Koenraad Goudeseune neemt ‘excellent’ afscheid van het leven

Wat doe je als schrijver wanneer je het einde voelt naderen? Verstommen, of toch nog even in schoonheid doorgaan? De 55-jarige dichter Koenraad Goudeseune kreeg onlangs te horen dat hij ongeneeslijk ziek was en koos daarom voor de goede dood, nog voor Kerstmis. Op Facebook publiceerde hij de afgelopen dagen zijn literaire testament in een drieluik: ‘Erkenning’, ‘Erfenis’ en ‘Excellent’. Zelden of nooit gezien dat een dichter zo sereen en vol zelfkennis de dood in de ogen durft te kijken.

Waer bestu bleven?

Natuurlijk, schrijvers, en zeker dichters, hebben iets met de dood. Denk maar aan de beide openingsregels van ‘Insomnia’ van J.C. Bloem: ‘Denkend aan de dood kan ik niet slapen, / En niet slapend denk ik aan de dood (…).’ De meest beklijvende gedichten uit onze letteren hebben het er vaak over, zoals in het overbekende 14de-eeuwse Egidiuslied: ‘Egidius, waer bestu bleven? / Mi lanct na di, gheselle mijn. / Du coors die doot, du liets mi tleven.’ Gilles, beter bekend onder zijn Latijnse naam Egidius, was een Brugse handelaar die failliet zou zijn gegaan en daarom uit het leven stapte. Zijn zakenvrienden waren aangegrepen door zijn dood en één van hen, waarschijnlijk Jan Moritoen, schreef na Gilles’ dood een gelegenheidslied dat in beperkte kring werd uitgevoerd en dankzij het Gruuthusehandschrift een blijver werd.

Buitenbeentje

Zo gaat het meestal in de funeraire poëzie, zoals trouwens ook in de muziek. Na de dood componeert een vriend een lied, muziekstuk of gedicht bij wijze van hommage aan de overledene. De meerstemmige ‘déploration’ of klacht van Josquin des Prez naar aanleiding van de dood van Johannes Ockeghem bijvoorbeeld snijdt nog altijd door merg en been, zoals ook het Egidiuslied dat doet. Om nog te zwijgen van de beroemde slotregels uit Dylan Thomas’ klacht bij het doodsbed van zijn vader: ‘Do not go gentle into that good night / rage, rage, against the dying of the light’.

Maar wat gedacht van een schrijver die zelf de dood te snel af wil zijn, en in zijn laatste dagen besluit een eigen in memoriam te maken? Jan Jacob Slauerhoff deed het ooit met zijn ‘In memoriam mijzelf’, een balorige ballade maar ook een genadeloos zelfportret: ‘Door vijanden omringd, / Door vrienden in den nood / Geschuwd als aas dat stinkt, / Houd ik mij lachend groot, / Al is mijn ziel verminkt, / Mijn lijf voor driekwart dood.’ Slauerhoff was in de Nederlandse literatuur van het interbellum een buitenbeentje en dat kan je ook zeggen over Goudeseune.

Mislukking als brandstof

Goudeseune debuteerde in de jaren 1990 ooit veelbelovend, zoals dat heet, onder de vleugels van Herman de Coninck in het Nieuw Wereldtijdschrift. Hij mocht meewerken aan de boekenbijlage in De Morgen die De Coninck toen bestierde. Zijn bedje leek gespreid maar dat was buiten de grillige Goudeseune gerekend die het moeilijk had met journalistieke deadlines én met het succes van sommigen van zijn schrijvende collega’s. Na het overlijden van De Coninck, zijn literaire beschermheer, bleef hij koppig zijn ding doen, maar geraakte stilaan gebrouilleerd met zijn vakgenoten.

Hij voelde zich miskend, en koketteerde — vaak in rake gedichten en proza — met die zelfgezochte status van literaire outcast. In Het boek is beter dan de vrouw, een weergaloos brievenboek uit 2007 met de epistels van Gustave Flaubert als grote inspiratiebron, klinkt dat als volgt: ‘Ik moet het (…) hebben van wat er aanspoelt, een kistje persoonlijke drama’s, een verroeste fiets waarmee ik op mijn bek ging, nooit onder de knie gekregen klavierstukken, mislukking als brandstof, kortom.’

