Koenraad Goudeseune neemt ‘excellent’ afscheid van het leven

Wat doe je als schrijver wanneer je het einde voelt naderen? Verstommen, of toch nog even in schoonheid doorgaan? De 55-jarige dichter Koenraad Goudeseune kreeg onlangs te horen dat hij ongeneeslijk ziek was en koos daarom voor de goede dood, nog voor Kerstmis. Op Facebook publiceerde hij de afgelopen dagen zijn literaire testament in een drieluik: ‘Erkenning’, ‘Erfenis’ en ‘Excellent’. Zelden of nooit gezien dat een dichter zo sereen en vol zelfkennis de dood in de ogen durft te kijken.

Waer bestu bleven?

Natuurlijk, schrijvers, en zeker dichters, hebben iets met de dood. Denk maar aan de beide openingsregels van ‘Insomnia’ van J.C. Bloem: ‘Denkend aan de dood kan ik niet slapen, / En niet slapend denk ik aan de dood (…).’ De meest beklijvende gedichten uit onze letteren hebben het er vaak over, zoals in het overbekende 14de-eeuwse Egidiuslied: ‘Egidius, waer bestu bleven? / Mi lanct na di, gheselle mijn. / Du coors die doot, du liets mi tleven.’ Gilles, beter bekend onder zijn Latijnse naam Egidius, was een Brugse handelaar die failliet zou zijn gegaan en daarom uit het leven stapte. Zijn zakenvrienden waren aangegrepen door zijn dood en één van hen, waarschijnlijk Jan Moritoen, schreef na Gilles’ dood een gelegenheidslied dat in beperkte kring werd uitgevoerd en dankzij het Gruuthusehandschrift een blijver werd.

Buitenbeentje

Zo gaat het meestal in de funeraire poëzie, zoals trouwens ook in de muziek. Na de dood componeert een vriend een lied, muziekstuk of gedicht bij wijze van hommage aan de overledene. De meerstemmige ‘déploration’ of klacht van Josquin des Prez naar aanleiding van de dood van Johannes Ockeghem bijvoorbeeld snijdt nog altijd door merg en been, zoals ook het Egidiuslied dat doet. Om nog te zwijgen van de beroemde slotregels uit Dylan Thomas’ klacht bij het doodsbed van zijn vader: ‘Do not go gentle into that good night / rage, rage, against the dying of the light’.

Maar wat gedacht van een schrijver die zelf de dood te snel af wil zijn, en in zijn laatste dagen besluit een eigen in memoriam te maken? Jan Jacob Slauerhoff deed het ooit met zijn ‘In memoriam mijzelf’, een balorige ballade maar ook een genadeloos zelfportret: ‘Door vijanden omringd, / Door vrienden in den nood / Geschuwd als aas dat stinkt, / Houd ik mij lachend groot, / Al is mijn ziel verminkt, / Mijn lijf voor driekwart dood.’ Slauerhoff was in de Nederlandse literatuur van het interbellum een buitenbeentje en dat kan je ook zeggen over Goudeseune.

Mislukking als brandstof

Goudeseune debuteerde in de jaren 1990 ooit veelbelovend, zoals dat heet, onder de vleugels van Herman de Coninck in het Nieuw Wereldtijdschrift. Hij mocht meewerken aan de boekenbijlage in De Morgen die De Coninck toen bestierde. Zijn bedje leek gespreid maar dat was buiten de grillige Goudeseune gerekend die het moeilijk had met journalistieke deadlines én met het succes van sommigen van zijn schrijvende collega’s. Na het overlijden van De Coninck, zijn literaire beschermheer, bleef hij koppig zijn ding doen, maar geraakte stilaan gebrouilleerd met zijn vakgenoten.

Hij voelde zich miskend, en koketteerde — vaak in rake gedichten en proza — met die zelfgezochte status van literaire outcast. In Het boek is beter dan de vrouw, een weergaloos brievenboek uit 2007 met de epistels van Gustave Flaubert als grote inspiratiebron, klinkt dat als volgt: ‘Ik moet het (…) hebben van wat er aanspoelt, een kistje persoonlijke drama’s, een verroeste fiets waarmee ik op mijn bek ging, nooit onder de knie gekregen klavierstukken, mislukking als brandstof, kortom.’

Toen uitgeverij Atlas acht jaar geleden een nieuw brieven- of poëzieboek van zijn hand niet meer zag zitten wegens te weinig commercieel, geraakte hij op de dool. Twaalf stielen en dertien ongelukken waren zijn deel, maar ook als taxichauffeur in het Gentse bleef hij hardnekkig verder schrijven. Er verschenen diverse rijk gevulde dichtbundels (onder andere bij uitgeverij Vrijdag), waarin hij vooral sonnetten pleegde en zijn reputatie van neoklassieke dichter alle eer aandeed. Verleden maand bracht uitgeverij Douane nog een burlesk verhaal De nuttige last van tragiek uit.

Ook in traagte moet er vaart

Terwijl Goudeseune in het officiële literaire circuit geen potten meer brak, groeide zijn faam echter op Facebook. Mondjesmaat verspreidde hij er zijn gedichten en fragmenten van zijn verhalen. Vooral zijn poëzie viel op. Dat hij nu zijn eigen grafgedicht bij elkaar schreef en deelde met zijn volgers, bewijst nog maar eens de grote dichterlijke klasse van deze recalcitrante auteur. Zijn finale epitaaf ‘Excellent’ is nu al een klassieker en zou in geen enkele bloemlezing straks mogen ontbreken:

EXCELLENT

Dit moment vreesde ik van meet af aan: de pen die wordt
dichtgeschroefd,
het kladschrift dat wordt dichtgeklapt. Woordenboeken finaal in de
kast.
Alles gezegd wat er te zeggen valt, op tijd een punt gezet. Ik nam mij
voor:
ik maak er nog een drieluik van, dat geeft me extra tijd. Waarom haast

als slenteren kan? Maar in poëzie is er niks doorzichtiger dan een
dichter
met maar één troef: meanderen. Niet het meanderen zelf natuurlijk,
De Schelde meandert nabij Zevergem en dat is mooi, maar dat doet
de
rivier niet zelf, zij kan enkel stromen naar de fysica van het land,

het getij, het debiet dat berekend kan. Meanderen in een vers —
indien alleen dát gezocht, is koketteren met een kunde die er eigenlijk
geen is. Is schoonschrijverij en slaapverwekkend. Ja, ook in traagte

moet er vaart. Welnu, ik rep me. Laat mij, bij wijze van spreken, een
kwieke terdoodveroordeelde zijn die eerder dan zijn beul klaar staat
op ‘t schavot en hem nog grijnzend vraagt: ‘Waar bleef je, excellentie?’

Verzamelde gedichten | J.C. Bloem

Paperback / softback | Nederlands | Poezie

"In mijn stervensuur zal ik ongetwijfeld naar Bloem grijpen." Benno Barnard"De formuleringen zijn zo gekristalliseerd dat ze zelfs in mijn morsig geheugen overeind blijven als grote muzikale thema"s." D. Hillenius"Het is frappant wat je Bloem [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Benno Barnard: ‘De verkrachting begint waar de handkus ophoudt’

Recensie Frank Hellemans - 31/01/2023
Afscheid van de handkus van Benno Barnard is een hoogst opmerkelijke mix van scherpe dagboeknotities met een speelse romanfantasie. Gemeenschappelijke noemer: de joods-christelijke beschaving die Barnard samen met de aristocratische handkus ziet verdwijnen en die hij daarom in zijn tactiel proza als [lees verder]

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.