Kleine prachtige lelijke tekeningen

Met Het drama van Wortelana brengen Linthout en Urbanus het 190ste stripalbum uit van de bv-strip rond de komiek Urbanus. Het album valt zeker te pruimen en is als onschuldige absurde ontspanning gewoon wat het pretendeert te zijn. Toch is het fenomeen van een lelijk getekende, absurde en vulgaire strip die uitgroeide tot een mainstreamproduct vrij uniek. Trouwens dat ‘lelijk getekend’ is een gimmick. Wie goed kijkt zal merken dat het juist heel goed werd getekend.

Langstlopende bv-strip

In 1983 verscheen het eerste stripalbum met Urbanus als hoofdpersonage. Willy Linthout tekende en schreef dit verhaal. Het fritkotmysterie verscheen op een oplage van 10.000 exemplaren en die bleek binnen enkele weken uitverkocht. Later zou de oplage van de eerste druk meestal 60.000 zijn. Dit was het begin van de ondertussen langstlopende bv-strip of vedettestrip. Het aantal pagina’s was maar 32 en dat is nog steeds het geval. Aanvankelijk verschenen de stripalbums bij Uitgeverij Loempia van Jef Meert, maar Standaard Uitgeverij nam ze in 1996 over om de reeks De avonturen van Urbanus in handen te krijgen.

Op zich bleek de reeks een onwaarschijnlijk succes. De vulgaire onderwerpen of eerder oprispingen en een lelijke tekenstijl leverden steevast kritiek op, maar de verkoop in Vlaanderen en zelfs Nederland bleef goed. Urbanus is in de strips een twaalfjarige (met baard) die hoofdzakelijk in Tollembeek de raarste avonturen beleeft. De scenario’s zijn bizar, absurd en rommelig tot incoherent. De facto is de Urbanusstrip echter uitgegroeid tot een familiestrip. Maar in elk ander land zou zo’n strip als underground staan geclassificeerd.

Qua grofheid, seksuele grappen, pipi-kaka-moppen, onderwerpen en taalgebruik sluiten de verhalen aan bij het werk van de Amerikaanse stripauteur Robert Crumb. Willy Linthout bevestigde dit ook in verschillende interviews. Maar qua strip nam Linthout toch vooral Nero van Marc Sleen als voorbeeld. Hij is trouwens ooit begonnen met een parodie op Nero, die hij notabene van Marc Sleen mocht uitgeven.  Zo kwam hij bij Uitgeverij Loempia terecht, waar hij zijn Urbanus-idee gestalte kon geven. Dat was 38 jaar geleden!

Mainstream underground

Hoewel een totaal nieuw soort strip in Vlaanderen, waren het absurde Fritkotmysterie en de daaropvolgende verhalen niet zo uniek. Elders bestonden dergelijk grove en vaak lelijk getekende stripverhalen reeds. In Nederland bleek de Familie Doorzon van Gerrit de Jager een groot succes. Ook in Frankrijk kenden een aantal vulgaire stripverhalen in de jaren 1970 en 1980 relatief veel succes. De Franse komiek Coluche werkte zelfs mee aan de scenario’s van enkele vedettenstrips met zichzelf in de hoofdrol. Die ranziger strips sloegen vooral aan bij universiteitsstudenten. Een grote naam was tekenaar en uitgever Gotlib (pseudoniem van Marcel Mordekhaï Gottlieb) die grafisch een enorme invloed kreeg op de volgende generaties.

De extreem lelijke en grove strips van Jean-Marc Reiser kenden in Nederlandse vertaling zelfs een bescheiden succes. Ook de recent overleden striptekenares Claire Bretécher mag gerust als voorbeeld van dergelijke socio-satirische strips gelden. Qua ‘moedwillig lelijke’ tekeningen was de Brusselaar Frédéric Jannin een van de eerste tekenaars met een ruimer succes. Toch valt elke vergelijking van andere reeksen met de Urbanus-strips in het water. De Urbanus-strips zijn nu immers mainstream en dat kan van al die underground-strips niet gezegd worden. Die schopten het hoogstens tot strips voor volwassenen. Merkwaardig genoeg werden die underground-strips cultureel gerecupereerd en hoger ingeschat door de culturo’s dan de mainstream underground strips van Willy Linthout en Urbanus.

Nooit naakt

Het complete ontbreken van naakt is trouwens een goede graadmeter. Zo kan een strip die verder alle vieze woorden de revue laat passeren toch een familiestrip blijven. Eigenlijk blijven Linthout en Urbanus in hun 190 stripalbums ook eerder braaf. Het doel is de typisch Vlaamse boerenfamilie in een boerengat te gebruiken in absurde en zelfs licht anarchistische verhaaltjes. Choqueren om te choqueren zit er niet in. Wat dat betreft zijn de reeks en zeker dit album veel minder puberaal dan vaak gedacht. Menig studentenblad is veel degoutanter in een poging grappig te zijn.

