Max Havelaar achterna in 2021

Drie aanleidingen zijn er om zich te laven aan kennis over de machtigste islamitische staat ter wereld, Indonesië, met zijn 268 miljoen inwoners het op drie na meest bevolkte land van de globe. Verse boeken kijken naar Insulinde, de koosnaam van de Nederlanders voor het oosterse eilandenrijk van Multatuli en zijn Max Havelaar.

Belgen zijn afrikanisten

Christiaan Snouck Hurgronje heeft een naam die makkelijk is om te onthouden, want hij klinkt mysterieus, leunt naar adelstand en avontuur. Snouck, in steno, (1857-1936), was naast schrijver Multatuli de meest geniale figuur van het Nederlandse koloniale rijk. Hij is aanleiding één, de aanleidingen twee en drie zijn David Van Reybrouck en Jan Brokken.

Revolusi van David Van Reybrouck, een laat Kerstgeschenk, ligt twee maanden klaar en volgt nu snel, twee dagen lectuur schat ik. De tuinen van Buitenzorg zijn een soort ‘memoires’ van Jan Brokken, een hier populaire Nederlander met knappe en persoonlijke boeken. Brokken schrijft intiem, liefdevol en leerzaam over missionerende calvinisten: zijn vader en moeder. Zij predikten in Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog het christendom, onder meer bij de moslims, met beperkt succes. Met Snouck Hurgronje en Brokken graaf ik in de oriëntalistiek, een wetenschap waarin Vlamingen nooit potten braken (uitzondering is de afgesnauwde, want niet politiek-correcte, indoloog Koenraad Elst. Gelukkig zit hij bij Doorbraak.be). Belgen zijn afrikanisten. De Nederlanders werden voorlopers van de oriëntalistiek door hun eeuwenoude band met het hindoeïsme, het Maleis, het Javaans, het Soendanees en andere Oost-Aziatische talen en door de groeiende islam in den oost.

David Van Reybrouck

David Van Reybrouck heeft vijf jaar gewerkt aan Revolusi. In zijn lange literatuurlijst en het personenregister blijft Christiaan Snouck Hurgronje onvermeld, een omissie die opzettelijkheid verraad. Snouck Hurgronje roetsjte van verering over verguizing naar, vandaag, een nieuwe aanzet tot waardering. Waarom de val? Om drie redenen: één, de dekolonisering, twee, de alsnog bestaande, maar tanende, invloed van de (christelijke) Palestijns-Amerikaanse literatuurwetenschapper Edward Said en zijn boek Orientalism van 1978 (dat de oriëntalistiek kraakte als pseudowetenschappelijke oplichterij om de overheersing door het Westen van het Oosten te vergoelijken), en drie (het meest giftige), de projectie van gedachten en luimen van vandaag op een tijd van honderd jaar oud.

Zo raakte Snouck Hurgronje onaanraakbaar en de wijze van een krimpende club. A propos, Revolusi, wekt de toorn van Alfred Birney, een schrijvende Indo, met het bekroonde boek De tolk van Java (2017). Birney keek uit naar Revolusi en is triest. Sarcastisch noemt hij het in De Lage Landen (het herdoopte Ons Erfdeel) ‘een soort Kuifje op Java dat precies vertelt wat het politiek correcte Nederlandse publiek wil lezen’. Alleen op Doorbraak.be las u over deze veroordeling, want de Bruggeling baadt in een applaudisserende culturele osmose met soi-disant beter Vlaanderen.

Een keerpunt

De allernieuwste biografie over de oriëntalist, wetenschapper en hoogleraar Snouck Hurgronje, geen kamertjesgeleerde want ook bedrijvig reiziger, guerrillero, auteur, moslim (om intens veldwerk te doen in Mekka, gezel toen van een Ethiopische slavin), echtgenoot van twee Indonesische vrouwen (en vader van vijf kinderen in Insulinde), is een keerpunt. Wim van den Doel, hoogleraar geschiedenis in Leiden, Delft en Rotterdam, bewijst hoe zonder Snoucks onderzoek, als prominent lid van het pantheon, naast Huizinga, Thorbecke en Lorenz, van de Leidse universiteit, zijn alma mater, er over de islam toen en nu en over Indonesië toen en nu geen zinnig woord te vertellen is.

