Lees eens een dikke bio: van Leopold II tot een vrouw van lichte zeden

Het zomert en het lijkt wel vakantie na de coronamiserie, toch? Tijd om in de tuinstoel volumineuze boeken te lezen waar je anders misschien tegen op kijkt. En wat is er meer inspirerend dan het leven van legendarische persoonlijkheden in de politiek, de kunst of de letteren? Trouwens, begon de geschreven verhaalkunst ooit niet met de échte geschiedschrijving (Herodotos, Thycidides, Xenophon) om later uit te monden in verzonnen geschiedenissen, literaire romans genaamd?

Visionaire jonge Leopold

Johan Op de Beecks Leopold II. Het hele verhaal, een pil van achthonderd bladzijden, is ondertussen al meer dan een jaar uit, maar blijft actueel nu de tweede Belgische koning het hard te verduren krijgt voor zijn koloniale politiek. Op de Beeck wil zijn vingers niet verbranden aan de Congo-affaire die immers pas een jaar voor de dood van de koning officieel in Belgische handen kwam. Hij brengt wel het spannende verhaal over hoe een visionaire jonge Leopold van Guatemala tot Singapore op zoek ging naar een kolonie om als klein en pas geboren Belgisch broertje stand te houden tussen de grote jongens, zoals Engeland, Frankrijk en in mindere mate Nederland en Duitsland.

Op de Beeck is duidelijk fan van Leopold en citeert gretig uit Stanley’s ooggetuigenverslagen over de afschuwelijke slavenpraktijken van Arabische despoten, zoals Tippo Tip uit Zanzibar. Zij legitimeerden de verkoop van met kettingen aan elkaar geklonken baby’s en jonge kinderen van nog geen tien jaar oud door naar de sharia te verwijzen, aldus Op de Beeck. Dat Leopold van jongs af aan een vrek was die liever koud douchte dan een warmwaterleiding te laten installeren, komen we eveneens te weten. Maar ook dat hij verslingerd was aan Château Margaux die je tegenwoordig koopt voor zo’n slordige 1000 euro per fles. Pittig detail, aldus de biograaf: Leopold deed er wel drie dagen over om één fles van zijn lievelingswijn soldaat te maken.

Van Waelhem tot Plug Street

Zoals in de meeste Engelstalige biografieën geeft Op de Beeck samen met de individuele en familiale geschiedenis van zijn flamboyante protagonist ook een boeiend panorama mee van pakweg tachtig jaar Belgische geschiedenis: van 1830 tot 1909, het jaar waarin Leopold overlijdt.

Natuurlijk verbleekt Op de Beecks vlot geserveerde geschiedenis bij de meesterlijke bio over Winston Churchill van Andrew Roberts. Diens Churchill, De biografie gaat al twee jaar terug en vertelt in bijna twaalfhonderd pagina’s het wonderlijke verhaal van Churchills bestaan: van zijn Zuid-Afrikaanse jaren waar hij ontsnapte uit de Boerengevangenis tot zijn doortocht tijdens WO I in ‘Waelhem’ bij Mechelen, waar hij bijna gewond geraakte en zijn verblijf in de loopgraven van het West-Vlaamse Ploegsteert – of Plug Street, zoals de Engelsen het noemden. Uiteraard dat WO II het meeste aandacht krijgt. Maar vooral ‘s mans retorische bravoure is een lust om lezen.

Meester van de oneliner

Churchill is immers de meester van de oneliner. Wie dat talent voor het volle pond wil degusteren, kan Roberts bio maar best in het Engelse origineel lezen. Toen een politica Churchill onderuit wou halen door hem als onverbeterlijke alcoholist weg te zetten, riposteerde hij fluks: ‘I may be drunk, Miss, but in the morning I will be sober and you will still be ugly.’ Niet te verwonderen dat hij de Nobelprijs Literatuur kreeg.