Toen uitgeverij Atlas acht jaar geleden een nieuw brieven- of poëzieboek van zijn hand niet meer zag zitten wegens te weinig commercieel, geraakte hij op de dool. Twaalf stielen en dertien ongelukken waren zijn deel, maar ook als taxichauffeur in het Gentse bleef hij hardnekkig verder schrijven. Er verschenen diverse rijk gevulde dichtbundels (onder andere bij uitgeverij Vrijdag), waarin hij vooral sonnetten pleegde en zijn reputatie van neoklassieke dichter alle eer aandeed. Verleden maand bracht uitgeverij Douane nog een burlesk verhaal De nuttige last van tragiek uit.

Ook in traagte moet er vaart

Terwijl Goudeseune in het officiële literaire circuit geen potten meer brak, groeide zijn faam echter op Facebook. Mondjesmaat verspreidde hij er zijn gedichten en fragmenten van zijn verhalen. Vooral zijn poëzie viel op. Dat hij nu zijn eigen grafgedicht bij elkaar schreef en deelde met zijn volgers, bewijst nog maar eens de grote dichterlijke klasse van deze recalcitrante auteur. Zijn finale epitaaf ‘Excellent’ is nu al een klassieker en zou in geen enkele bloemlezing straks mogen ontbreken:

EXCELLENT

Dit moment vreesde ik van meet af aan: de pen die wordt
dichtgeschroefd,
het kladschrift dat wordt dichtgeklapt. Woordenboeken finaal in de
kast.
Alles gezegd wat er te zeggen valt, op tijd een punt gezet. Ik nam mij
voor:
ik maak er nog een drieluik van, dat geeft me extra tijd. Waarom haast

als slenteren kan? Maar in poëzie is er niks doorzichtiger dan een
dichter
met maar één troef: meanderen. Niet het meanderen zelf natuurlijk,
De Schelde meandert nabij Zevergem en dat is mooi, maar dat doet
de
rivier niet zelf, zij kan enkel stromen naar de fysica van het land,

het getij, het debiet dat berekend kan. Meanderen in een vers —
indien alleen dát gezocht, is koketteren met een kunde die er eigenlijk
geen is. Is schoonschrijverij en slaapverwekkend. Ja, ook in traagte

moet er vaart. Welnu, ik rep me. Laat mij, bij wijze van spreken, een
kwieke terdoodveroordeelde zijn die eerder dan zijn beul klaar staat
op ‘t schavot en hem nog grijnzend vraagt: ‘Waar bleef je, excellentie?’

Verzamelde gedichten | Bloem J.C.

Paperback / softback | Nederlands | Poezie

"In mijn stervensuur zal ik ongetwijfeld naar Bloem grijpen." Benno Barnard"De formuleringen zijn zo gekristalliseerd dat ze zelfs in mijn morsig geheugen overeind blijven als grote muzikale thema"s." D. Hillenius"Het is frappant wat je Bloem [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Van Ann De Craemer tot Dimitri Verhulst: 5 auteurs voor de literaire lente

BlogFrank Hellemans - 19/04/2022
Nu de Literaire Lente als boekenevenement niet langer bestaat, organiseren we er zelf maar één met schrijvers die in april en mei met kakelvers werk komen. Te beginnen met Ann De Craemer en Hildegard van Bingen. Jeroen Theunissen, Gie Bogaert en Dimitri Verhulst maken het kwintet compleet.
Ideale [lees verder]

Prins zonder poen: het bewogen nomadenleven van Willem van Oranje

Recensie Frank Hellemans - 22/02/2022
Wie De Zwijger. Het leven van Willem van Oranje, de bijna 950 bladzijden dikke biografie van René van Stipriaan, doorneemt, komt onder de indruk van de manier waarop deze prins van Oranje 51 jaar lang het hoofd koel probeerde te houden onder de steeds wisselende mokerslagen van het lot. Willem van Oranje [lees verder]

Vaders en zonen

Recensie Frank Hellemans - 26/11/2021
Aan moederromans geen gebrek, maar ook vaders komen nu meer en meer in het vizier van hun schrijvende zonen. Sam De Graeve trok vijf jaar geleden op wandeltocht met zijn vader Jan langs de Muur van Hadrianus in Engeland. Nu papa plots in het ziekenhuis werd opgenomen, recapituleert hij in briefvorm hoe [lees verder]

Dé Boekenbeurs is dood, leve de boekenbeursjes?

