Nooit meer thuis

Nooit meer thuis. Onderweg van West-Afrika naar Europa is het debuut van Annelies D’Hulster, een jongedame (1984) die voor Mo.be en deredactie.be over de vluchtelingen schrijft. In 2014 trok ze naar Sicilië om er de verhalen van Afrikaanse migranten op te tekenen. In een opwelling besloot ze naar Afrika te reizen en de tocht naar Europa van haar Afrikaanse gesprekspartners over te doen. Zo reisde ze in 2015 een half jaar lang door Gambia, Senegal en Mauritanië en trok ze door Mali en Burkina Faso naar de woestijnstad Agadez in Niger. Daar zag ze wijselijk af van het laatste en meest riskante deel van de migrantenroute: de tocht door Libië naar de Middellandse Zee. De onderneming was zo al roekeloos genoeg voor een in haar eentje rondtrekkende jonge vrouw.

De lezer die Nooit meer thuis openslaat, verwacht begrijpelijkerwijs het chronologisch geordende relaas van Annelies D’Hulsters reis doorheen West-Afrika, maar krijgt iets anders voorgeschoteld. De schrijfster breekt haar verhaal op in allemaal kleine puzzelstukjes met wisselende locaties en tijdstippen. Dat bevrijdt haar uit het strakke keurslijf van een rechtlijnig verteld verhaal en schept ruimte voor een meer literaire aanpak. Zo wordt het boek van Annelies D’Hulster een boek over Annelies D’Hulster:

‘Tijdens het schrijven ben ik mijn eigen hoofdpersonage geworden. Ik hoop dat de lezer me het autobiografische gehalte van het boek vergeeft.’

Maar ‘autobiografisch’ is hier niet het juiste woord. Het lijvige boek, bijna 400 bladzijden, wordt een vehikel voor de narcistische zelfexpressie van een jonge vrouw. Banale filosofische bedenkingen wisselen af met passages die eerder thuishoren in het dagboek van een adolescente. Enkele voorbeelden geselecteerd uit een lange lijst:

‘Wat zijn we allemaal toch gewoon mensen. Mensen op zoek. Mensen op een queeste. Mensen in de woestijn en de woestenij van het leven. Wat heerlijk is dat besef plots. Dat er niet meer is. Maar ook niet minder. Dat geluk schuilt in dit besef.’

‘Je kunt idealisme ontkennen, of je kunt idealisme gaan opzoeken. Maar idealisten kunnen zichzelf niet ontzien. Wat onder je nagels kruipt is het vuil dat je gaat bezoedelen. Onafwasbaar. Ik kan het werk niet aan anderen overlaten. Wat je zelf doet, doe je beter. En alhoewel ik in het verleden genoeg projecten heb willen opzetten, gefaald heb en geslaagd ben, en mezelf had voorgenomen mijn idealisme in mijn achterhoofd te houden, als een herinnering aan vroeger, drong die herinnering zich op als iets dat moest. En wat moet kan of mag niet meer, maar staat je als een categorische imperatief brutaal in de ogen te kijken.’

‘Lamine kent echter de meeste vrouwen die deze bar bezoeken. Regelmatig komt er eentje van haar stoel om hem gedag te zeggen, en op de meest opzichtige manier met hem te flirten. Dat verwondert me helemaal niet, aangezien hij op een natuurlijke wijze ontzettend knap is. Over smaak valt wel degelijk te twisten. En sommige mensen zijn objectief mooi. Het is nu eenmaal zo. Het wordt tijd dat de maatschappij dit aanvaardt. Zijn charme en lieve lach vervolledigen zijn perfecte plaatje. Ik zal lang moeten zoeken om de imperfecties in deze man te ontwaren en aanvaard de uitdaging.’ (over een knappe Afrikaanse man)

‘Tot ik de kriebel voel. Gedachten vechten in mijn hoofd. Hoe ga ik deze liefde behouden? Welke weg gaan we afleggen? Koortsachtig zoek ik naar mogelijkheden om dit niet te verliezen. Hoeveel contact moet er zijn? Zullen we elkaar blijven missen? Welke voeding heeft dit nodig? Moet het vetgemest worden? Of zijn de onthouding en het gemis de beste saus? Mocht dit lukken, mocht dit mogelijk zijn, zal ik dan altijd zo head over heels verliefd blijven?’ (over haar toenmalige minnaar, een Gambiaanse journalist)

Toegegeven, dit is niet helemaal fair ten opzichte van Annelies D’Hulster. Ik had ook andere uittreksels kunnen kiezen: een stukje over migrantenmiserie, de ontmoeting met een mensensmokkelaar, iets over de dictatuur van Yahyeh Jammeh in Gambia, de couleur locale van een Malinese bar, de fysieke ongemakken van de reis. Maar toch, het ganse boek lijkt wel gemarineerd in adolescent narcisme. Het project van de schrijfster geraakt daardoor op de achtergrond en haar onderzoek naar de illegale migratie uit West-Afrika komt nooit echt uit de verf. Het blijft te veel bij anekdotiek, en empathie vervangt analyse en inzicht. De vragen die spontaan bij de lezer opkomen, blijven onbeantwoord. Wat Annelies D’Hulsters visie op migratie is komen we niet te weten.