De Zeeuwse Brabander, uit een domineestraditie maar verdraagzaam agnost geworden, en zijn bovenmenselijke uitdraai van wetenschappelijke teksten en adviezen aan de Nederlandse en de Nederlands-Indische regeerders, zijn van de hoogste klasse.

Insulinde en de islam

Voor student theologie Snouck Hurgronje was het college Semitische talen geen nutteloze plagerij. Hij had het talent en doorzettingsvermogen om het Arabisch te beheersen. Cum Laude promoveerde de 23-jarige Snouck in Leiden met de dissertatie Het Mekkaanse feest. In Straatsburg, toen geannexeerd door Duitsland, stortte hij zich op de studie van een veelheid aan talen en geschriften uit het Midden-Oosten, inclusief Palmyreense en Ethiopische inscripties. Snouck werd lector van de jonge hogeschool voor Oost-Indische ambtenaren.

De Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC, met een eersterangsrol van om godsdienstige redenen uitgeweken Vlaamse ondernemers) was een multinational avant la lettre en niet gespitst op openbare kennis over Azië. Snouck greep de studie vast van Insulinde en de islam. Hij haatte iedereen die zich gemakzuchtig op het pad van de wetenschap bewoog. Voor zijn reis naar Mekka schreef Snouck: ‘De islam, hoe geschikt ook om barbaren aan orde en tucht te gewennen, laat zich met de moderne beschaving niet verzoenen dan door eene radicale hervorming; en niets geeft ons recht deze te verwachten.’

Een gretig beluisterde raadgever

In 1884 arriveert Snouck in Djeddah en Mekka, nadat hij zich bekwaamd heeft in de fotografie om beelden te verzamelen. Hij verricht de rituele handelingen om moslim te worden, met de islamitische naam Abd al-Ghaffar (oftewel Dienaar van de alles vergevende) en koopt een Ethiopische concubine. De bestudering van de islam in Arabië was voor Snouck naast de zuivere wetenschap eveneens van belang voor het koloniale bestuur in Nederlands-Indië. De islam sijpelde de kolonie binnen langs de hadji’s, de Oost-Indische pelgrims naar Mekka. Plichtenleer, geloofsleer en mystiek boden moslims een voor hen volmaakte godsdienst, echter, de ‘onderwerping der moslims aan ongeloovig bestuur (nvdr. in de kolonie) zou nimmer tot eene wezenlijke hervorming van den Islam aanleiding geven,’ oordeelde Snouck.

Met zijn wetenschappelijke bagage werd Snouck Hurgronje een gretig beluisterde raadgever van Den Haag en het koloniale bestuur. In de een kwart eeuw aanslepende oorlog in het roerige Atjeh was hij getuige, guerrillero en wetenschapper met zijn kanjer De Atjehers. Deze Nederlander verdient grotere bekendheid in Vlaanderen.

Snouck | H. Wim Van den Doel

Hardback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

‘Een der grootsten is ons ontnomen’, kopte De Telegraaf toen Christiaan Snouck Hurgronje (1857-1936) was overleden. Snouck had een avontuurlijk en rijk leven geleid. Als jonge geleerde leefde hij als moslim in Mekka en hij studeerde er in de Grote Moskee. Vervolgens [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frans Crols

Loge en vrijmetselarij: Broeders voor het leven

Recensie Frans Crols - 30/01/2023
‘Broederschap’ kan je het noemen, zoals de titel van het boek. Wout Pittoors was mijn broeder in de journalistiek. Grappig, sinjoor, gehuwd met actrice Doris Van Caneghem die de Lage Landen afreisde. Wout was een logebroeder en colporteerde dat. Een Vlaamsgezinde progressieve dan nog. Deze [lees verder]

De man uit de toekomst: John Von Neumann was tweemaal Einstein

Recensie Frans Crols - 29/01/2023
Albert Einstein kent het kleinste wicht, John von Neumann is occult voor wie geen wiskundige, natuurkundige of atoomstrateeg is.
Bizar, want John von Neumanns vingerafdrukken staan op uw smartphone, uw computer, uw gametoestel, kernwapens, de speltheorie, het Von Karman Instituut in Sint-Genesius-Rode [lees verder]

Een parade van ploerten

Recensie Frans Crols - 17/01/2023
Simon Sebag Montefiore beviel tijdens corona van 1467 bladzijden over de geschiedenis van de wereld. Ontzettend leerzaam is het door de portretten van duizenden sleutelfiguren. De ruggengraat vormen de invloedrijke families van farao’s, satrapen, sjahs, consuls, keizers, koningen en presidenten. [lees verder]

