Kerkopstand in Sint-Gillis

Eind jaren 60, na het Tweede Vaticaanse Concilie, ging de Kerk in Europa door zwaar weer. Er zijn boeken vol geschreven over die periode en de zoektocht naar de oorzaken. Volgens de ene ging Vaticanum II te ver, volgens de andere werd het niet consequent toegepast maar teruggedraaid door de Paus, nog een ander ziet mei ’68 een rol spelen of de democratisering van de samenleving, enfin, u noemt het maar. In dat grote verhaal spelen zich veel kleine verhalen af. Die kleine verhalen vertellen soms meer dan dikke boeken over het grote verhaal. Neem nu het verhaal van  De Onderpastoor.

Faction in Sint Gillis

Louis van Dievel bracht als journalist verslag uit over een betoging tegen de overplaatsing van een pastoor en vermeldde stoemelings dat dit enig in Vlaanderen moest zijn. Kort daarop werd hij gecontacteerd door Dendermondenaars met een verhaal. Het verhaal van onderpastoor Gilbert Verhaeghen. Hij verdiepte zich erin en besloot het verhaal te vertellen in een roman. Faction zo u wil, het vermengen van feiten (facts) en fictie (fiction).

In de roman, De Onderpastoor, hebben de hoofdrolspelers hun echte namen behouden, andere personages zijn verdichtingen. Het verhaal is het verhaal, Maar in de roman beleefd door de ogen van gefingeerde nevenpersonages. Of echte, maar dat is natuurlijk het geheim van de auteur.

Het verhaal speelt zich af in Sint-Gillis. Maar eerlijk, een beetje graven en je vindt vergelijkbare verhalen. In het Gentse zijn er zo verschillende. Niet toevallig in het Gentse waar dezelfde bisschop Van Peteghem de plak zwaaide. De bisschop plaatst de ietwat flamboyante onderpastoor Gilbert Verhaeghen over van Sint Coleta in Gent naar Sint-Gillis bij Dendermonde. Met het idee dat de priester — die goede vrienden is met een priester-arbeider, op café gaat met arbeiders, rondrijdt op een motorfiets en zich met de voornaam laat aanspreken — het buiten de stad wel wat kalmer aan zal doen.

Recept voor een catastrofe

Maar het recept voor de catastrofe is al gemaakt. In het boek wordt niet duidelijk of Verhaeghen de aanleiding of de oorzaak is. Het lijkt het eerste, maar het bisdom behandelen hem als het tweede. Verhaeghen doet wat hij doet omdat hij gelooft dat dat het goede is. Hij beleeft zijn priesterschap zoals hij dat denkt te moeten doen. Maar er is te veel verschil in visie op Kerk en priesterschap in één parochie. Dat komt tot het scherpst tot uiting in de figuren van de drie priesters en. En als dat nog niet genoeg is, dan komt ook de politiek om de hoek kijken. Zou die Verhaeghen geen Volksuniër zijn die de positie van de CVP komt ondermijnen? En als toppunt zegt elke vrouw die ik naar het verhaal van Verhaeghen vraag en die hem heeft gekend: ‘het was een mooie man.’ Neen, niets menselijks is ons vreemd.

Een vonk is genoeg om de bom te doen barsten. In dit geval een nieuwe vloer voor de kerk, terwijl de katholieke jeugdbewegingen geen deftige lokalen hebben. Het is de aanleiding voor een regelrechte volksopstand in Sint-Gillis Dendermonde. Inclusief betogingen, pamfletten, open brieven, verstoringen van kerkdiensten, de pers die positie kiest en een hulpbisschop die moet rennen voor betogers. Hoe dat afloopt moet u zelf maar lezen.

Maar ik heb professioneel 15 jaar in Dendermonde rondgelopen en wie ik ken bevestigde mij dat de verdeeldheid inderdaad nog lang gespeeld heeft in Sint Gillis. Er waren twee kampen, voor of tegen Verhaeghen en die zijn er lang gebleven. Een trieste geschiedenis.

