Lezen en schrijven zijn mirakels

Schattingen van het ontstaan van taal variëren van 50.000 jaar tot 1,9 miljoen jaar. Lezen en schrijven van 26 gecombineerde hanenpoten zijn mirakels.

Deze tekst is een combinatie van 26 hanenpoten op een bladzijde of een scherm die voor u zinnen vormen met een betekenis. Schrijven is van een dergelijke alledaagsheid dat u het voor normaal aanziet. Lezen als volgende stap is het allerhoogste doel van de scholing. Mensen spraken al 45.000 jaar, zegt het jongste onderzoek, voor enkelingen het idee bedachten om woorden in duurzame letters om te zetten.

Kortstondig renouveau

Wedden dat u een menigvuldig lezend mens bent die beeft om de ontlezing, de schermpjesverslaafde jeugd en het succes van kookboeken en ander laaghangend woordenfruit? Beleven wij de laatste generatie in het Westen die met boeken is opgegroeid? Lucas Marieke Rijneveld kon tijdens corona even juichen over het kortstondige renouveau van het ‘struinen en jutteren tussen aangespoelde pagina’s’. Duizenden jaren bleef het schrift, dat machtige instrument, in handen van ingewijden: een geletterde elite. De betovering van het schrift verdween door de algemene alfabetisering, iedereen kan lezen of doet grote pogingen. Wie het niet kan, is dom of hersenbeschadigd.

Is schermlezen gelijk aan écht lezen, diep lezen? Je zou denken: lezen is lezen is lezen. Onderzoek toont dat het uitmaakt of je van papier of van een scherm leest. Dat laatste wordt minder ernstig genomen en is gelijker aan staren, niet aan opslorpend lezen. Lezen en schrijven zijn ver van ‘natuurlijke’ eigenschappen en kosten zweet. Minder ontzag voor geletterdheid ondermijnt het onderhouden van de leeskunst. De techbedrijven verknechten miljoenen mensen tot slaaf, een bewuste strategie voor hun verdienmodel. Lezen is daar likken aan een tweederangs voederbak.

Drie stellingen

Lezen is belangrijk voor de sociale vaardigheid, alhoewel je het op je eentje doet. Echter het aanscherpen van de verbeelding, het zich inleven in vreemde mensen en gebeurtenissen, wrikt de lezer naar het herschapen van het gelezene in eigen beelden. Lezen versterkt bovendien de concentratie; het met een boekje in een hoekje is nuttig, het boren naar betekenis evenzo. In de digitale maalstroom van dag en nacht is diep lezen een anker.

Ruud Hisgen (auteur) en Adriaan van der Weel (boekhistoricus) schuiven in De lezende mens drie stellingen naar voor. Eén. We geven er ons onvoldoende rekenschap van hoe belangrijk lezen is voor ons denken, en daarmee voor ons eigen welzijn en dat van de samenleving. Twee. Niet alleen is lezen essentieel, ook de manier van lezen is belangrijk, want elke technologie (kleitablet, schriftrol, gedrukte pagina, beeldscherm) veroorzaakt een andere wijze van lezen en dus denken. Drie. Weinig greep hebben wij, lezers of leesonthouders, op die leestechnologische ontwikkelingen en hun maatschappelijke invloed.

Boekenbezit

Wat die laatste stelling betreft: in 1967 waarschuwde filosoof Marshall McLuhan in The Medium is the Massage voor ons onvermogen om ons de reikwijdte van het denken na de televisie voor te stellen. Zijn nieuwe woord was ‘worldpool’, een mix van ‘whirlpool’ (draaikolk) en ‘world’ (wereld). De televisie in 1967 en de digitale schermen nu masseren alomtegenwoordig ons denken, maken het denken rommeliger, oppervlakkiger, kinderlijker.

Kijk naar het boekenbezit in een huishouden, de aanwezigheid van boeken hangt samen met het behaalde onderwijsniveau en het latere economische succes van de kinderen die opgroeien in een boekengezin. Boekenbezit is zelfs een aanduiding voor computervaardigheden, de kwelduivel van de leescultuur. Het handenwringen over ontlezing en de boekverbranding in de geest is weliswaar piepjong: pas enkele generaties, dus een eeuw-plus. In de latere negentiende eeuw werd het lezen via een onderwijsrevolutie een bron van kennis, voortvloeiend uit de achttiende-eeuwse verlichting. Het lezen van fictie volgde en versterkt het sociale voorstellingsvermogen wat de betrekkingen met medemensen verrijkt. Lezen correleert met sociale integratie en minder criminaliteit, bewijzen studies.

80 procent quasi-analfabeet

De monding van De lezende mens zijn 22 beschouwingen; een nuttige samenballing na 300 bladzijden met 297 noten en een namenregister van negen bladzijden. De eerste beschouwing klinkt cru, maar het boek onderbouwt haar grondig: ‘De toekomst van een samenleving waarin steeds minder lang, aandachtig en diep wordt gelezen, ziet er bedenkelijk uit’. Nog een: ‘De automatische associatie met vooruitgang die veel beleidsmakers, maar ook veel schoolbesturen en ouders hebben als het gaat om digitale technologie behoeft bijstelling. In grote meerderheid gebruiken leerlingen en studenten trouwens liever boeken dan schermen als het op leren aankomt, omdat ze in hun reguliere leven al veel tijd besteden aan hun digitale apparatuur.’

We evolueren naar een leessituatie waarin 20 procent van de mensen diep wil en kan lezen en 80 procent quasi-analfabeet wordt. De roetsjbaan naar een dieperik.