Nooit meer thuis is een wat bizar boek, het werk van een journaliste en activiste, maar wellicht nog meer van een jonge vrouw – uit een beschermd milieu – met literaire ambities. Om van een reisverhaal literatuur te maken is het talent nodig van een V.S. Naipaul of een Ryszard Kapuściński. Je kan het Annelies D’Hulster niet kwalijk nemen dat ze dat niveau niet haalt, maar wellicht had ze moeten beseffen dat een louter journalistiek verslag van haar vermetele tocht de betere keuze was. Mocht dit te hard klinken, dan zijn er nog altijd de lovende woorden op de achterflap van Gie Goris (MO*magazine), Eva Berghmans (Amnesty International) en Peter Verlinden (VRT-journalist).

Nooit meer thuis | D"Hulster Annelies

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

Annelies D"Hulster stapte mee in het verhaal van de duizenden West-Afrikaanse migranten die jaarlijks ons continent bereiken. Ze reisde in haar eentje door Gambia, Senegal en Mauritanië, trok door Mali en Burkina Faso tot aan de woestijn van Agadez in Niger. Samen [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Miel Swillens

Wat is populisme?

Recensie Miel Swillens - 25/04/2017
De auteur van dit essay Jan-Werner Müller is hoogleraar politiek aan Princeton University, maar werkt momenteel als onderzoeker rond het thema populisme aan de universiteit van Wenen. Wat is populisme? is gebaseerd op lezingen die Müller gaf aan het Weense Institut für die Wissenschaften vom Menschen [lees verder]

Kwaad

Recensie Miel Swillens - 04/03/2017
Kwaad. Nederlanders over immigrantenis, de titel van het lijvige boek van de Nederlandse auteur en journalist Joost Niemöller, waarin 31 Nederlanders getuigen over hun malaise in de multiculturele samenleving. Het was hoogleraar en publicist Paul Scheffer, bekend van onder andere Het multiculturele [lees verder]

De islam voor ongelovigen

Recensie Miel Swillens - 31/12/2016
De islam is een godsdienst van vrede. Politici, kerkleiders en opiniemakers herhalen die frase zo vaak dat het erop lijkt dat ze niet enkel de bevolking maar ook zichzelf willen overtuigen. Een evidente waarheid hoef je niet voortdurend te herhalen, die spreekt voor zich. Maar de islam een godsdienst [lees verder]

Salafisme versus democratie

Recensie Miel Swillens - 28/11/2016
Of Dirk Verhofstadt dat nu leuk vindt of niet, het is zijn lot in de schaduw te staan van zijn oudere broer Guy. Maar wellicht troost hij zich met de gedachte verba volant scripta manent. De woorden van de politicus vervliegen in de wind, wat een publicist neerpent kent een wat duurzamer bestaan. Ondertussen [lees verder]

Het gevaar van de islam

Recensie Miel Swillens - 25/06/2016
Het begrip ‘de Verlichting’ deed tot voor kort enkel een belletje rinkelen bij lezers met een penchant voor geschiedenis. In de krant zou je er vergeefs naar hebben gezocht. Vandaag is dat begrip alomtegenwoordig in debatten en polemieken. Iedere geïnformeerde Vlaming weet ondertussen dat de Verlichting [lees verder]

Nooit meer thuis

Recensie Miel Swillens - 25/06/2016
Nooit meer thuis. Onderweg van West-Afrika naar Europa is het debuut van Annelies D’Hulster, een jongedame (1984) die voor Mo.be en deredactie.be over de vluchtelingen schrijft. In 2014 trok ze naar Sicilië om er de verhalen van Afrikaanse migranten op te tekenen. In een opwelling besloot ze naar [lees verder]

Weerbare democratie

Recensie Miel Swillens - 12/03/2016
Het boek van rechtsfilosoof Bastiaan Rijpkema, Weerbare democratie: De grenzen van democratische tolerantie, is de commerciële editie van het proefschrift waarop de auteur vorig jaar promoveerde aan de Universiteit Leiden. Promotor was de bekende rechtsgeleerde en publicist Paul Cliteur. Gemakkelijke [lees verder]

Een jaar na Charlie Hebdo

Recensie Miel Swillens - 02/01/2016
In zijn bekende gedicht Dover Beach kondigde de Britse criticus en dichter Matthew Arnold het einde van de religie aan: ‘De zee van het geloof die eens de wereld omsloot, trekt zich terug, en wij horen de melancholische echo van het wegebbende getij.’ Dover Beach dateert van 1867 en anderhalve eeuw [lees verder]

Islamofobe zombies

Recensie Miel Swillens - 17/10/2015
Emmanuel Todd zou je een ‘publieke intellectueel’ kunnen noemen, een mensensoort die er vooral in Frankrijk in slaagt met gedurfde politieke stellingnames het politieke debat te beroeren en zelfs het beleid te beïnvloeden. Denk maar aan Bernard-Henri Lévy die Nicolas Sarkozy ertoe zou hebben overhaald [lees verder]
0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.