Clara, De geheime liefde van Emmanuel de Bom door Jan Lampo mag dan amper 360 bladzijden beslaan, het concentreert zich dan ook op nauwelijks vier jaren: die tussen 1891 en 1895 namelijk. Het is toen dat de 22-jarige De Bom een amour fou beleefde met de 24-jarige Clara Gaesch, een Duitse vrouw van lichte zeden. De Bom was een schrijver in wording die als stadsklerk aan de kost kwam. In 1891 werd hij smoorverliefd op deze ‘zangeres’ in een Antwerps uitzuiperscafé . Zij leerde hem de liefde kennen met al haar erotische hoogtes en relationele laagtes. Lampo die al jaren in het Letterenhuis werkt, ontdekte er een lange tijd geheim gebleven correspondentie tussen deze Clara en ‘Mane’ (verkorte roepnaam voor Emmanuel de Bom).

Fin de siècléistisch genieten

Hij citeert overvloedig én raak uit hun brieven, zoals het een bevlogen archivaris betaamt. De Bom was een boezemvriend van August Vermeylen en hield hem, zeker in het begin van zijn stormachtige relatie met Clara, obsceen-jubelend op de hoogte van zijn bedprestaties: ‘Ik geniet (…) fin de siècléistisch!! Ik poep, omdat ik zeg “Freut euch des Puppens, so lang das lämpchen glüht” en met ‘t vaste besluit slechts zoveel te doen als ‘t lichaam, die tyran, bepaald eischt.’

Lampo versnijdt deze brieffragmenten met delen van verslagen van de politie en de staatsveiligheid over het reilen en zeilen van Clara en haar zus die allebei als illegale prostituees in een tingeltangel met hun klanten optrokken. Blijkt dat Clara een zoontje heeft van iemand anders. Ze hoopte blijkbaar dat Mane haar ten huwelijk zou vragen. Kwestie van op die manier aan het hoerenbestaan te kunnen ontsnappen.

Stoere Mane

Lampo geeft ondertussen met mondjesmaat interessante weetjes over de Duitse connectie in het Antwerpen van de Belle Epoque. En natuurlijk krijgt de literaire vrijzinnige entourage van De Bom – met tenoren als de al genoemde Vermeylen en gevierd dichter en vrouwenzot Pol de Mont – ook de nodige aandacht. Na vier jaar dooft het liefdesvuur tussen Clara en Mane. Clara sterft aan tbc. De familie van De Bom herademt. Mane zelf kiest van de weeromstuit voor een deftige katholieke dame met wie hij enkele jaren later in het huwelijk zou treden. Een ongelukkig en kinderloos huwelijk trouwens. Maar dat is stof voor een ander verhaal (zie beneden).

Lampo maakte twintig jaar geleden ooit een geromanceerde vertelling over Emma ‘Emmeke’ Clément, de muze van de jonge Paul van Ostaijen. Deze keer kiest hij voor een documentair verhaal uit eerste hand, voorzien van flarden historische context en occasionele persoonlijke oprispingen. Op die manier plaatst hij vaak de nodige vraagtekens bij het liederlijke gedrag van de jonge Mane die zich daarenboven graag in zelfmedelijden wentelt. Zo noteert Lampo bij bovenvermeld citaat van Mane over zijn erotische esbattementen laconiek: ‘Stoer, die Mane’. Niet elke biograaf draagt zijn ‘held’ op handen.

Benieuwd hoe Doorbraak-medewerker Chris Ceustermans straks zijn Mane zal opvoeren in zijn op stapel staande bio van de ‘hele’ De Bom. En hoe dik die zal zijn natuurlijk.

Clara | Jan Lampo

Paperback / softback | Nederlands | Nederlandse taal- en letterkunde algemeen

In 1958, vijf jaar na de dood van schrijver Emmanuel de Bom,krijgt de conservator van het Archief en Museum voor hetVlaams Cultuurleven (AMVC) een brievenmapje in handenen besluit ‘voor lang moeten deze bescheidenen correspondentie dicht.’ [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Van Ann De Craemer tot Dimitri Verhulst: 5 auteurs voor de literaire lente

BlogFrank Hellemans - 19/04/2022
Nu de Literaire Lente als boekenevenement niet langer bestaat, organiseren we er zelf maar één met schrijvers die in april en mei met kakelvers werk komen. Te beginnen met Ann De Craemer en Hildegard van Bingen. Jeroen Theunissen, Gie Bogaert en Dimitri Verhulst maken het kwintet compleet.
Ideale [lees verder]

