Met ervaren gidsen door het Europees doolhof

De titel van het boek van Tijn Sadée en Bert van Slooten over de Europese Gemeenschap: ‘Het Brusselse moeras‘ is wellicht een commerciële keuze omdat dit een smeuïge aanklacht laat vermoeden tegen schandalen en mistoestanden. En dat is het ook, maar dan ook weer niet. Maar het is vooral veel meer dan dat. En zowat het meest leesbare en instructieve boek in ons taalgebied over Europa sinds lang.

Labyrint

In ‘Het Brusselse moeras’ staat veel te lezen over wat er verkeerd loopt in het Europese labyrint, maar geen van de verhalen is geschreven met een giftige pen. Of, met ongenuanceerde agressiviteit zoals die in Engelse tabloids te vinden is. Sadée en van Slooten weten waarover ze spreken en ze doen dat goed, zoals het hoort. Met een kritische blik, die de afstandelijkheid van de objectieve waarnemer combineert met de kennis van de ingewijde.

Bovendien hanteren de auteurs, die jarenlang berichtten over Europa, een directe, ongecompliceerde stijl. Die stijl vereist geen voorkennis, maar legt de geïnteresseerde lezer wel snel de essentie van vaak complexe situaties uit. Ze maken de ondertitel van hun werkstuk waar en bieden inderdaad een uitgebreide blik ‘achter de schermen van de macht in Europa’.

In een dertigtal korte hoofdstukken hebben Sadée en van Slooten het over: ‘De ijdele topdogs, de binnenwippers, de getergde idealisten, de stagiaires en de politieke sjacheraars, allen levend onder de rook van het Berlaymont. Dat is het Europese commissiegebouw, waar de macht zetelt.’

Rivier van Bloed

Het is al een wonder dat de Europese Unie bestaat. Dat zoveel landen na eeuwen tot de bevinding gekomen zijn om overleg te verkiezen boven bloedige oorlogen blijft het grootste politiek mirakel van de vorige eeuw. Dat heroïsche verhaal kan natuurlijk niet genoeg verteld worden.

Maar nu generaties opgroeien die de wereldoorlogen enkel van horen zeggen kennen en voor wie Europese Erasmus-opleidingen een evidentie zijn, kunnen no-nonsens boeken zonder moraliserende ondertoon zoals ‘Het Brussels Moeras’ een goede introductie en zelfs handleiding zijn.

Misschien zouden de auteurs een Franse versie van hun boek cadeau moeten doen aan de burgemeester van Straatsburg. Die verdedigde tegenover hen met trillende stem de rol van haar stad als Europese hoofdstad met het beeld van de Rijn nu als een vreedzame grens met Duitsland. Dat in tegenstelling tot de ‘rivier van bloed’ van vroeger.

De lezer begrijpt natuurlijk dat het haar in de eerste plaats om te doen is om de belangen van de tweede Europese hoofdstad te verdedigen en dat ze met haar emotionele taal vooral de exuberante kost van de maandelijkse verhuis van het Europese Parlement wil toedekken. Dat soort hypocriete peptalk wordt door Sadée en van Slooten ongenadig doorprikt.

Erdogan

Natuurlijk is de Europese Unie een slangenkuil. Het boek schetst de strijd van stagiaires en medewerkers die hoe dan ook het ‘golden ticket’ willen veroveren. De vaste benoeming en carrière die wachten na het succesvolle concours. Het komt er op aan hard te werken maar ook de juiste mensen te ontmoeten in de cafés en restaurants van het Brusselse Luxemburgplein, PLUX genoemd in Eurospeak.

Vrij vernietigend is het beeld dat de auteurs opvoeren van het ruziënd koppel Ursula ‘VDL’ von der Leyen en Charles Michel, respectievelijk voorzitter van de Commissie en de Raad. Beiden gekozen omdat ze vooral ‘onbeduidende en dienende figuren’ zijn. Ze gunnen elkaar niets en proberen in de eerste plaats de andere voor te zijn, als politici die zich op een obsessieve manier groot willen voordoen, maar te korte beentjes hebben.

Het voor VDL vernederende stoel-incident bij de Turkse president Erdogan was door de diensten van Michel opgezet en had het niets met seksisme maar alles met machtsstrijd te maken, schrijven Sadée en van Slooten. ‘Michel laat geen gelegenheid voorbijgaan om VDL te laten zien wie volgens hem de echte baas is.’

Zuckerberg

De hoofdstukken over werk en invloed van de lobbyisten zijn ontluisterend. Liefst 30.000 mannen en vrouwen zijn actief in Brussel als ‘binnenwippers’ zoals ze genoemd worden, omdat ze de deuren van Parlement en Commissie opengooien voor industriële en andere belangengroepen.

Daar is heel veel geld mee gemoeid. Zo een miljard euro per jaar wordt besteed aan pogingen om Europese beslissingen te beïnvloeden. De grote farma-groepen gaven 36 miljoen uit om de patenten op vaccin te laten beschermen. Met succes.

