Lees eens een dikke bio: van Leopold II tot een vrouw van lichte zeden

Het zomert en het lijkt wel vakantie na de coronamiserie, toch? Tijd om in de tuinstoel volumineuze boeken te lezen waar je anders misschien tegen op kijkt. En wat is er meer inspirerend dan het leven van legendarische persoonlijkheden in de politiek, de kunst of de letteren? Trouwens, begon de geschreven verhaalkunst ooit niet met de échte geschiedschrijving (Herodotos, Thycidides, Xenophon) om later uit te monden in verzonnen geschiedenissen, literaire romans genaamd?

Visionaire jonge Leopold

Johan Op de Beecks Leopold II. Het hele verhaal, een pil van achthonderd bladzijden, is ondertussen al meer dan een jaar uit, maar blijft actueel nu de tweede Belgische koning het hard te verduren krijgt voor zijn koloniale politiek. Op de Beeck wil zijn vingers niet verbranden aan de Congo-affaire die immers pas een jaar voor de dood van de koning officieel in Belgische handen kwam. Hij brengt wel het spannende verhaal over hoe een visionaire jonge Leopold van Guatemala tot Singapore op zoek ging naar een kolonie om als klein en pas geboren Belgisch broertje stand te houden tussen de grote jongens, zoals Engeland, Frankrijk en in mindere mate Nederland en Duitsland.

Op de Beeck is duidelijk fan van Leopold en citeert gretig uit Stanley’s ooggetuigenverslagen over de afschuwelijke slavenpraktijken van Arabische despoten, zoals Tippo Tip uit Zanzibar. Zij legitimeerden de verkoop van met kettingen aan elkaar geklonken baby’s en jonge kinderen van nog geen tien jaar oud door naar de sharia te verwijzen, aldus Op de Beeck. Dat Leopold van jongs af aan een vrek was die liever koud douchte dan een warmwaterleiding te laten installeren, komen we eveneens te weten. Maar ook dat hij verslingerd was aan Château Margaux die je tegenwoordig koopt voor zo’n slordige 1000 euro per fles. Pittig detail, aldus de biograaf: Leopold deed er wel drie dagen over om één fles van zijn lievelingswijn soldaat te maken.

Van Waelhem tot Plug Street

Zoals in de meeste Engelstalige biografieën geeft Op de Beeck samen met de individuele en familiale geschiedenis van zijn flamboyante protagonist ook een boeiend panorama mee van pakweg tachtig jaar Belgische geschiedenis: van 1830 tot 1909, het jaar waarin Leopold overlijdt.

Natuurlijk verbleekt Op de Beecks vlot geserveerde geschiedenis bij de meesterlijke bio over Winston Churchill van Andrew Roberts. Diens Churchill, De biografie gaat al twee jaar terug en vertelt in bijna twaalfhonderd pagina’s het wonderlijke verhaal van Churchills bestaan: van zijn Zuid-Afrikaanse jaren waar hij ontsnapte uit de Boerengevangenis tot zijn doortocht tijdens WO I in ‘Waelhem’ bij Mechelen, waar hij bijna gewond geraakte en zijn verblijf in de loopgraven van het West-Vlaamse Ploegsteert – of Plug Street, zoals de Engelsen het noemden. Uiteraard dat WO II het meeste aandacht krijgt. Maar vooral ‘s mans retorische bravoure is een lust om lezen.

Meester van de oneliner

Churchill is immers de meester van de oneliner. Wie dat talent voor het volle pond wil degusteren, kan Roberts bio maar best in het Engelse origineel lezen. Toen een politica Churchill onderuit wou halen door hem als onverbeterlijke alcoholist weg te zetten, riposteerde hij fluks: ‘I may be drunk, Miss, but in the morning I will be sober and you will still be ugly.’ Niet te verwonderen dat hij de Nobelprijs Literatuur kreeg.

