Laat Paul Claes Amanda Gorman vertalen in het Latijn

Ja, de hele heisa over het vertalerscircus rond Amanda Gormans presidentiële poëzieperformance volstaat stilletjes aan wel. Het Engelstalige origineel is trouwens eenvoudig genoeg voor iedereen om te verstaan, ook al is een beetje Bijbelkennis meegenomen. En een best aardige Nederlandstalige vertaling door Katelijne De Vuyst is er trouwens al.

Maar toch is het opvallend dat toen nergens de naam van Paul Claes, dé Nederlandstalige topvertaler van poëzie, gevallen is. Sterker nog: ik durf te suggereren dat Claes pas echt een huzarenstukje zou kunnen maken van dit Amerikaanse humanitair-expressionistische gedicht door Gormans The hill we climb in het Latijn te vertalen. En daardoor globaal beschikbaar te maken zonder meer. Afijn, mits een bescheiden vertalersvergoeding natuurlijk.

Guido Cumpanio

De nu 77-jarige Claes waagde zich bij voorkeur aan de moeilijkste, zeg maar gerust: meest hermetische poëzie. Zijn vertaling en commentaar bij The waste land van T.S. Eliot is legendarisch geworden. Hij zette zich ook, samen met spitsbroeder Mon Nys, aan het vertalen van Ulysses van James Joyce. Minder gekend zijn echter zijn Latijnse vertalingen van bekende gedichten uit de wereldliteratuur én de eigen Latijnse gedichten.

Metamorphoses heet de bundel die in 1991 bij de gespecialiseerde uitgever Ben Hosman verscheen en waarin hij onder andere Latijnse vertalingen van  Shakesperius, Vondelius, Goethius, Guido Cumpanio, Hoelderlinus, Nervalius en Rimbaldus serveert. Zo presenteert hij van Guido Cumpanio alias Guido Gezelle een Latijnse versie van diens ‘Tranen’-gedicht waarin de beruchte Belgische ‘zever’ of motregen bezongen wordt, zoals alleen Gezelle dat kan. Het tweede couplet gaat als volgt:

‘t En regent niet,
maar ‘t zeevert … van die
fijngezichte, natte
schiervatbaarheid,
die stof gelijkt, en
wolke en wulle en watte.

Paulus Nicolaus

In het Latijn van Paulus Nicolaus — Romeinse nom de plume van Paul Claes dus — klinkt dit even welluidend, zij het iets compacter:

Non pluit, sed salivat
quasi tactilis temptanti
humiditas, par pulveri et
pelli palpitanti.

Duivelskunstenaar Claes bracht dit larmoyante klankgedicht van Gezelle trouwens eveneens in het Frans, samen met 26 andere gedichten van de meester. La Fleur uit 2011 is ook zo’n collector’s item verspreid via een kleinschalige private press. In dit geval door Via Libra. Claes wou er zich meten met andere bekende Franstalige Belgische vertalers van Guido Gezelle, zoals Michel Seuphor en Liliane Wouters. Claes slaagt er con brio in om het West-Vlaamse taaleigen van Gezelle ook in het Frans à la Verlaine te laten zingen:

Il ne pleut pas
mais il bavote …
bruine délicate,
poussiéreuse et
presque palpable
de duvet, d’ouate.

En voor wie niet genoeg kan krijgen van Gezelle: Claes bracht ook nog meesterlijke pastiches in de trant van bekende Nederlandstalige coryfeeën. Gezelle, bekend om zijn stuwende natuurlyriek, kon natuurlijk niet ontbreken in de speelse imitaties die Claes er van maakte. Claes pasticheerde niet Gezelles vogelgedichten, maar concentreerde zich op diens niet aflatende aandacht voor insekten. Claes’ ‘Lumbricus terrestris’ (aardworm) heeft iets van Gezelles ‘Het schrijverke’ met het overbekende ‘O krinklende winklende waterding, / met ‘t zwarte kabotseken aan’ maar ook van ‘De slekke’ dat begint met de depressieve aanroeping ‘Wacharme! En ik ben uitgekropen!’

Bij Claes klinkt het begin van zijn Gezelliaans regenwormgedicht als volgt:

Hoe gaat en graaft gij mij deur de eerde,
hoe glibberglimpt gij langs den grond!
Gij gaat of kluit’ noch klont u deerde,
gij gaat, en staat niet éénen stond!

Homo Infernalis

Kortom, Claes beschikt niet alleen over een fabuleus metier als vertaler van de meest diverse literaire hoogstandjes maar heeft ook de empathie om zich in te leven in het dichterlijke taaleigen van wie hij vertaalt. Dat bewijzen deze pastiches en ook zijn vertalingen in het Latijn.

Waarop wacht uitgeverij Meulenhoff nog om Claes te contacteren voor die Latijnse vertaling van Gormans The hill we climb? Collem quem ascendimus. Een kolfje naar de hand van Paulus Nicolaus. Zeg dat Franciscus Homo Infernalis het gezegd heeft.

