Max Havelaar achterna in 2021

Drie aanleidingen zijn er om zich te laven aan kennis over de machtigste islamitische staat ter wereld, Indonesië, met zijn 268 miljoen inwoners het op drie na meest bevolkte land van de globe. Verse boeken kijken naar Insulinde, de koosnaam van de Nederlanders voor het oosterse eilandenrijk van Multatuli en zijn Max Havelaar.

Belgen zijn afrikanisten

Christiaan Snouck Hurgronje heeft een naam die makkelijk is om te onthouden, want hij klinkt mysterieus, leunt naar adelstand en avontuur. Snouck, in steno, (1857-1936), was naast schrijver Multatuli de meest geniale figuur van het Nederlandse koloniale rijk. Hij is aanleiding één, de aanleidingen twee en drie zijn David Van Reybrouck en Jan Brokken.

Revolusi van David Van Reybrouck, een laat Kerstgeschenk, ligt twee maanden klaar en volgt nu snel, twee dagen lectuur schat ik. De tuinen van Buitenzorg zijn een soort ‘memoires’ van Jan Brokken, een hier populaire Nederlander met knappe en persoonlijke boeken. Brokken schrijft intiem, liefdevol en leerzaam over missionerende calvinisten: zijn vader en moeder. Zij predikten in Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog het christendom, onder meer bij de moslims, met beperkt succes. Met Snouck Hurgronje en Brokken graaf ik in de oriëntalistiek, een wetenschap waarin Vlamingen nooit potten braken (uitzondering is de afgesnauwde, want niet politiek-correcte, indoloog Koenraad Elst. Gelukkig zit hij bij Doorbraak.be). Belgen zijn afrikanisten. De Nederlanders werden voorlopers van de oriëntalistiek door hun eeuwenoude band met het hindoeïsme, het Maleis, het Javaans, het Soendanees en andere Oost-Aziatische talen en door de groeiende islam in den oost.

David Van Reybrouck

David Van Reybrouck heeft vijf jaar gewerkt aan Revolusi. In zijn lange literatuurlijst en het personenregister blijft Christiaan Snouck Hurgronje onvermeld, een omissie die opzettelijkheid verraad. Snouck Hurgronje roetsjte van verering over verguizing naar, vandaag, een nieuwe aanzet tot waardering. Waarom de val? Om drie redenen: één, de dekolonisering, twee, de alsnog bestaande, maar tanende, invloed van de (christelijke) Palestijns-Amerikaanse literatuurwetenschapper Edward Said en zijn boek Orientalism van 1978 (dat de oriëntalistiek kraakte als pseudowetenschappelijke oplichterij om de overheersing door het Westen van het Oosten te vergoelijken), en drie (het meest giftige), de projectie van gedachten en luimen van vandaag op een tijd van honderd jaar oud.

Zo raakte Snouck Hurgronje onaanraakbaar en de wijze van een krimpende club. A propos, Revolusi, wekt de toorn van Alfred Birney, een schrijvende Indo, met het bekroonde boek De tolk van Java (2017). Birney keek uit naar Revolusi en is triest. Sarcastisch noemt hij het in De Lage Landen (het herdoopte Ons Erfdeel) ‘een soort Kuifje op Java dat precies vertelt wat het politiek correcte Nederlandse publiek wil lezen’. Alleen op Doorbraak.be las u over deze veroordeling, want de Bruggeling baadt in een applaudisserende culturele osmose met soi-disant beter Vlaanderen.

Een keerpunt

De allernieuwste biografie over de oriëntalist, wetenschapper en hoogleraar Snouck Hurgronje, geen kamertjesgeleerde want ook bedrijvig reiziger, guerrillero, auteur, moslim (om intens veldwerk te doen in Mekka, gezel toen van een Ethiopische slavin), echtgenoot van twee Indonesische vrouwen (en vader van vijf kinderen in Insulinde), is een keerpunt. Wim van den Doel, hoogleraar geschiedenis in Leiden, Delft en Rotterdam, bewijst hoe zonder Snoucks onderzoek, als prominent lid van het pantheon, naast Huizinga, Thorbecke en Lorenz, van de Leidse universiteit, zijn alma mater, er over de islam toen en nu en over Indonesië toen en nu geen zinnig woord te vertellen is.