Manager en cherubijn

Recensie Frans Crols - 15/12/2022
Boeken over managers zijn zo vaak zo dor. Ze tamboereren over techniekjes en verstoppen hun temperament, luimen, mislukkingen en liefdes. Een opgeschoonde woordenbrij is het. Niet zo bij Bessel Kok. Hier is deugddoend exhibitionisme de trend.
Publiceren over managers is een ondergeschoven kind [lees verder]

Het grote experiment: een dreunende verdediging van de gemeenschap en het culturele patriottisme

Recensie Frans Crols - 18/11/2022
De professorale ruziemakers over de Vlaamse canon moeten Het grote experiment lezen: een dreunende verdediging van de gemeenschap en het culturele patriottisme. Yascha Mounk herkauwt geen troep over het verwasemen van de democratie, de neergang van het Westen, de omvolking en meer onheilsdrolligheid. 
[lees verder]

Ex-ambassadeur Johan Verbeke voorziet Vlaamse EHBO voor diplomaten

Recensie Frans Crols - 17/11/2022
Ambassadeurs zijn als balsem voor de wereld. Vlaamse diplomaten zijn vandaag alomtegenwoordig. In de jaren zestig, zowat twee generaties geleden, had je een vlaag ‘Fayat Boys’ nodig om de achteropstelling van Vlaanderen te schrappen.
Bij de jezuïeten in Antwerpen studeerde ik handels- [lees verder]

Tegen de Vlaamse burgermensjes

Recensie Frans Crols - 01/11/2022
Als u nog één boek aanschaft voor nieuwjaar is de keuze simpel. Trouw moet blijken, Teksten uit Journaal van Mark Grammens is uw terechte gading. 288 bladzijden voor politieke, maatschappelijke en rebelse lekkerbekken.
Kop eraf als Trouw moet blijken van en over Mark Grammens (1933-2017) [lees verder]

De bonbons van Beëlzebub

Recensie Frans Crols - 18/10/2022

Drugs, ook wiet, zijn schunnig. Deze shit liberaliseren is de wens van wie zich de betere vindt. De verschoppelingen van de samenleving, de gezinnen, de landbouw en de fabrieken winnen echter bij een oorlog tegen narcotica. Crystal meth rukt op in de Lage Landen. De herontdekking is een diabolische [lees verder]

Wees niet dom, Afrika is een macht

Recensie Frans Crols - 04/10/2022
Afrika is geen land is een olifant van een boek: groot, machtig, statig, amusant, aanlokkelijk. Dipo Faloyin is journalist, geboren in Chicago, opgegroeid in Lagos en woont in Londen. Hij kust zijn continent, colporteert zelfspot en ziet westerlingen als rovers. Wat hij bewijst.
Eén land zonder [lees verder]

Weg met Balthasar Boma, leve ondernemer Ignace Van Doorselaere!

Recensie Frans Crols - 28/09/2022
Balthasar Boma is de enige ondernemer die alle Vlamingen kennen, maar eigenlijk zou dat Ignace Van Doorselaere moeten zijn. Je krijgt er twee voor de prijs van één. Deze braderie weegt twee boeken over ondernemen: De Essentie van Ignace Van Doorselaere en het engelstalige Woke Inc. van Vivek Ramaswamy. [lees verder]

De wiegen van de wetenschap

Recensie Frans Crols - 30/08/2022
Ja, u leest het goed, geen wieg wel wiegen. Maand na maand miezert smaad op de westerse eigendunk. De analyse met de vernietigende inzichten over China is pas lauw of de prediking hoe Afrika zijn noorderbuur zal klem rijden bezet de boekentoptien. De Hottentot met het geschrift hoe het gregoriaans daar [lees verder]

Mandeville: de Vlaamse vader van de economie

Recensie Frans Crols - 26/07/2022
Vlaanderen is braakland voor filosofen als Augustinus, Descartes, Hobbes, Kant en Hegel. Wel is er het (onbekende) vaderschap van Bernard Mandeville, een Vlaamse Nederlander, die Adam Smith, David Hume en Charles Darwin inspireerde.
Niet 1 Vlaming op 100, noch 1 liberaal op 1000, zeker geen 1 op [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.