Prins zonder poen: het bewogen nomadenleven van Willem van Oranje

Recensie Frank Hellemans - 22/02/2022
Wie De Zwijger. Het leven van Willem van Oranje, de bijna 950 bladzijden dikke biografie van René van Stipriaan, doorneemt, komt onder de indruk van de manier waarop deze prins van Oranje 51 jaar lang het hoofd koel probeerde te houden onder de steeds wisselende mokerslagen van het lot. Willem van Oranje [lees verder]

Vaders en zonen

Recensie Frank Hellemans - 26/11/2021
Aan moederromans geen gebrek, maar ook vaders komen nu meer en meer in het vizier van hun schrijvende zonen. Sam De Graeve trok vijf jaar geleden op wandeltocht met zijn vader Jan langs de Muur van Hadrianus in Engeland. Nu papa plots in het ziekenhuis werd opgenomen, recapituleert hij in briefvorm hoe [lees verder]

Dé Boekenbeurs is dood, leve de boekenbeursjes?

BlogFrank Hellemans - 27/10/2021
Zoals in pre-coronatijden wordt het nooit meer. Zeker niet in de boekensector. De Antwerpse Boekenbeurs, het uithangbord van alles en iedereen die met schrijven en lezen bezig was, is versnipperd tot een lappendeken van tientallen initiatieven rond boeken en schrijvers. Elke stad – en zelfs bijna elke [lees verder]

Luc Devoldere begraaft tandeloze Taalunie

BlogFrank Hellemans - 20/10/2021
‘Vandaag zou ze niet meer worden opgericht.’ In een dubbelzinnige lofrede op 40 jaar Taalunie prijst essayist Luc Devoldere*, ex-hoofdredacteur van Ons Erfdeel-De Lage Landen, de verworvenheden van de Nederlandse Taalunie. Maar tegelijk waarschuwt hij dat ze haar ingeslapen status dringend moet reanimeren, [lees verder]

Van Tolstoj tot Elsschot en Jonathan Franzen: de familieroman is terug

BlogFrank Hellemans - 13/10/2021
Zelfs Bart Van Loo brengt zijn verhaal over de Bourgondiërs als een dynastiek familieverhaal, eerst in zijn boek en nu ook op het podium. Hoeft het dan te verwonderen dat familiesoaps op tv, zoals Thuis of Familie, kijkcijferkanonnen zijn? En dat heel wat schrijvers vandaag in dezelfde vijver gaan vissen, [lees verder]

Nobelprijs Literatuur 2021 voor Noor Jon Fosse of toch Annie Ernaux?

BlogFrank Hellemans - 06/10/2021
Eigenlijk had iedereen – ook deze Doorbraak-medewerker – vorig jaar gegokt op een zwarte Afrikaanse schrijfster, zoals Maryse Condé, een Franse auteur uit Guadeloupe. Sign of the times, weet je wel. Ook literaire jury’s zijn daar vaak gevoelig voor. Het werd dus wel een vrouw maar geen volwassen [lees verder]

Strop voor Vlaamse thrillerschrijvers

BlogFrank Hellemans - 29/09/2021
In 2022 is de kans gering dat een Vlaamse misdaadauteur nog eens aan het feesten zal zijn bij het winnen van De Gouden Strop, de belangrijkste literaire onderscheiding in het krimigenre. Alleen wie als Vlaamse schrijver bij een Nederlandse uitgeverij onder dak is, komt er dan immers nog voor in aanmerking.
[lees verder]

Van gefilte fisj tot fatalisme: Margot Vanderstraeten fileert de (Antwerpse) Joden

Recensie Frank Hellemans - 27/09/2021
Na het bijzonder succesvolle én aangrijpende Mazzel tov, serveert Margot Vanderstraeten met Minjan nieuwe verhalen over de ondoorgrondelijke Joodse ziel.
Koosjere kippensoep
Journaliste-auteur Margot Vanderstraeten scoorde dankzij Mazzel tov vier jaar geleden een internationale bestseller [lees verder]

Annelies Verbeke wil o zo graag een grote prijs en Herman Brusselmans niet

BlogFrank Hellemans - 15/09/2021
De literaire rentree is daar en daarmee ook het circus van de literaire prijzen. De longlist van de vroegere AKO Literatuurprijs – nu heet die Boekenbon Literatuurprijs – zorgde al meteen voor zure oprispingen bij de gepasseerde verhalenschrijfster Annelies Verbeke. Weer geen kans op de geldzak van [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.