Rancuneus

Uiteindelijk zal Verhaeghen Sint-Gillis verlaten en verhuizen naar het Waasland. Maar bisschop Van Peteghem is rancuneus en kiest niet voor de verzoening, maar voor een afrekening en bestendiging van het conflict. In zijn nieuwe parochie blijft het bisdom hem achtervolgen, ondanks het feit dat er geen functioneringsproblemen zijn. Verhaeghen schendt volgens het bisdom de voorwaarden en geeft de indruk de onderpastoor te schaduwen. Hij heeft deze keer wel het geluk gesteund te worden door zijn pastoor, die geen opportunist is.

Het boek eindigt wrang. Maar enige navraag leerde me dat het ook in realiteit wrang is geëindigd. Verhaeghen is op het einde ingehaald door de geschiedenis. Hij is uiteindelijk toch nog pastoor geworden van een kleine parochie. Maar zijn vooruitstrevendheid was conservatief geworden en hij was verbitterd. Een pijnlijk verhaal van de kerk in Vlaanderen met een weinig glorieus einde. Een geschiedenis met enkel verliezers.

Klein verhaal grote geschiedenis

Ik durf u aanraden om De Onderpastoor te lezen. Het is een heerlijk geschreven fascinerend verhaal. Het is een verhaal dat in veel plaatsen kan verteld worden, met vele nuances, maar toch. Door de verwisseling van standpunt zie je het verhaal door de ogen van de verschillende personages, je wordt uitgedaagd om zelf na te denken, zelf een oordeel te vellen. Soms is het ook pijnlijk duidelijk wat het probleem is. Een opportunistische pastoor die op een onchristelijke manier omgaat met zijn huishoudster. Louis Van Dievel heeft de rijkdom van het verhaal weten te vatten. In een verhaal waar geen enkel personage een karikatuur geworden is. Het boek brengt die de periode van eind jaren 60 begin jaren 70 in Vlaanderen tot leven. Het is een klein verhaal dat de grote geschiedenis helpt begrijpen.

De onderpastoor | Louis Van Dievel

Paperback / softback | Nederlands | Literaire roman, novelle

Maart 1969: in de parochie van Sint-Gillis-Dendermonde breekt een opstand uit. Het aartsconservatieve bisdom Gent is nietopgezet met het werk van onderpastoor Gilbert Verhaeghen en beslist om hem over te plaatsen. Verhaeghen neemt de besluiten van het Tweede [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Bauwens

Belgisch geld stroomt altijd in dezelfde richting

Recensie Pieter Bauwens - 03/04/2021
Vlaanderen draagt elk jaar 6% van het Bruto Binnenlands product af aan Wallonië. Al jaren. Al leeft in Wallonië de mythe dat het ooit anders was. Tijd voor een ontmythologisering. Er is geen bewijs voor die geldstroom van Wallonië naar Vlaanderen. Integendeel.
De Franstalige mythe
Aan [lees verder]

Er moet meer midden zijn

Recensie Pieter Bauwens - 02/02/2021
We beleven politiek woelige tijden. Dat heeft vele oorzaken, Maar er zijn ook remedies. Rik Torfs en Pieter Marechal hebben er een boek over geschreven. De oplossing ligt in het midden.
Spits en scherp
Over morgen: Mijmeringen voor wie niet van gisteren is. Spits is professor Torfs altijd [lees verder]

Broeders en bisschoppen met vuile manieren

BlogPieter Bauwens - 25/10/2020
Het verleden is een schatkamer aan verhalen. Maar je moet die goed kunnen brengen. Want dat verleden heeft wel eens de ellendige gewoonte opgesloten te zitten in stoffige en droge archieven. Wie die kunst verstaat is Jan Pauwels. Met nu al een tweede boek over de fratsen en strapatsen van de Vlaamse [lees verder]