 

De lezende mens | Ruud Hisgen

Paperback / softback | Nederlands | Taal en cultuur algemeen

De lezende mens van Ruud Hisgen en Adriaan van der Weel is een zoektocht naar de onderliggende betekenis van het lezen voor ons welzijn en onze democratische maatschappij. Het boek beschrijft de relatief korte geschiedenis van kleitablet tot e-book en de ingrijpende [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frans Crols

De wiegen van de wetenschap

Recensie Frans Crols - 30/08/2022
Ja, u leest het goed, geen wieg wel wiegen. Maand na maand miezert smaad op de westerse eigendunk. De analyse met de vernietigende inzichten over China is pas lauw of de prediking hoe Afrika zijn noorderbuur zal klem rijden bezet de boekentoptien. De Hottentot met het geschrift hoe het gregoriaans daar [lees verder]

Mandeville: de Vlaamse vader van de economie

Recensie Frans Crols - 26/07/2022
Vlaanderen is braakland voor filosofen als Augustinus, Descartes, Hobbes, Kant en Hegel. Wel is er het (onbekende) vaderschap van Bernard Mandeville, een Vlaamse Nederlander, die Adam Smith, David Hume en Charles Darwin inspireerde.
Niet 1 Vlaming op 100, noch 1 liberaal op 1000, zeker geen 1 op [lees verder]

Lezen en schrijven zijn mirakels

Recensie Frans Crols - 10/07/2022
Schattingen van het ontstaan van taal variëren van 50.000 jaar tot 1,9 miljoen jaar. Lezen en schrijven van 26 gecombineerde hanenpoten zijn mirakels.
Deze tekst is een combinatie van 26 hanenpoten op een bladzijde of een scherm die voor u zinnen vormen met een betekenis. Schrijven is van een [lees verder]

Woody Allen en de Vlaamse Beweging

Recensie Frans Crols - 03/06/2022
Messianisme is een Joodse traditie en voortgang die uitwaaierde. Het is Bijbels, christelijk, marxistisch, ecologisch, Vlaams, actueel. Je vindt messianisme in eigen dosissen bij Franz Kafka, Martin Buber, Karl Marx, Woody Allen, Greta Thunberg, Bart De Wever en Tom Van Grieken.
Een sliert messianisme [lees verder]

Lenin, plunder de plunderaars

Recensie Frans Crols - 17/05/2022
De titel is een vondst, de omslag toont een leeuwachtige hondenkop in Vlaamse kleuren met een zweem rood. Uitgeverij EPO publiceert ‘Debatfiches van de Vlaamse elite’. De Vlaamse Osservatore Proletaro (EPO staat voor Education Prolétaire, Proletarische Opvoeding) groepeert denkend klein [lees verder]

Rusland, de hel van Dante

Recensie Frans Crols - 10/05/2022
Scheldwoorden passen niet bij een boekbespreking. Je moet je bij de bundel van Bill Browder hoofdstuk na hoofdstuk verbijten. De top van Rusland is melaats met korstendikke leugens en zwavel.
De Goddelijke Komedie
‘De stromen bloed die uit hun wonden dropen, vormden, tezamen met hun [lees verder]

De kudde graast verder

Recensie Frans Crols - 20/04/2022
Eén buitenbeen is geen doorbraak. De Vlaamse pers blijft een weide met een ampele kudde. De oplossing is Nederland.
Wat is een kopblad? Het antwoord vindt u achteraan, gelieve toch eerst enkele paragrafen te lezen. Luc Pauwels is een crème van een VRT-journalist, met zijn reportages, dossiers [lees verder]

Matthias Desmet ‘De psychologie van totalitarisme’ en het Ministerie van Waarheid in Moskou

Recensie Frans Crols - 08/03/2022
De oorlogsroes van de Russen weerkaatst het rijzende totalitarisme van het Kremlin. Na de drollige Stalin en Hitler is Poetin dé moderne totalitair, een man met het lijf en de kop van de hoofdacteur van een kantoorsoap. Het gevaarlijkste type.
Transhumanisme
Een koene en modieuze denker [lees verder]

De kerk trilt los van Vlaanderen

Recensie Frans Crols - 01/03/2022
Kerkelijk had 1962 een primeur, een diepteduik met een onderzoeksboek in de Vlaamse Kerk door gewijden en leken. Zestig jaar later volgt een herhaling met ‘De Kerk in Vlaanderen’. Luidt de titel over 60 jaar ‘De Islam in Vlaanderen’ bij gebrek aan Kerk?
Verzwakking
In [lees verder]

Waarom de wereld niet sneuvelt

Recensie Frans Crols - 15/02/2022
‘De wereld in 2050 kapot’. Groene catastrofisten verspreiden dergelijke profetieën. De werkelijkheid is verwarrender én veerkrachtiger dan het refrein ‘Het einde is nabij’. Een wijs boek vindt de weg.
Homo Deus, ja u en ik zijn Mensgoden, staat tussen mijn boeken. Het [lees verder]

Christendom voor iedereen

Recensie Frans Crols - 01/02/2022
Een Leuvense nieuwtestamenticus schreef een meeslepend boek over het christendom ontluikend in de Grieks-Romeinse wereld. Een medicijn tegen moedeloosheid en nietsisme. Iedereen in Vlaanderen is cultureel christen.
Tegen moedeloosheid en kromdenken
Traditie en herbronnen zijn champagne tegen [lees verder]

De algocratie wordt uw nieuw leven

Recensie Frans Crols - 20/01/2022
Angsthazen en roeptoeters springen over mekaar bij de Artificiële Intelligentie. Zijn de algoritmes, die de macht van ieders leven worden, hoopgevend, neutraal, afschrikwekkend, ethisch of onethisch? ‘Wij, robots’ van Lode Lauwaert van de KU Leuven hakt wegeltjes door het kreupelhout.
[lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.