Meer berichtjes van Frank Hellemans

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Van Ann De Craemer tot Dimitri Verhulst: 5 auteurs voor de literaire lente

BlogFrank Hellemans - 19/04/2022
Nu de Literaire Lente als boekenevenement niet langer bestaat, organiseren we er zelf maar één met schrijvers die in april en mei met kakelvers werk komen. Te beginnen met Ann De Craemer en Hildegard van Bingen. Jeroen Theunissen, Gie Bogaert en Dimitri Verhulst maken het kwintet compleet.
Ideale [lees verder]

Prins zonder poen: het bewogen nomadenleven van Willem van Oranje

Recensie Frank Hellemans - 22/02/2022
Wie De Zwijger. Het leven van Willem van Oranje, de bijna 950 bladzijden dikke biografie van René van Stipriaan, doorneemt, komt onder de indruk van de manier waarop deze prins van Oranje 51 jaar lang het hoofd koel probeerde te houden onder de steeds wisselende mokerslagen van het lot. Willem van Oranje [lees verder]

Vaders en zonen

Recensie Frank Hellemans - 26/11/2021
Aan moederromans geen gebrek, maar ook vaders komen nu meer en meer in het vizier van hun schrijvende zonen. Sam De Graeve trok vijf jaar geleden op wandeltocht met zijn vader Jan langs de Muur van Hadrianus in Engeland. Nu papa plots in het ziekenhuis werd opgenomen, recapituleert hij in briefvorm hoe [lees verder]

Dé Boekenbeurs is dood, leve de boekenbeursjes?

BlogFrank Hellemans - 27/10/2021
Zoals in pre-coronatijden wordt het nooit meer. Zeker niet in de boekensector. De Antwerpse Boekenbeurs, het uithangbord van alles en iedereen die met schrijven en lezen bezig was, is versnipperd tot een lappendeken van tientallen initiatieven rond boeken en schrijvers. Elke stad – en zelfs bijna elke [lees verder]

Luc Devoldere begraaft tandeloze Taalunie

BlogFrank Hellemans - 20/10/2021
‘Vandaag zou ze niet meer worden opgericht.’ In een dubbelzinnige lofrede op 40 jaar Taalunie prijst essayist Luc Devoldere*, ex-hoofdredacteur van Ons Erfdeel-De Lage Landen, de verworvenheden van de Nederlandse Taalunie. Maar tegelijk waarschuwt hij dat ze haar ingeslapen status dringend moet reanimeren, [lees verder]

Van Tolstoj tot Elsschot en Jonathan Franzen: de familieroman is terug

BlogFrank Hellemans - 13/10/2021
Zelfs Bart Van Loo brengt zijn verhaal over de Bourgondiërs als een dynastiek familieverhaal, eerst in zijn boek en nu ook op het podium. Hoeft het dan te verwonderen dat familiesoaps op tv, zoals Thuis of Familie, kijkcijferkanonnen zijn? En dat heel wat schrijvers vandaag in dezelfde vijver gaan vissen, [lees verder]

Nobelprijs Literatuur 2021 voor Noor Jon Fosse of toch Annie Ernaux?

BlogFrank Hellemans - 06/10/2021
Eigenlijk had iedereen – ook deze Doorbraak-medewerker – vorig jaar gegokt op een zwarte Afrikaanse schrijfster, zoals Maryse Condé, een Franse auteur uit Guadeloupe. Sign of the times, weet je wel. Ook literaire jury’s zijn daar vaak gevoelig voor. Het werd dus wel een vrouw maar geen volwassen [lees verder]

Strop voor Vlaamse thrillerschrijvers

BlogFrank Hellemans - 29/09/2021
In 2022 is de kans gering dat een Vlaamse misdaadauteur nog eens aan het feesten zal zijn bij het winnen van De Gouden Strop, de belangrijkste literaire onderscheiding in het krimigenre. Alleen wie als Vlaamse schrijver bij een Nederlandse uitgeverij onder dak is, komt er dan immers nog voor in aanmerking.
[lees verder]

Van gefilte fisj tot fatalisme: Margot Vanderstraeten fileert de (Antwerpse) Joden

Recensie Frank Hellemans - 27/09/2021
Na het bijzonder succesvolle én aangrijpende Mazzel tov, serveert Margot Vanderstraeten met Minjan nieuwe verhalen over de ondoorgrondelijke Joodse ziel.
Koosjere kippensoep
Journaliste-auteur Margot Vanderstraeten scoorde dankzij Mazzel tov vier jaar geleden een internationale bestseller [lees verder]

Annelies Verbeke wil o zo graag een grote prijs en Herman Brusselmans niet

BlogFrank Hellemans - 15/09/2021
De literaire rentree is daar en daarmee ook het circus van de literaire prijzen. De longlist van de vroegere AKO Literatuurprijs – nu heet die Boekenbon Literatuurprijs – zorgde al meteen voor zure oprispingen bij de gepasseerde verhalenschrijfster Annelies Verbeke. Weer geen kans op de geldzak van [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.