Kaapt Maryse Condé de échte Nobelprijs Literatuur 2020 weg?

Twee jaar geleden won Maryse Condé, de  83-jarige Franse schrijfster uit Guadaloupe, al eens de alternatieve Nobelprijs. In 2018 rolden de juryleden vechtend over elkaar en werd het circus voor één jaar opgeschort. Een partner van één van de juryleden had zich schuldig gemaakt aan verkrachting én uit de biecht klappen. Gevolg: de ongeveer 940.000 euro prijzengeld uit de nalatenschap van dynamiteur Alfred Nobel werd voor één jaartje verder belegd. Maryse Condé ontving symbolisch een in allerijl uit de grond gestampte ersatz-Nobelprijs die door een Zweedse gelegenheidsjury in het leven werd geroepen. Verleden jaar kregen de Poolse Olga Tokarczuk en de Duitse controversiële auteur Peter Handke dan de officiële literaire Nobel-lauweren voor respectievelijk 2018 en 2019.

Wie bij literaire prijzen op de winnaar – of zoals deze keer hoogst waarschijnlijk winnares – gokt, moet natuurlijk altijd kijken naar de samenstelling van de jury. Na de storm van 2018 besloot de Zweedse Academie, traditioneel een clubje van ouwere heren van boven de zeventig, zich bij het finale verdict voortaan te laten assisteren door jongere, externe critici. Vanzelfsprekend speelt de actualiteit eveneens een rol, en doen jury’s graag aan onvoorspelbare soms modieuze statements, zoals in 2016  toen singer-songwriter Bob Dylan out of the blue op het schild werd gehesen.

Gezocht: zwarte schrijfster

Heel wat factoren dus maar opgeteld komen we dan uit bij een niet-blanke, niet-Europese zwarte schrijfster, gezien de Me Too-tijden en de Black Lives Matter-beweging. Nog beter zou een zwarte, niet-Europese kopie zijn van transgender Petra De Sutter die bleekgezicht Kristof Calvo zoals bekend bij ons het nakijken gaf. Maar dergelijk profiel is literair niet direct op te snorren. Komt erbij dat de Angelsaksische beroepsgokkers bij Ladbrokes bijvoorbeeld er blijkbaar ook zo over denken want Condé prijkt er met 1 tegen 4 op de eerste plaats als mogelijke winnaar straks.

De andere vier gegadigden uit Labrokes’ top 5 zijn Ljoedmilla Oelitskaja, Haruki Murakami, Margaret Atwood en Ngugi Wa Thiong’o. Met uitzondering van Oelitskaja gaan ze al een hele tijd mee als topfavorieten maar vangen in de regel bot. Of zou de Canadese Atwood, wiens werk dankzij de tv-bewerking van haar roman Het verhaal van de dienstmaagd een revival kende, toch nog uit de bus komen als derde hond? De uitverkiezing van de Russische Oelitskaja na die van haar landgenote Svetlana Aleksijevitsj vijf jaar geleden lijkt weinig waarschijnlijk. Dan maakt de zwarte Keniaanse schrijver Ngugi Wa Thiong’o meer kans.

Amper Nobel-schrijfsters

Persoonlijk duim ik al jaren voor de Japanner Murakami die ook in het Nederlandse taalgebied een ruime schare aanhangers heeft en die met zijn magisch-realistisch  maar geenszins vrijblijvend sfeerproza de spirituele leegheid én honger van ons tijdsgewricht pakkend in beeld brengt. Maar Japanners waren al vaak aan het feest met Kazuo Ishiguro in 2017, Kenzaburo Oë in 1994 en Yasanuri Kawabata in 1968. Je mag er gif op nemen dat het deze keer een vrouw moet zijn. Niet onterecht trouwens als je op de lijst van alle literaire Nobelprijswinnaars sinds 1901 amper 15 schrijvende vrouwen aantreft die de eer en de pecunia mee naar huis kregen.

In dat geval kunnen onze Nederlandstalige auteurs dus inpakken. Cees Nooteboom is al jaren de laureaat die door de Nederlandse en Vlaamse literaire académiciens naar voor wordt geschoven. Elk jaar vraagt de Zweedse Academie het lijstje op van de nationale kandidaten. Vroeger figureerden Hugo Claus en Louis Paul Boon aan Vlaamse en Harry Mulisch met Cees Nooteboom aan Nederlandse kant steevast op de longlist. Enkele jaren terug kreeg ook Leonard Nolens een paar keer een laureatenkans en ooit waren Stijn Streuvels en Simon Vestdijk potentiële kanshebbers in de ogen van onze Academies.