Urbanus die zelf een opleiding animatiefilm volgde stapte al snel in de succesreeks als coscenarist van Willy Linthout. Het nieuwe album, Het drama van Wortelana, voldoet aan alle kenmerken van een Urbanus-strip. Een heks komt in Tollembeek wonen en de miserie begint. Het scenario navertellen zou ten eerste een spoiler zijn en ten tweede onbegonnen werk. De ene onnozele absurditeit volgt op de andere, maar toch vormt het een soort geheel. Dat is het geheime recept van Linthout en Urbanus. Een mannekensblad moet niet noodzakelijk ergens over gaan, als je maar wil blijven doorlezen en de avonturen blijven volgen.

In dit album vraagt elke pagina om een volgende ondanks de absurde en soms minder geslaagde grappen. Met amper 32 pagina’s (eigenlijk 30 in dit geval) is zo’n stripalbum dan ook snel uit. Nergens duikt die krampachtige sfeer op die andere vedettenstrips zo kenmerken. De onderbroekenhumor moet de lezer er dan maar bijnemen. Al zitten er ook enkele parels van grappen in.

Prachtig getekende lelijke tekeningen

Linthout en zijn assistent Steven De Rie leveren trouwens een prachtig getekende verzameling lelijke tekeningen af. Aan de details zoals de heks die met haar voetjes buiten het vakje (case) staat, de tekstballonnen die duidelijk mee de bladspiegel bepalen en de extreme consistentie in het tekenen van elk figuurtje ziet wie goed oplet hoe vernuftig en hoe knap de tekeningetjes wel zijn.

Uiteraard valt over smaak moeilijk te twisten. Over vakmanschap daarentegen valt wel te bakkeleien. Over Linthout als striptekenaar bestonden veel vooroordelen. Zelfs na een meesterwerk als Het jaar van de olifant  dat voor enige erkenning zorgde en een tentoonstelling in het Stripmuseum in 2019 zullen vele stripliefhebbers Linthout blijven verguizen.

Prijs van de Vlaamse Gemeenschap

Het alom bejubelde Jaren van de Olifant werd bekroond met de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Strip (2009). Een bekroning die ondertussen werd wegbespaard, zodat striptekenaars niet echt meer een prijs kunnen ontvangen. Verder mocht Linthout de Carolus Quintus Prijs, de Nederlandse Stripschapspenning en de Bronzen Adhemar op zijn kast zetten.

De vertaling Years of the Elephant werd in de Verenigde Staten genomineerd voor twee Eisner Awards. ‘Linthout’s slordig simpele tekeningen zijn onaf, geschetst met potlood, niet geïnkt, niet ingekleurd’, schreef een Nederlandse recensent toen Linthout vanaf 2011 de reeks Wat wij moeten weten uitbracht. Dit waren ‘stripromans’ Daarin verschenen Solden in Griekenland en De ingreep bij De Bezige Bij. Beide boeken verkochten zeer matig en de uitgever toont ze zelfs niet meer op zijn website.

Het drama van Wortelana is goed gemaakt. De strip is absurd en onnozel, maar boeit toch en verschaft onschuldige ontspanning met een vleugje ondeugendheid.

De avonturen van Urbanus Het drama van Wortelana | Willy Linthout

Paperback / softback | Nederlands | Strips algemeen

Tollembeek heeft een nieuwe inwoner, Madam Wortelana is in het nabijgelegen bos komen wonen. Al snel heeft Urbanus door dat er een reukje zit aan Madam Wortelana, met haar kruiden en haar magische groenten… Is ze een lieve fee die geeft om haar dorpsgenoten, [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Lode Goukens

Degelijk boek dat indoctrinatie uitwasemt

Recensie Lode Goukens - 10/12/2021

Om de zoveel tijd komt een vernieuwde versie uit van het boek over ‘Europa’ door VRT-journalist Rob Heirbaut en UGent-professor Hendrik Vos. Eigenlijk gaat het boek over de Europese Unie en het gebruik van de term Europa zegt meestal genoeg. Pro-EU-adepten gebruiken liefst Europa in plaats [lees verder]

Geef de kinderen een cadeau en geniet zelf

Recensie Lode Goukens - 30/08/2020
Terug voor het eten is het tweede album van de stripreeks Suske en Wiske Junior; een album dat geheel bestaat uit 32 pagina’s gags van één pagina. Het album is steengoed, werkelijk subliem, al zullen veel gags eerder voor mama of papa bestemd zijn. Een beter excuus om een album voor de kinderen te [lees verder]