Schandaal

Parlementairen staan niet altijd even recht en sterk in hun schoenen als ze benaderd worden. Bij het zogenaamde ‘lobbygate-schandaal’ bleken vier leden van het parlement bereid geld te aanvaarden van journalisten die zich voor genereuze lobbyisten lieten doorgaan. Sadée en van Slooten maken zich ook vrolijk over fiere leden van het Parlement die er niet in slaagden één belangrijke vraag te stellen aan Facebook-baas Zuckerberg, maar achteraf wel vochten om met hem op de foto te staan.

De auteurs houden het niet bij anekdotes. Ze onthullen ook toestanden en situaties die weinig gekend zijn, zoals bijeenkomsten van medewerkers van de landbouwministers, die zich in alle discretie buiten alle officiële Europese instanties afspelen. Hier wordt in het verborgene de besteding van het belangrijkste deel van het EU-budget bepaald. Op geen enkel ander domein zou dit getolereerd worden, schrijven Sadée en van Slooten .

Worstenfabriek

Dat het duo wel degelijk heel goed weet hoe de Europese machine draait, blijkt uit hun uitermate instructief hoofdstuk over ‘De Worstenfabriek’. Daarmee bedoelen ze de lange arbeid achter de Europese besluitvorming, die door harde werkers ver van de schijnwerpers gebeurt. De ‘permanente vertegenwoordigers’ (PV’s), de topdiplomaten die elk land afvaardigt, spelen daarin met hun directe medewerkers een rol waarover haast nooit gepraat wordt.

De Europese Unie zou nooit kunnen functioneren zonder de persoonlijke contacten tussen de PV’s van elk land. Zonder hun kennis zijn de meeste ministers reddeloos verloren in de complexe Europese besluitvorming.

Met doordachte diplomatie heeft ook het specifieke Europees taalgebruik alles te maken. Het creatief omgaan met taal is soms een adequate manier om belangrijke ideeën in teksten binnen te smokkelen op een manier die voor iedereen aanvaardbaar is of althans aan alle betrokken partijen die indruk geeft. Toen Nederland dwars lag bij het invoeren van ‘Eurobonds’ werden die niet vernoemd in het besluit. Maar er stond wel dat er zou nagedacht worden over innoverende financiële formules. De auteurs citeren een anonieme topdiplomaat: ‘De deal is er bijna, we hebben alleen nog wat taal nodig!’

Verhofstadt

Voor Belgische lezers is het hoofdstuk over Guy Verhofstadt boeiend en vermakelijk. Hij wordt voorgesteld als een bijzonder gedreven parlementair die zich bij wijlen door zijn passie laat meeslepen. Zoals toen hij op het Maidanplein in Kiev uitriep dat Europa Oekraïne nooit in de steek zou laten. Uiteraard een loze belofte, waarvan Verhofstadt ook wel wist dat de Europese Unie ze nooit kon waarmaken.

De auteurs hebben het over zijn momenten van scherp inzicht, zoals toen hij het al in 2012 had over het gevaar van een ‘Brexit’. Zijn poging om de Italiaanse Vijf Sterren-beweging van Beppe Grillo bij de liberale fractie te halen, was echter een fatale misrekening die de Europese ‘magie’ van Verhofstadt volgens Sadée en Van Slooten voorgoed heeft vernietigd.

Het Brusselse moeras‘ biedt nog veel meer portretten van interessante of merkwaardige Europese personages. Het boek combineert daardoor lichtvoetigheid met ernst. Enige aardige beschrijvingen van Brussel en de titel van het laatste hoofdstuk ‘Adieu lieve rauwe stad’, bewijzen bovendien dat Tijn Sadée en Bert van Slooten een aangename herinnering overhouden aan hun lange Europese avontuur in Brussel.

 

Het Brusselse moeras | Tijn Sadée

Paperback / softback | Nederlands | Journalistiek

Een boek over Brussel, over die vermaledijde EU? Waar begín je aan?Over de EU wordt genoeg geschreven - heel veel analyses. Soms scherp en erudiet, vaak afstandelijk en hoogdravend. Maar in Het Brusselse moeras komen de mensen aan het woord die de Brusselse bubbel [lees verder...]

In prijs opgeheven

Meer berichtjes van Luckas Vander Taelen

Op zoek naar zwarte Johny

BlogLuckas Vander Taelen - 03/12/2022
Wannes Peremans is al jaren researcher in de televisiewereld. Tijdens zijn opzoekingen voor een nieuwe reeks over het einde van de Tweede Wereldoorlog, stootte Peremans in een Amerikaans archief op een foto die genomen was bij de bevrijding van het nazi-concentratiekamp van Dachau. Daarop is een zwarte [lees verder]

Johan Sanctorum trekt ten strijde tegen de kakistocratie

Recensie Luckas Vander Taelen - 23/11/2022
De merkwaardige term ‘kakistocratie’ zou voor het eerst gebruikt zijn in de 17de eeuw. De omschrijving van een systeem geregeerd door de minst bekwamen is niet scatologisch, zoals de eerste drie letters zouden kunnen laten vermoeden, maar gebaseerd op het Griekse woord ‘kakistos’, [lees verder]

Hendrik Conscience: echt het slechte geweten van Vlaanderen?