BlogFrank Hellemans - 27/10/2021
Zoals in pre-coronatijden wordt het nooit meer. Zeker niet in de boekensector. De Antwerpse Boekenbeurs, het uithangbord van alles en iedereen die met schrijven en lezen bezig was, is versnipperd tot een lappendeken van tientallen initiatieven rond boeken en schrijvers. Elke stad – en zelfs bijna elke [lees verder]

Luc Devoldere begraaft tandeloze Taalunie

BlogFrank Hellemans - 20/10/2021
‘Vandaag zou ze niet meer worden opgericht.’ In een dubbelzinnige lofrede op 40 jaar Taalunie prijst essayist Luc Devoldere*, ex-hoofdredacteur van Ons Erfdeel-De Lage Landen, de verworvenheden van de Nederlandse Taalunie. Maar tegelijk waarschuwt hij dat ze haar ingeslapen status dringend moet reanimeren, [lees verder]

Van Tolstoj tot Elsschot en Jonathan Franzen: de familieroman is terug

BlogFrank Hellemans - 13/10/2021
Zelfs Bart Van Loo brengt zijn verhaal over de Bourgondiërs als een dynastiek familieverhaal, eerst in zijn boek en nu ook op het podium. Hoeft het dan te verwonderen dat familiesoaps op tv, zoals Thuis of Familie, kijkcijferkanonnen zijn? En dat heel wat schrijvers vandaag in dezelfde vijver gaan vissen, [lees verder]

Nobelprijs Literatuur 2021 voor Noor Jon Fosse of toch Annie Ernaux?

BlogFrank Hellemans - 06/10/2021
Eigenlijk had iedereen – ook deze Doorbraak-medewerker – vorig jaar gegokt op een zwarte Afrikaanse schrijfster, zoals Maryse Condé, een Franse auteur uit Guadeloupe. Sign of the times, weet je wel. Ook literaire jury’s zijn daar vaak gevoelig voor. Het werd dus wel een vrouw maar geen volwassen [lees verder]

Strop voor Vlaamse thrillerschrijvers

BlogFrank Hellemans - 29/09/2021
In 2022 is de kans gering dat een Vlaamse misdaadauteur nog eens aan het feesten zal zijn bij het winnen van De Gouden Strop, de belangrijkste literaire onderscheiding in het krimigenre. Alleen wie als Vlaamse schrijver bij een Nederlandse uitgeverij onder dak is, komt er dan immers nog voor in aanmerking.
[lees verder]

Van gefilte fisj tot fatalisme: Margot Vanderstraeten fileert de (Antwerpse) Joden

Recensie Frank Hellemans - 27/09/2021
Na het bijzonder succesvolle én aangrijpende Mazzel tov, serveert Margot Vanderstraeten met Minjan nieuwe verhalen over de ondoorgrondelijke Joodse ziel.
Koosjere kippensoep
Journaliste-auteur Margot Vanderstraeten scoorde dankzij Mazzel tov vier jaar geleden een internationale bestseller [lees verder]

Annelies Verbeke wil o zo graag een grote prijs en Herman Brusselmans niet

BlogFrank Hellemans - 15/09/2021
De literaire rentree is daar en daarmee ook het circus van de literaire prijzen. De longlist van de vroegere AKO Literatuurprijs – nu heet die Boekenbon Literatuurprijs – zorgde al meteen voor zure oprispingen bij de gepasseerde verhalenschrijfster Annelies Verbeke. Weer geen kans op de geldzak van [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.