De Kiekeboes in troebel water: prachtig stripverhaal mist iets

Recensie Lode Goukens - 01/09/2020
Het nieuwe album ‘In troebel water’ is vermakelijk en prachtig getekend. De tekenstijl begint wel steeds meer af te wijken van de klassieke Kiekeboe-verhalen van geestelijke vader Merho. Kiekeboe blijft ondanks wel onschuldig en soms kostelijk vermaak voor jong en oud.
De Kiekeboes is één [lees verder]

Morsen met Homerus en Vergilius

Recensie Lode Goukens - 09/09/2020
Soms vraagt een recensent zich af wat auteurs bewoog om een klassieker uit de wereldliteratuur te nemen en die dermate te verkrachten dat het bijna een strafbaar feit zou horen te zijn. Het stripboek De laatste Trojaan is zo’n misbaksel.
Niet van de minsten
De auteurs zijn nochtans niet [lees verder]

Franse censuur vertekende Belgische strip

Recensie Lode Goukens - 13/09/2020
Door de stripalbums die Eddy Paape tekende voor de reeks Jan Kordaat uit te brengen in één bundel rehabiliteert uitgeverij Scratch een van de meest onderschatte Belgische striptekenaars van de jaren 1950. Dankzij een aantal boeiende achtergrondartikels krijgt de lezer ook de context van die jaren mee. [lees verder]

Kleine prachtige lelijke tekeningen

Recensie Lode Goukens - 16/09/2020
Met Het drama van Wortelana brengen Linthout en Urbanus het 190ste stripalbum uit van de bv-strip rond de komiek Urbanus. Het album valt zeker te pruimen en is als onschuldige absurde ontspanning gewoon wat het pretendeert te zijn. Toch is het fenomeen van een lelijk getekende, absurde en vulgaire strip [lees verder]

Spannende strips rond oldtimers

Recensie Lode Goukens - 20/09/2020
De reeks Brian Bones  van tekenaar Georges Van Linthout en scenarist Rodolphe combineert mooie klassieke auto’s en spannende strips. De eerste twee delen verschenen onlangs in het Nederlands bij Silvester en het vierde album verscheen pas in het Frans bij Paquet. Het blijken stuk voor stuk topalbums. [lees verder]

Daedalus en Icarus is een hoogvlieger

Recensie Lode Goukens - 26/09/2020
Het album Daedalus en Icarus uit 2016 was de internationale doorbraak van de Italiaanse striptekenares Giulia ‘Hicka’ Pellegrini. Het bleek het bewijs dat een degelijk scenario sluimerend tekentalent van de marge naar het hoofdpodium kan brengen. Het scenario van Clotilde Bruneau – die toen ook [lees verder]

Beter een goede kopie dan een slecht origineel

Recensie Lode Goukens - 12/10/2020
Met Blauwblauw neemt een nieuwe striptekenaar de reeks de Kiekeboes over. Of althans een deel ervan. Er lijken immers meerdere teams aan te werken, wat opvalt aan de verschillende tekenstijlen.
Blauwblauw (nummer 156) werd getekend door Steve Van Bael en geschreven door Bruno De Roover. Jos Vanspauwen [lees verder]

De Ilias in strip – het kan en het kan goed

Recensie Lode Goukens - 14/10/2020
Al vaak vatten onverlaten de Ilias aan om er een stripverhaal van te breien. Meestal met desastreuze gevolgen. De Franse uitgeverij Glénat slaagde er tussen 2016 en 2020 in om een hele cyclus op te zetten met telkens bijzonder goed geslaagde verstrippingen van de klassieke mythes. Uitgeverij Daedalus [lees verder]

Een Nederlandse ooggetuige van de Spaanse burgeroorlog

Recensie Lode Goukens - 17/10/2020
Egodocumenten uit de Spaanse burgeroorlog zijn zeldzaam in onze contreien. Door de Tweede Wereldoorlog bleek in Vlaanderen en Nederland nauwelijks interesse voor dit conflict op het einde van de jaren 1930. De generale repetitie van de Duitse en Italiaanse luchtmacht en vloot kon buiten het Iberische [lees verder]

Op zoek naar de bronnen van de Nijl

Recensie Lode Goukens - 18/10/2020
Een Engelsman in mijn boom, geschreven door Olivia Burton en getekend door Mahi Grand, is een fraai uitgegeven graphic novel met vele verdiensten. Historische feiten, verdichting, fictie en humor zorgen voor een prachtig verhaal over de controversiële ontdekkingsreiziger Richard Francis Burton en de [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.