Marieke Lucas Rijneveld gedoodverfde winnaar van Libris Literatuurprijs

Op maandag 10 mei wordt de winnaar bekend gemaakt van de Libris Literatuurprijs 2021. Wedden dat Marieke Lucas Rijneveld 50.000 euro mag bijschrijven op haar bankrekening voor haar tweede roman Mijn lieve gunsteling? Of wint er toch een outsider, zoals Erwin Mortier of good old Jeroen Brouwers?

Terug- en vooruitblikken

Afgelopen week werd er vooral teruggeblikt in de literaire kolommen. Het overlijden van de 51-jarige flamboyante schoonschrijver Hafid Bouazza was nog maar pas verteerd of daar kwam al de mare dat ook Pieter Aspe die zijn volk leerde thrillers lezen én zien op zijn 68ste gestorven was. Hoog tijd dus om even vooruit te blikken naar het prijzencircus voor levende literatuur waar het in deze coronatijden opmerkelijk stil was. Alleen de melding dat de Nederlands-Surinaamse auteur Astrid Roemer in het najaar de driejaarlijkse Prijs der Nederlandse Letteren in ontvangst mag nemen uit handen van Koning Filip zorgde voor een kleine rimpeling.

Traditioneel is het poepchique Amstel Hotel in Amsterdam het decor voor de uitreiking van de Libris Literatuurprijs. Maar maandag 10 mei moeten de genodigden het doen met een virtueel onderonsje waar trouwens iedereen van de partij mag zijn. Om de digitale uitreiking toch enige ruchtbaarheid te geven, kan je zelfs mee gokken op de winnaar. De beloning is het pakket van zes romans die nu nog op de shortlist prijken.

Fluïde identiteit

Ik zou alleszins wedden op Mijn lieve gunsteling, dé Nederlandstalige roman van het afgelopen jaar. Marieke Lucas Rijneveld, amper dertig jaar, scoorde al meteen met haar debuutroman De avond is ongemak in Engelse vertaling de Booker International Prize. Een dergelijke eer was een Nederlandstalige auteur nog nooit te beurt gevallen.

Met haar tweede roman Mijn lieve gunsteling overtrof ze zichzelf. In een opmerkelijk lyrische inwendige monoloog laat Rijneveld een 49-jarige veearts vertellen hoe hij dodelijk verliefd werd op een 14-jarige polder-Lolita. Hoe abject het hoofdpersonage ook is, toch word je als lezer onverbiddelijk meegezogen in de hypnotiserende woordenstroom die Rijneveld de protagonist in de mond legt. Blijkt trouwens gaandeweg dat de ‘liefde’ van twee kanten komt. Ook ‘de gunsteling’ in kwestie houdt er immers machistische fantasieën op na. Zo droomt ze ervan om met een ‘gewei’ partners te penetreren, zoals de arts met haar doet.

Het is knap hoe Rijneveld, die er met haar dubbelgeslachtelijke voornamen zelf geen geheim van maakt dat ze zich als non-binair beschouwt, de fluïde identiteit van een transgender exploreert. Dit werd nog nooit vertoond in de Nederlandstalige, en misschien zelfs in de literatuur tout court.

Confronteren versus verbinden

Maar het is natuurlijk niet omdat een auteur incontournabel lijkt dat de jury hem/haar/x ook de lauweren gunt. Integendeel zelfs. Het gebeurt maar al te vaak dat de gedoodverfde winnaar het onderspit delft voor een outsider. Aan outsiders zijn er trouwens geen gebrek in de zes auteurs van de shortlist. Of had u al gehoord van Simone Atangana Bekono en haar genomineerde roman Confrontaties?

Salome, het jeugdige hoofdpersonage, zit in de jeugdgevangenis omdat ze twee klasgenoten heeft afgetuigd. Via flashbacks kom je als lezer te weten dat de realiteit er heel anders kan uitzien dan zo op het eerste gezicht lijkt. Salome voelt zich in de hoek gedrukt door psychologen die haar onder het mom van begripvolle hulpplegers nog meer isoleren. Bekono wil de lezer blijkbaar confronteren met het verschil in theorie en praktijk van onze zogezegd inclusieve samenleving. Die sluit ondanks de lippendienst aan dat insluitende ideaal toch nog vaak mensen uit.