Clara, De geheime liefde van Emmanuel de Bom door Jan Lampo mag dan amper 360 bladzijden beslaan, het concentreert zich dan ook op nauwelijks vier jaren: die tussen 1891 en 1895 namelijk. Het is toen dat de 22-jarige De Bom een amour fou beleefde met de 24-jarige Clara Gaesch, een Duitse vrouw van lichte zeden. De Bom was een schrijver in wording die als stadsklerk aan de kost kwam. In 1891 werd hij smoorverliefd op deze ‘zangeres’ in een Antwerps uitzuiperscafé . Zij leerde hem de liefde kennen met al haar erotische hoogtes en relationele laagtes. Lampo die al jaren in het Letterenhuis werkt, ontdekte er een lange tijd geheim gebleven correspondentie tussen deze Clara en ‘Mane’ (verkorte roepnaam voor Emmanuel de Bom).

Fin de siècléistisch genieten

Hij citeert overvloedig én raak uit hun brieven, zoals het een bevlogen archivaris betaamt. De Bom was een boezemvriend van August Vermeylen en hield hem, zeker in het begin van zijn stormachtige relatie met Clara, obsceen-jubelend op de hoogte van zijn bedprestaties: ‘Ik geniet (…) fin de siècléistisch!! Ik poep, omdat ik zeg “Freut euch des Puppens, so lang das lämpchen glüht” en met ‘t vaste besluit slechts zoveel te doen als ‘t lichaam, die tyran, bepaald eischt.’

Lampo versnijdt deze brieffragmenten met delen van verslagen van de politie en de staatsveiligheid over het reilen en zeilen van Clara en haar zus die allebei als illegale prostituees in een tingeltangel met hun klanten optrokken. Blijkt dat Clara een zoontje heeft van iemand anders. Ze hoopte blijkbaar dat Mane haar ten huwelijk zou vragen. Kwestie van op die manier aan het hoerenbestaan te kunnen ontsnappen.

Stoere Mane

Lampo geeft ondertussen met mondjesmaat interessante weetjes over de Duitse connectie in het Antwerpen van de Belle Epoque. En natuurlijk krijgt de literaire vrijzinnige entourage van De Bom – met tenoren als de al genoemde Vermeylen en gevierd dichter en vrouwenzot Pol de Mont – ook de nodige aandacht. Na vier jaar dooft het liefdesvuur tussen Clara en Mane. Clara sterft aan tbc. De familie van De Bom herademt. Mane zelf kiest van de weeromstuit voor een deftige katholieke dame met wie hij enkele jaren later in het huwelijk zou treden. Een ongelukkig en kinderloos huwelijk trouwens. Maar dat is stof voor een ander verhaal (zie beneden).

Lampo maakte twintig jaar geleden ooit een geromanceerde vertelling over Emma ‘Emmeke’ Clément, de muze van de jonge Paul van Ostaijen. Deze keer kiest hij voor een documentair verhaal uit eerste hand, voorzien van flarden historische context en occasionele persoonlijke oprispingen. Op die manier plaatst hij vaak de nodige vraagtekens bij het liederlijke gedrag van de jonge Mane die zich daarenboven graag in zelfmedelijden wentelt. Zo noteert Lampo bij bovenvermeld citaat van Mane over zijn erotische esbattementen laconiek: ‘Stoer, die Mane’. Niet elke biograaf draagt zijn ‘held’ op handen.

Benieuwd hoe Doorbraak-medewerker Chris Ceustermans straks zijn Mane zal opvoeren in zijn op stapel staande bio van de ‘hele’ De Bom. En hoe dik die zal zijn natuurlijk.

Clara | Jan Lampo

Paperback / softback | Nederlands | Nederlandse taal- en letterkunde algemeen

In 1958, vijf jaar na de dood van schrijver Emmanuel de Bom,krijgt de conservator van het Archief en Museum voor hetVlaams Cultuurleven (AMVC) een brievenmapje in handenen besluit ‘voor lang moeten deze bescheidenen correspondentie dicht.’ [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Benno Barnard: ‘De verkrachting begint waar de handkus ophoudt’

Recensie Frank Hellemans - 31/01/2023
Afscheid van de handkus van Benno Barnard is een hoogst opmerkelijke mix van scherpe dagboeknotities met een speelse romanfantasie. Gemeenschappelijke noemer: de joods-christelijke beschaving die Barnard samen met de aristocratische handkus ziet verdwijnen en die hij daarom in zijn tactiel proza als [lees verder]

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.