De Zeeuwse Brabander, uit een domineestraditie maar verdraagzaam agnost geworden, en zijn bovenmenselijke uitdraai van wetenschappelijke teksten en adviezen aan de Nederlandse en de Nederlands-Indische regeerders, zijn van de hoogste klasse.

Insulinde en de islam

Voor student theologie Snouck Hurgronje was het college Semitische talen geen nutteloze plagerij. Hij had het talent en doorzettingsvermogen om het Arabisch te beheersen. Cum Laude promoveerde de 23-jarige Snouck in Leiden met de dissertatie Het Mekkaanse feest. In Straatsburg, toen geannexeerd door Duitsland, stortte hij zich op de studie van een veelheid aan talen en geschriften uit het Midden-Oosten, inclusief Palmyreense en Ethiopische inscripties. Snouck werd lector van de jonge hogeschool voor Oost-Indische ambtenaren.

De Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC, met een eersterangsrol van om godsdienstige redenen uitgeweken Vlaamse ondernemers) was een multinational avant la lettre en niet gespitst op openbare kennis over Azië. Snouck greep de studie vast van Insulinde en de islam. Hij haatte iedereen die zich gemakzuchtig op het pad van de wetenschap bewoog. Voor zijn reis naar Mekka schreef Snouck: ‘De islam, hoe geschikt ook om barbaren aan orde en tucht te gewennen, laat zich met de moderne beschaving niet verzoenen dan door eene radicale hervorming; en niets geeft ons recht deze te verwachten.’

Een gretig beluisterde raadgever

In 1884 arriveert Snouck in Djeddah en Mekka, nadat hij zich bekwaamd heeft in de fotografie om beelden te verzamelen. Hij verricht de rituele handelingen om moslim te worden, met de islamitische naam Abd al-Ghaffar (oftewel Dienaar van de alles vergevende) en koopt een Ethiopische concubine. De bestudering van de islam in Arabië was voor Snouck naast de zuivere wetenschap eveneens van belang voor het koloniale bestuur in Nederlands-Indië. De islam sijpelde de kolonie binnen langs de hadji’s, de Oost-Indische pelgrims naar Mekka. Plichtenleer, geloofsleer en mystiek boden moslims een voor hen volmaakte godsdienst, echter, de ‘onderwerping der moslims aan ongeloovig bestuur (nvdr. in de kolonie) zou nimmer tot eene wezenlijke hervorming van den Islam aanleiding geven,’ oordeelde Snouck.

Met zijn wetenschappelijke bagage werd Snouck Hurgronje een gretig beluisterde raadgever van Den Haag en het koloniale bestuur. In de een kwart eeuw aanslepende oorlog in het roerige Atjeh was hij getuige, guerrillero en wetenschapper met zijn kanjer De Atjehers. Deze Nederlander verdient grotere bekendheid in Vlaanderen.

Snouck | H. Wim Van den Doel

Hardback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

‘Een der grootsten is ons ontnomen’, kopte De Telegraaf toen Christiaan Snouck Hurgronje (1857-1936) was overleden. Snouck had een avontuurlijk en rijk leven geleid. Als jonge geleerde leefde hij als moslim in Mekka en hij studeerde er in de Grote Moskee. Vervolgens [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frans Crols

Woody Allen en de Vlaamse Beweging

Recensie Frans Crols - 03/06/2022
Messianisme is een Joodse traditie en voortgang die uitwaaierde. Het is Bijbels, christelijk, marxistisch, ecologisch, Vlaams, actueel. Je vindt messianisme in eigen dosissen bij Franz Kafka, Martin Buber, Karl Marx, Woody Allen, Greta Thunberg, Bart De Wever en Tom Van Grieken.
Een sliert messianisme [lees verder]

Lenin, plunder de plunderaars

Recensie Frans Crols - 17/05/2022
De titel is een vondst, de omslag toont een leeuwachtige hondenkop in Vlaamse kleuren met een zweem rood. Uitgeverij EPO publiceert ‘Debatfiches van de Vlaamse elite’. De Vlaamse Osservatore Proletaro (EPO staat voor Education Prolétaire, Proletarische Opvoeding) groepeert denkend klein [lees verder]

