zijn respect tegenover de Afrikanen te tonen. Hij schilderde zijn zwarte lakei als een vrije Europeaan, niet in tulband, zonder livrei en zonder pagebroek. Zwarte bevrijde mannen droegen in de latere 18de eeuw op hun portretten Europese kleren. Het was het symbool van hun vrijheid. De modellen waren veelal vrijgemaakten uit Amerika die naar Engeland kwamen. Waar ze dan weer als Afrikanen werden aanzien. Zo had je de zwarten die in de vroeg 19de eeuwse oorlog tussen de VS en de Britten waren vrijgemaakt, omdat ze de Britse zijde kozen. De ‘Black Terror’ was een van hen, Bill Richmond. Hij groeide uit tot een bokskampioen in Engeland. Hij richtte er zijn eigen boksschool op.

Een geschiedenis van schilderijen en foto’s

Het bovenstaande is een greep uit het hoofdstuk ‘Zwart, wit en kleur’ uit Simon Schama’s ‘The Face of Britain’ nu vertaald als ‘Het gezicht van een wereldrijk’. De historicus schetst aan de hand van schilderijen en foto’s een alternatieve geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk. Daarbij hanteert de bekende auteur zijn pen als een penseel om een intrigerend portret van een rijk verleden te schilderen. Schama heeft het niet alleen over de groten van het verleden, maar ook over de kleinen van de maatschappij.

Een portret komt tot leven

Aan de hand van de portretten legt hij ook vaak de persoonlijkheden bloot en brengt hen overtuigend tot leven. Het verhaal van de beroemde foto van premier Winston Churchill is hiervan een een prachtig voorbeeld. De menselijke bulldog tuurt uitdagend in de lens van Yousuf Karsh’ toestel. Zijn linkerhand rust in zijn zij en zijn rechterhand steunt om een stoel. Onder de dubbele kin pronkt de legendarische wit gespikkelde vlinderdas. De foto is bekend geworden als de ‘De brullende leeuw’, genoemd naar een van zijn toespraken. De fotograaf trok vlak voor hij afdrukte onverwacht de sigaar uit de mond van de premier. ‘Tegen de tijd dat ik weer bij de camera was, keek hij hij zo strijdlustig dat hij me had kunnen verslinden’. Het was precies wat de fotograaf nodig had.

Empathie

De auteur schreef zijn boek met de Joodse filosoof Emmanuel Levinas in het achterhoofd. Hij vond oogcontact het begin van de ethiek, ‘de onmisbare staat van empathie’. De oog-in-oogontmoetingen met de Britse kunst en geschiedenis doen Schama aan de stelling van Levinas denken. De hoofdstukken volgen elkaar in snel tempo op en lezen als aparte verhalen. Van de laatste uren van John Lennon, over de populaire 18de eeuwse acteur David Garrick tot Lucian Freud en de pioniers van de vrouwenbeweging. De portretten staan niet chronologisch en dat hoeft ook niet. Simon Schama is erin geslaagd om een intelligent en heel toegankelijk werk te schrijven. Het lezen waard!

Het gezicht van een wereldrijk | Schama Simon

Paperback / softback | Nederlands | Kunstgeschiedenis

Wie een gezicht vastlegt, legt de geschiedenis vast, zo is de overtuiging van Simon Schama. De manier waarop Churchill ruziede met zijn schilder zegt iets over de politieke verhoudingen na de Tweede Wereldoorlog. Dat John Lennon een paar uur nadat hij in foetushouding [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Harry De Paepe

De kast van Clio over de Oostendse Compagnie

audio/video18/01/2023
In 'Oostende is niet ver meer' schetst auteur Katrien Van Hecke een intrigerend beeld over de Vlaamse tegenhanger van de Oostindische Compagnie. Het is een Young Adult-boek dat de deur openzet naar een boeiend verleden. Ze vertelt er alles over aan Harry De Paepe in 'De kast van Clio'.

De keuze van Clio voor januari en februari 2023

audio/video17/01/2023
Harry De Paepe selecteerde ook deze keer voor u enkele geschiedenisboeken om de donkere wintermaanden door te komen!