Recensie Luckas Vander Taelen - 20/10/2022
Hendrik Conscience, de man wiens naam altijd vergezeld wordt van het epitheton dat hij zijn volk leerde lezen, genoot tijdens zijn leven een uitzonderlijke reputatie. Zijn werken werden verslonden en doorgegeven, voortdurend herdrukt, vertaald in het Frans, Duits en Engels en tot toneelstukken bewerkt. [lees verder]

Hoe de islamitische hoofddoek het Belgische compromis in gevaar brengt

Recensie Luckas Vander Taelen - 29/09/2022
In Iran woedt een ware bevrijdingsoorlog tegen het theocratische islamistische regime, na de dood van een jong meisje dat volgens de kledingpolitie haar hoofddoek niet op de juiste manier droeg. In een nooit geziene uitbarsting van publieke verontwaardiging trokken duizenden vrouwen de straat op en verbrandden [lees verder]

Brussel als blauwdruk?

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/08/2022
Het kan helaas niet altijd gezegd worden van elke minister, maar wel van Sven Gatz: als Brussels minister van onder andere Meertaligheid, weet hij waarover hij spreekt. Hij komt als geboren en getogen Brusselaar uit een familie, waarin de twee landstalen werden gesproken. Zelf volgde hij als jurist een [lees verder]

Op zoek naar golfbrekers in een zee van drek

Recensie Luckas Vander Taelen - 09/08/2022
Op mijn moeders rommelige zolder staat nog altijd, onder een beschermende stoffen doek, het Philips-televisietoestel uit mijn jeugd, in de verre jaren zestig. Dat was zowat het meest prestigieuze object waarnaar heel onze woonkamer was gericht. In zowat elke huis stond een identiek exemplaar en iedereen [lees verder]

Flik in hellhole Molenbeek

Recensie Luckas Vander Taelen - 08/08/2022
De Ecolo-jongeren organiseerden op hun jeugdkampen ooit een spelletje waarbij het erop aankwam om een politieagent op de kop te slaan. Ze verspreidden ook stickers waarop de politie ondubbelzinnig van moord werd beschuldigd. Dat is de sfeer onder vele jonge Brusselaars die agenten niet meer zien als [lees verder]

Hitler als fotomodel

Recensie Luckas Vander Taelen - 06/08/2022
Het is allerminst verbazend dat Adolf Hitler als spreekwoordelijk monster, verantwoordelijk voor de dood van miljoenen, het onderwerp is geweest van honderden biografieën en duizenden boeken. Die stroom aan publicaties zal ondanks de voortschrijdende tijd waarschijnlijk nooit ophouden, want de afkeer [lees verder]

Hoe Donald Muylle de weg wijst naar een betere wereld

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/06/2022
Kris Peeters denkt dat er binnen een aantal jaren een boek zal verschijnen met als titel ‘de Waanzinnige 21st eeuw’, naar analogie met het klassieke historisch werk van Barbara Tuchman over de 14de eeuw. De eerste decennia van onze eeuw lijken een onstuitbare roetsjbaan van onverwachte gebeurtenissen, [lees verder]

Lachen met wokers en complotdenkers

Recensie Luckas Vander Taelen - 01/06/2022
‘De Vrouw met de gouden arm‘ van Filip Huysegems is een meer dan lezenswaardige roman, en dit om ten minste vier redenen, essentieel om een boek aan te bevelen: het is niet alleen relevant, maar ook goed geschreven, met een onverwacht en verrassend einde en met vooral een grote dosis humor. [lees verder]

Weg met de media , leve de pers!

Recensie Luckas Vander Taelen - 24/05/2022
‘Fuck de media, red de pers‘ van Guido Van Liefferinge is een geëngageerd boek, een pamflet haast dat ons met hoogdringendheid attent wil maken op onrustwekkende evoluties in een wereld die hij bijzonder goed kent. De nu 81-jarige Van Liefferinge verwierf naam en faam met bladen als Joepie [lees verder]

Het einde van links en rechts volgens Hind Fraihi

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/04/2022
Als een vermaledijd virus daar niet anders over beslist had, dan zou Hind Fraihi in 2020 vier lezingen gehouden hebben in het kader van de Willy Calewaert-leerstoel. Dat kon dus niet, en dat is bijzonder jammer want wat Fraihi zou verteld hebben, is meer dan interessant.
Dat we dit kunnen stellen [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.