Rik Torfs vindt de kerk fantastisch

BlogPieter Bauwens - 10/10/2020
De titel van dit boek doet even opkijken. De kerk is fantastisch. Dan zie je de auteur, Rik Torfs. Zou die dat menen? Is het een grap, een onliner, iets om de aandacht te trekken? Dat laatste is het zeker, maar de inhoud is géén grap. Torfs weet zijn kritiek op de rooms-katholieke kerk van vandaag [lees verder]

Kerkopstand in Sint-Gillis

BlogPieter Bauwens - 21/04/2019
Eind jaren 60, na het Tweede Vaticaanse Concilie, ging de Kerk in Europa door zwaar weer. Er zijn boeken vol geschreven over die periode en de zoektocht naar de oorzaken. Volgens de ene ging Vaticanum II te ver, volgens de andere werd het niet consequent toegepast maar teruggedraaid door de Paus, nog [lees verder]

Paus Franciscus, de linkse dictator

BlogPieter Bauwens - 16/03/2019
Is paus Franciscus die vriendelijke lachende paus die genadeloos wordt tegengewerkt door de curie, die vecht voor haar privileges? Of is Paus Franciscus een genadeloze manipulator die medewerkers tegen elkaar opzet en zijn visie wil doorduwen?
Framing en karaktermoord
De pers loopt makkelijk [lees verder]

Joden van Antwerpen

BlogPieter Bauwens - 10/11/2018
Een filosemiet, dat ben ik. Al jaren. Ik koester een diepe bewondering voor de Joodse cultuur, of culturen moet ik zeggen, want er zijn verschillende manieren om Jood te zijn. In het boek De Joden van Antwerpen van Ludo Abicht, herkende ik diezelfde fascinatie en ook affectie, maar niet zonder kritische [lees verder]

Guldensporenslag en identiteit

BlogPieter Bauwens - 11/07/2018
In 2002 schreef Karim Van Overmeire een goed boek over de Guldensporenslag, De Guldensporenslag; Het verhaal van een onmogelijke gebeurtenis. Dat boek was toen een welkome aanvulling bij de boeken die verschenen over die veldslag die toen bijna 700 jaar geleden was. Het was eens een boek dat geschreven [lees verder]

Poetin en Assad hebben zijn leven gered

BlogPieter Bauwens - 25/11/2017
In 2010 komt de Vlaamse pater Daniël Maes (we interviewden hem eerder hier op Doorbraak) aan in Syrië om er te helpen bij de heropbouw van het eeuwenoude klooster van Mar Yacub bij Qara, vlak bij de grens met Libanon. Pater Daniël besluit om voor ‘het thuisfront’ een dagboek bij te houden, [lees verder]

Uw score voor het merk België

BlogPieter Bauwens - 15/10/2017
Welke score op een schaal van nul tot tien zou u aan België geven? Welke argumenten hebt u voor die score? Dat zijn -vereenvoudigd- de vragen van een kwalitatief onderzoek op grote schaal van het bureau WHY5Research van Jan Callebaut. De vragen werden gesteld aan een representatieve staal Belgen en [lees verder]

Vluchtelingen brengen christendom zonder eurocentrisme

BlogPieter Bauwens - 22/07/2017
Als er een discussie is over vluchtelingen, dan wordt dat hier snel een discussie over de islam, het christendom speelt maar een zijdelingse rol. En dat vertekent ons beeld. Volgens het Amercan Pew Research Centre waren er in 2012 al 26 miljoen christelijke migranten in Europa. De helft daarvan is afkomstig [lees verder]

Vergeten geschiedenis van Ierse oorlogsvrijwilligers in WOI

BlogPieter Bauwens - 08/07/2017
Geen land in de wereld waar je meer dan in Ierland bij de boekhandelaars werken over de eigen geschiedenis kan vinden. Niet alleen trouwens over wat zich in de loop der eeuwen op het groene eiland zelf heeft afgespeeld. Ook de lotgevallen van de talrijke Ierse gemeenschappen in de diaspora komen ruim [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.