Het slechte geweten van Vlaanderen - Kevin Absillis (Davidsfonds)
In opstand! - Pieter Serrien (Horizon)
Wij, Habsburgers - Johan Verberckmoes (Houtekiet)
[lees verder]

De Keuze van Clio voor december 2022

audio/video01/12/2022
Op zoek naar interessante cadeautips voor de eindejaarsfeesten? Harry De Paepe selecteerde ook deze maand voor u drie geschiedenisboeken!

 'De beloofde stad' van Luc Panhuysen (Atlas/Contact),  'Waarom we van de Oriënt niets begrijpen en we dat wel zouden moeten doen' van Dirk Tieleman [lees verder]

De keuze van Clio – november 2022

audio/video22/11/2022
Harry De Paepe dook in de nieuwe catalogi van de nieuwe uitgaven en koos voor u drie boeken die meer dan de moeite waard zijn.

‘John Cockerill’ van Bart Vanacker (Houtekiet), 'De Fantasten’ van Ian Buruma (Atlas/Contact) en  ‘Historische Atlas van de Lage Landen’ van Sieg Monten [lees verder]

Het verhaal van de gouvernante van the Queen

Recensie Harry De Paepe - 13/09/2022
We worden al een hele tijd overspoeld met mierzoete verhalen over het wel en wee van de overleden koningin Elizabeth II. Vele mensen delen hun getuigenissen over hoe ze de koningin ontmoetten en vertellen daarbij veelal grappige en soms ook ontroerende anekdotes. De Windsors zijn uitgegroeid tot de meest [lees verder]

De Kast van Clio – Maria van Bourgondië

audio/video24/08/2022
Tijdens het voorjaar van 2022 bezocht Harry De Paepe de tentoonstelling 'Uitbundig Verleden' in het Mechelse Hof van Busleyden. De Bourgondische periode stond centraal in de tentoonstelling.

Harry vertelt ons in enkele minuten tijd wie Maria van Bourgondië was. Wat was haar belang? En hoe [lees verder]

Knappe biografie over bijna vergeten Vlaamse graaf

Recensie Harry De Paepe - 16/08/2022
De elfde eeuw is een ongemeen fascinerende tijd. De Normandiërs veroveren Engeland en een Europees ridderleger trekt naar Jeruzalem. Pausen Gregorius VII en Urbanus II, Mathilde van Canossa, Willem de Veroveraar en Godfried van Bouillon behoren tot de elfde-eeuwse beroemdheden wier namen tot op vandaag [lees verder]

De ‘foute vrouwen’ van de nazi’s in Nederland en Vlaanderen

BlogHarry De Paepe - 02/08/2022
Paul van de Water is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Hij specialiseert zich in de collaboratie in de Nederlanden. In het bijzonder overzichtelijke boek 'Foute vrouwen. Handlangsters van de nazi's in Nederland en Vlaanderen' portretteert hij 51 vrouwen die op de een of andere manier de Duitse [lees verder]

Lia van Bekhoven over ‘Klein-Brittannië’

Recensie Harry De Paepe - 27/07/2022
Lia van Bekhoven behoeft in Vlaanderen geen introductie. Al jarenlang licht ze op de nationale televisie en radio het reilen en het zeilen toe van de Britse politiek. Ze doet dat op de haar kenschetsende nuchtere ‘Hollandse’ manier, ook al is ze een Brabantse. De correspondent presenteert zich ook [lees verder]

De Kast van Clio – Emmanuel Waegemans over de Krim

audio/video25/07/2022
De Krim, een schiereiland in de Zwarte Zee, werd in 1954 door partijleider Nikita Chroesjtsjov overgedragen aan Oekraïne, op dat moment nog onderdeel van de Sovjet-Unie. Een bijna symbolische geste, die veertig jaar later grote gevolgen had toen de Sovjet-Unie uiteenviel en de Krim daarmee ook een onderdeel [lees verder]

De Kast van Clio – De verborgen geschiedenis van Vlaanderen

audio/video24/06/2022
Grote historische gebeurtenissen gebeuren niet alleen, ze gebeuren altijd ergens, op een bepaalde locatie. De verborgen geschiedenis van Vlaanderen neemt je mee naar enkele van die plaatsen. Plaatsen waar revoluties ontketend zijn, waar bloed is gevloeid, heldendaden zijn verricht, massa’s samenstroomden, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.