Kaapt Maryse Condé de échte Nobelprijs Literatuur 2020 weg?

Twee jaar geleden won Maryse Condé, de  83-jarige Franse schrijfster uit Guadaloupe, al eens de alternatieve Nobelprijs. In 2018 rolden de juryleden vechtend over elkaar en werd het circus voor één jaar opgeschort. Een partner van één van de juryleden had zich schuldig gemaakt aan verkrachting én uit de biecht klappen. Gevolg: de ongeveer 940.000 euro prijzengeld uit de nalatenschap van dynamiteur Alfred Nobel werd voor één jaartje verder belegd. Maryse Condé ontving symbolisch een in allerijl uit de grond gestampte ersatz-Nobelprijs die door een Zweedse gelegenheidsjury in het leven werd geroepen. Verleden jaar kregen de Poolse Olga Tokarczuk en de Duitse controversiële auteur Peter Handke dan de officiële literaire Nobel-lauweren voor respectievelijk 2018 en 2019.

Wie bij literaire prijzen op de winnaar – of zoals deze keer hoogst waarschijnlijk winnares – gokt, moet natuurlijk altijd kijken naar de samenstelling van de jury. Na de storm van 2018 besloot de Zweedse Academie, traditioneel een clubje van ouwere heren van boven de zeventig, zich bij het finale verdict voortaan te laten assisteren door jongere, externe critici. Vanzelfsprekend speelt de actualiteit eveneens een rol, en doen jury’s graag aan onvoorspelbare soms modieuze statements, zoals in 2016  toen singer-songwriter Bob Dylan out of the blue op het schild werd gehesen.

Gezocht: zwarte schrijfster

Heel wat factoren dus maar opgeteld komen we dan uit bij een niet-blanke, niet-Europese zwarte schrijfster, gezien de Me Too-tijden en de Black Lives Matter-beweging. Nog beter zou een zwarte, niet-Europese kopie zijn van transgender Petra De Sutter die bleekgezicht Kristof Calvo zoals bekend bij ons het nakijken gaf. Maar dergelijk profiel is literair niet direct op te snorren. Komt erbij dat de Angelsaksische beroepsgokkers bij Ladbrokes bijvoorbeeld er blijkbaar ook zo over denken want Condé prijkt er met 1 tegen 4 op de eerste plaats als mogelijke winnaar straks.

De andere vier gegadigden uit Labrokes’ top 5 zijn Ljoedmilla Oelitskaja, Haruki Murakami, Margaret Atwood en Ngugi Wa Thiong’o. Met uitzondering van Oelitskaja gaan ze al een hele tijd mee als topfavorieten maar vangen in de regel bot. Of zou de Canadese Atwood, wiens werk dankzij de tv-bewerking van haar roman Het verhaal van de dienstmaagd een revival kende, toch nog uit de bus komen als derde hond? De uitverkiezing van de Russische Oelitskaja na die van haar landgenote Svetlana Aleksijevitsj vijf jaar geleden lijkt weinig waarschijnlijk. Dan maakt de zwarte Keniaanse schrijver Ngugi Wa Thiong’o meer kans.

Amper Nobel-schrijfsters

Persoonlijk duim ik al jaren voor de Japanner Murakami die ook in het Nederlandse taalgebied een ruime schare aanhangers heeft en die met zijn magisch-realistisch  maar geenszins vrijblijvend sfeerproza de spirituele leegheid én honger van ons tijdsgewricht pakkend in beeld brengt. Maar Japanners waren al vaak aan het feest met Kazuo Ishiguro in 2017, Kenzaburo Oë in 1994 en Yasanuri Kawabata in 1968. Je mag er gif op nemen dat het deze keer een vrouw moet zijn. Niet onterecht trouwens als je op de lijst van alle literaire Nobelprijswinnaars sinds 1901 amper 15 schrijvende vrouwen aantreft die de eer en de pecunia mee naar huis kregen.

In dat geval kunnen onze Nederlandstalige auteurs dus inpakken. Cees Nooteboom is al jaren de laureaat die door de Nederlandse en Vlaamse literaire académiciens naar voor wordt geschoven. Elk jaar vraagt de Zweedse Academie het lijstje op van de nationale kandidaten. Vroeger figureerden Hugo Claus en Louis Paul Boon aan Vlaamse en Harry Mulisch met Cees Nooteboom aan Nederlandse kant steevast op de longlist. Enkele jaren terug kreeg ook Leonard Nolens een paar keer een laureatenkans en ooit waren Stijn Streuvels en Simon Vestdijk potentiële kanshebbers in de ogen van onze Academies.

Bijna Boontje

Echt de palm grijpen deden Nederlandstalige auteurs dus nooit. De Franstalige Gentenaar Maurice Maeterlinck kreeg in 1911 weliswaar de Nobelprijs Literatuur voor zijn Franstalig literair oeuvre. Maeterlinck die ook met zijn insectenboeken hoge ogen gooide, was het exponent van de toen bloeiende Franstalige Belgische literatuur met Emile Verhaeren als internationale fakkeldrager van de Belgisch-Franstalige scène.

In 1979 zou Louis Paul Boon er dicht bij zijn geweest en werd hij in mei van dat jaar uitgenodigd om naar Stockholm te komen voor een verkennend gesprek, voorafgaand aan de ultieme jurering. Maar Boontje geraakte niet meer in Zweden omdat hij kwam te overlijden en sindsdien werd Hugo Claus steevast als kandidaat genoemd tot ook hij in 2008 stierf. Sindsdien is het al Cees Nooteboom wat de klok slaat – zijn werk ligt bijzonder goed in Duitsland – en Nooteboom publiceert nog mondjesmaat kwaliteitswerk en is bijzonder veelzijdig als essayist, prozaschrijver en dichter.

‘Segou’ nog steeds actueel

Nooteboom beantwoordt echter spijtig genoeg niet aan het winnaarsprofiel van vandaag. Vandaar dus de voor de hand liggende keuze voor Condé. In de jaren 90 van de vorige eeuw scoorde ze bijzonder goed met haar magistrale tweedelige Mali-saga Segou. In een historisch epos dat zich afspeelt in Mali beschrijft ze hoe de lokale stammen geplet worden tussen enerzijds de oprukkende islam en anderzijds de geldzucht van westerse slaven- en grondstoffenhandelaars. Een conflict dat in zekere zin nog altijd speelt in Mali nu het radicale islamisme in Afrika er de westers-Franse invloed probeert te counteren. Ook veel ander werk trouwens werd van Condé in het Nederlands gebracht maar Segou is echt wel haar meesterwerk voor wie houdt van een panoramisch historisch verhaal mét body én een nog steeds actuele inslag.

Goeie ouwe Cees?

Enig minpuntje is natuurlijk de alternatieve Nobelprijs die haar in 2018 werd toegekend. Jury’s zijn graag origineel en spraakmakend in hun keuze. De alternatieve gelegenheidsjury maaide met haar keuze voor Condé dus het gras weg voor de voeten van deze officiële jury.

Dan toch maar Margaret Atwood? Of wie weet: goeie ouwe Cees?

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Benno Barnard: ‘De verkrachting begint waar de handkus ophoudt’

Recensie Frank Hellemans - 31/01/2023
Afscheid van de handkus van Benno Barnard is een hoogst opmerkelijke mix van scherpe dagboeknotities met een speelse romanfantasie. Gemeenschappelijke noemer: de joods-christelijke beschaving die Barnard samen met de aristocratische handkus ziet verdwijnen en die hij daarom in zijn tactiel proza als [lees verder]

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.