Rusland, de hel van Dante

Recensie Frans Crols - 10/05/2022
Scheldwoorden passen niet bij een boekbespreking. Je moet je bij de bundel van Bill Browder hoofdstuk na hoofdstuk verbijten. De top van Rusland is melaats met korstendikke leugens en zwavel.
De Goddelijke Komedie
‘De stromen bloed die uit hun wonden dropen, vormden, tezamen met hun [lees verder]

De kudde graast verder

Recensie Frans Crols - 20/04/2022
Eén buitenbeen is geen doorbraak. De Vlaamse pers blijft een weide met een ampele kudde. De oplossing is Nederland.
Wat is een kopblad? Het antwoord vindt u achteraan, gelieve toch eerst enkele paragrafen te lezen. Luc Pauwels is een crème van een VRT-journalist, met zijn reportages, dossiers [lees verder]

Matthias Desmet ‘De psychologie van totalitarisme’ en het Ministerie van Waarheid in Moskou

Recensie Frans Crols - 08/03/2022
De oorlogsroes van de Russen weerkaatst het rijzende totalitarisme van het Kremlin. Na de drollige Stalin en Hitler is Poetin dé moderne totalitair, een man met het lijf en de kop van de hoofdacteur van een kantoorsoap. Het gevaarlijkste type.
Transhumanisme
Een koene en modieuze denker [lees verder]

De kerk trilt los van Vlaanderen

Recensie Frans Crols - 01/03/2022
Kerkelijk had 1962 een primeur, een diepteduik met een onderzoeksboek in de Vlaamse Kerk door gewijden en leken. Zestig jaar later volgt een herhaling met ‘De Kerk in Vlaanderen’. Luidt de titel over 60 jaar ‘De Islam in Vlaanderen’ bij gebrek aan Kerk?
Verzwakking
In [lees verder]

Waarom de wereld niet sneuvelt

Recensie Frans Crols - 15/02/2022
‘De wereld in 2050 kapot’. Groene catastrofisten verspreiden dergelijke profetieën. De werkelijkheid is verwarrender én veerkrachtiger dan het refrein ‘Het einde is nabij’. Een wijs boek vindt de weg.
Homo Deus, ja u en ik zijn Mensgoden, staat tussen mijn boeken. Het [lees verder]

Christendom voor iedereen

Recensie Frans Crols - 01/02/2022
Een Leuvense nieuwtestamenticus schreef een meeslepend boek over het christendom ontluikend in de Grieks-Romeinse wereld. Een medicijn tegen moedeloosheid en nietsisme. Iedereen in Vlaanderen is cultureel christen.
Tegen moedeloosheid en kromdenken
Traditie en herbronnen zijn champagne tegen [lees verder]

De algocratie wordt uw nieuw leven

Recensie Frans Crols - 20/01/2022
Angsthazen en roeptoeters springen over mekaar bij de Artificiële Intelligentie. Zijn de algoritmes, die de macht van ieders leven worden, hoopgevend, neutraal, afschrikwekkend, ethisch of onethisch? ‘Wij, robots’ van Lode Lauwaert van de KU Leuven hakt wegeltjes door het kreupelhout.
[lees verder]

De Belgische ruimtevaartmissie

Recensie Frans Crols - 19/12/2021
De Zuidpool is sedert een eeuw ook ons territorium. Adrien de Gerlache opende in 1897 Antarctica voor Belgisch geld en Belgisch patriotisme. Julian Sancton, een Amerikaan, schreef een waarheidsgetrouwe thriller over de Belgica en zijn avonturiers. Uitstekende lectuur tussen Kerst en Oudjaar.
Laatste [lees verder]

Zieken worden zombies

Recensie Frans Crols - 01/11/2021
Het schandaal is Amerikaans, de branche is Belgisch. Opioïden dreven 450.000 mensen naar de dood. De verslavende pijnstiller OxyContin sloopte zieke en zwakke Amerikanen. De rijke joods-Amerikaanse Sacklers dachten voornamelijk aan hun geldkoffer. Tot de bejubelde filantropen paria’s werden.
[lees verder]

Het kringloopkatholicisme groeit

Recensie Frans Crols - 02/10/2021
Eindelijk verschijnt er een goed en mooi boek van een Vlaamse historicus over missionarissen. Waren het knechtjes van de kolonialen, racistisch geïnspireerde oppermensen, simpelen van geest die een religie uitventte waar geen behoefte aan was?
Het verkruimelende kerkse
De grootste oen kent [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.