Merijn de Boer plaatst ook een bommetje onder de huidige zogezegd verbindende newspeak. De saamhorigheidsgroep, zijn vierde roman, laat een diplomaat terugblikken op een AGALEV-achtige sekte uit de jaren 1980. Daar stonden een groepsknuffel en collectief dansen in je nakie op het menu. Op een tragikomische manier doet De Boer via de biecht van de diplomaat een bijzondere driehoeksverhouding uit de doeken. Blijkt dat hij zaaddonor was voor een bevriend koppel met kinderwens uit de sekte. En van het een kwam het ander.

Sensuele vertelstijl

Laatste echte outsider is debutante Gerda Blees met haar roman Wij zijn licht. Ook hier draait alles om een gesloten milieu. Een woongroep, namelijk, die zichzelf op een bijzonder ‘licht’-dieet heeft geplaatst. Een van de bewoonsters heeft daarbij het bijltje neergelegd. In een onvervalste Cluedo-stijl gaat Blees op zoek naar mogelijke daders. Maar in tegenstelling tot het beroemde bordspel zijn het bij Blees vooral de stomme getuigenissen van een paar sokken of een verlaten sapcentrifuge die het onderzoek in een bepaalde richting sturen.

Tien jaar nadat Yves Petry de Libris won met zijn explosieve filosofische roman De maagd Marino maakt Erwin Mortier als enige Vlaamse genomineerde schrijver kans om hem met De onbevlekte te winnen. Stilist Mortier was al in 2009 aan het feest toen hij met Godenslaap de AKO Literatuurprijs won. Die andere grote commerciële literatuurprijs, die na de zoveelste naamsverandering tegenwoordig de Boekenbon Literatuurprijs heet.

Mortier heeft als geen andere Nederlandstalige auteur de literaire verwerking van de Eerste Wereldoorlog op de agenda geplaatst. In De onbevlekte voegt hij een vervolg toe aan zijn spraakmakende debuut Marcel. Hij gaat in zijn typische sensuele vertelstijl op zoek naar zijn collaborerende, ‘zwarte’ grootoom. Die sneuvelde tijdens de Tweede Wereldoorlog als twintigjarige aan het Oostfront.

Op het schild hijsen

De tachtigjarige Jeroen Brouwers trakteerde zichzelf met Cliënt E. Busken op een jeremiade van een dementerende ouderling. Gekluisterd aan zijn zetel zinkt de protagonist weg in nu eens sarcastisch dan weer wazig gemompel over de gezelligheidsdictatuur in huize Avondrood. Dit is geen grote of grootse Brouwers, maar een kleine en vaak al te wijdlopige stijloefening. Maar misschien wil de jury hem toch eens op het schild hijsen. Brouwers heeft alle mogelijke prijzen gewonnen. Maar nooit in de 28-jarige Libris Literatuurprijs-geschiedenis kreeg hij die trofee.

Ook Mortier zou dus volgens die logica kans maken. Blees heeft ondertussen al begin maart de Nederlandse Boekhandelsprijs gekregen. Merijn de Boer haalde vorige week nog de BNG Bank Literatuurprijs én 15.000 euro binnen. Het is alom geweten dat jury’s niet graag een prijs geven aan een boek dat al een andere prijs heeft gewonnen.

Blijven dus over: Bekono en Rijneveld. Twee keer raden wie het dan gaat halen.

Mijn lieve gunsteling | Marieke Lucas Rijneveld

Hardback | Nederlands | Literaire roman, novelle

‘Mijn lieve gunsteling’ is de nieuwe roman van Marieke Lucas Rijneveld. Het verhaal van de veearts en zijn ‘uitverkorene’, de dochter van een boer. Tijdens een hete zomer zoeken ze toenadering tot elkaar omdat ze willen ontsnappen aan de grilligheid en [lees verder...]

Verschenen. Geen stock meer

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Waarom het met een Vlaamsere Dikke Van Dale maar niet wil lukken

BlogFrank Hellemans - 27/04/2022
Eerst het goede nieuws: de zestiende editie van de nieuwe Dikke Van Dale doet zijn epitheton alle eer aan en biedt zomaar eventjes 5.160 bladzijden taalplezier. Maar dan het minder goede: Vlaamse woorden, zoals ‘goesting’, worden steevast als Belgische informele spreektaal getypeerd. En Vlaamse auteurs, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.