Laat Paul Claes Amanda Gorman vertalen in het Latijn

Ja, de hele heisa over het vertalerscircus rond Amanda Gormans presidentiële poëzieperformance volstaat stilletjes aan wel. Het Engelstalige origineel is trouwens eenvoudig genoeg voor iedereen om te verstaan, ook al is een beetje Bijbelkennis meegenomen. En een best aardige Nederlandstalige vertaling door Katelijne De Vuyst is er trouwens al.

Maar toch is het opvallend dat toen nergens de naam van Paul Claes, dé Nederlandstalige topvertaler van poëzie, gevallen is. Sterker nog: ik durf te suggereren dat Claes pas echt een huzarenstukje zou kunnen maken van dit Amerikaanse humanitair-expressionistische gedicht door Gormans The hill we climb in het Latijn te vertalen. En daardoor globaal beschikbaar te maken zonder meer. Afijn, mits een bescheiden vertalersvergoeding natuurlijk.

Guido Cumpanio

De nu 77-jarige Claes waagde zich bij voorkeur aan de moeilijkste, zeg maar gerust: meest hermetische poëzie. Zijn vertaling en commentaar bij The waste land van T.S. Eliot is legendarisch geworden. Hij zette zich ook, samen met spitsbroeder Mon Nys, aan het vertalen van Ulysses van James Joyce. Minder gekend zijn echter zijn Latijnse vertalingen van bekende gedichten uit de wereldliteratuur én de eigen Latijnse gedichten.

Metamorphoses heet de bundel die in 1991 bij de gespecialiseerde uitgever Ben Hosman verscheen en waarin hij onder andere Latijnse vertalingen van  Shakesperius, Vondelius, Goethius, Guido Cumpanio, Hoelderlinus, Nervalius en Rimbaldus serveert. Zo presenteert hij van Guido Cumpanio alias Guido Gezelle een Latijnse versie van diens ‘Tranen’-gedicht waarin de beruchte Belgische ‘zever’ of motregen bezongen wordt, zoals alleen Gezelle dat kan. Het tweede couplet gaat als volgt:

‘t En regent niet,
maar ‘t zeevert … van die
fijngezichte, natte
schiervatbaarheid,
die stof gelijkt, en
wolke en wulle en watte.

Paulus Nicolaus

In het Latijn van Paulus Nicolaus — Romeinse nom de plume van Paul Claes dus — klinkt dit even welluidend, zij het iets compacter:

Non pluit, sed salivat
quasi tactilis temptanti
humiditas, par pulveri et
pelli palpitanti.

Duivelskunstenaar Claes bracht dit larmoyante klankgedicht van Gezelle trouwens eveneens in het Frans, samen met 26 andere gedichten van de meester. La Fleur uit 2011 is ook zo’n collector’s item verspreid via een kleinschalige private press. In dit geval door Via Libra. Claes wou er zich meten met andere bekende Franstalige Belgische vertalers van Guido Gezelle, zoals Michel Seuphor en Liliane Wouters. Claes slaagt er con brio in om het West-Vlaamse taaleigen van Gezelle ook in het Frans à la Verlaine te laten zingen:

Il ne pleut pas
mais il bavote …
bruine délicate,
poussiéreuse et
presque palpable
de duvet, d’ouate.

En voor wie niet genoeg kan krijgen van Gezelle: Claes bracht ook nog meesterlijke pastiches in de trant van bekende Nederlandstalige coryfeeën. Gezelle, bekend om zijn stuwende natuurlyriek, kon natuurlijk niet ontbreken in de speelse imitaties die Claes er van maakte. Claes pasticheerde niet Gezelles vogelgedichten, maar concentreerde zich op diens niet aflatende aandacht voor insekten. Claes’ ‘Lumbricus terrestris’ (aardworm) heeft iets van Gezelles ‘Het schrijverke’ met het overbekende ‘O krinklende winklende waterding, / met ‘t zwarte kabotseken aan’ maar ook van ‘De slekke’ dat begint met de depressieve aanroeping ‘Wacharme! En ik ben uitgekropen!’

Bij Claes klinkt het begin van zijn Gezelliaans regenwormgedicht als volgt:

Hoe gaat en graaft gij mij deur de eerde,
hoe glibberglimpt gij langs den grond!
Gij gaat of kluit’ noch klont u deerde,
gij gaat, en staat niet éénen stond!

Homo Infernalis

Kortom, Claes beschikt niet alleen over een fabuleus metier als vertaler van de meest diverse literaire hoogstandjes maar heeft ook de empathie om zich in te leven in het dichterlijke taaleigen van wie hij vertaalt. Dat bewijzen deze pastiches en ook zijn vertalingen in het Latijn.

Waarop wacht uitgeverij Meulenhoff nog om Claes te contacteren voor die Latijnse vertaling van Gormans The hill we climb? Collem quem ascendimus. Een kolfje naar de hand van Paulus Nicolaus. Zeg dat Franciscus Homo Infernalis het gezegd heeft.

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Waarom het met een Vlaamsere Dikke Van Dale maar niet wil lukken

BlogFrank Hellemans - 27/04/2022
Eerst het goede nieuws: de zestiende editie van de nieuwe Dikke Van Dale doet zijn epitheton alle eer aan en biedt zomaar eventjes 5.160 bladzijden taalplezier. Maar dan het minder goede: Vlaamse woorden, zoals ‘goesting’, worden steevast als Belgische informele spreektaal getypeerd. En Vlaamse auteurs, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.