Bijna Boontje

Echt de palm grijpen deden Nederlandstalige auteurs dus nooit. De Franstalige Gentenaar Maurice Maeterlinck kreeg in 1911 weliswaar de Nobelprijs Literatuur voor zijn Franstalig literair oeuvre. Maeterlinck die ook met zijn insectenboeken hoge ogen gooide, was het exponent van de toen bloeiende Franstalige Belgische literatuur met Emile Verhaeren als internationale fakkeldrager van de Belgisch-Franstalige scène.

In 1979 zou Louis Paul Boon er dicht bij zijn geweest en werd hij in mei van dat jaar uitgenodigd om naar Stockholm te komen voor een verkennend gesprek, voorafgaand aan de ultieme jurering. Maar Boontje geraakte niet meer in Zweden omdat hij kwam te overlijden en sindsdien werd Hugo Claus steevast als kandidaat genoemd tot ook hij in 2008 stierf. Sindsdien is het al Cees Nooteboom wat de klok slaat – zijn werk ligt bijzonder goed in Duitsland – en Nooteboom publiceert nog mondjesmaat kwaliteitswerk en is bijzonder veelzijdig als essayist, prozaschrijver en dichter.

‘Segou’ nog steeds actueel

Nooteboom beantwoordt echter spijtig genoeg niet aan het winnaarsprofiel van vandaag. Vandaar dus de voor de hand liggende keuze voor Condé. In de jaren 90 van de vorige eeuw scoorde ze bijzonder goed met haar magistrale tweedelige Mali-saga Segou. In een historisch epos dat zich afspeelt in Mali beschrijft ze hoe de lokale stammen geplet worden tussen enerzijds de oprukkende islam en anderzijds de geldzucht van westerse slaven- en grondstoffenhandelaars. Een conflict dat in zekere zin nog altijd speelt in Mali nu het radicale islamisme in Afrika er de westers-Franse invloed probeert te counteren. Ook veel ander werk trouwens werd van Condé in het Nederlands gebracht maar Segou is echt wel haar meesterwerk voor wie houdt van een panoramisch historisch verhaal mét body én een nog steeds actuele inslag.

Goeie ouwe Cees?

Enig minpuntje is natuurlijk de alternatieve Nobelprijs die haar in 2018 werd toegekend. Jury’s zijn graag origineel en spraakmakend in hun keuze. De alternatieve gelegenheidsjury maaide met haar keuze voor Condé dus het gras weg voor de voeten van deze officiële jury.

Dan toch maar Margaret Atwood? Of wie weet: goeie ouwe Cees?

Meer berichtjes van Frank Hellemans

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Van Ann De Craemer tot Dimitri Verhulst: 5 auteurs voor de literaire lente

BlogFrank Hellemans - 19/04/2022
Nu de Literaire Lente als boekenevenement niet langer bestaat, organiseren we er zelf maar één met schrijvers die in april en mei met kakelvers werk komen. Te beginnen met Ann De Craemer en Hildegard van Bingen. Jeroen Theunissen, Gie Bogaert en Dimitri Verhulst maken het kwintet compleet.
Ideale [lees verder]

Prins zonder poen: het bewogen nomadenleven van Willem van Oranje

Recensie Frank Hellemans - 22/02/2022
Wie De Zwijger. Het leven van Willem van Oranje, de bijna 950 bladzijden dikke biografie van René van Stipriaan, doorneemt, komt onder de indruk van de manier waarop deze prins van Oranje 51 jaar lang het hoofd koel probeerde te houden onder de steeds wisselende mokerslagen van het lot. Willem van Oranje [lees verder]

Vaders en zonen

Recensie Frank Hellemans - 26/11/2021
Aan moederromans geen gebrek, maar ook vaders komen nu meer en meer in het vizier van hun schrijvende zonen. Sam De Graeve trok vijf jaar geleden op wandeltocht met zijn vader Jan langs de Muur van Hadrianus in Engeland. Nu papa plots in het ziekenhuis werd opgenomen, recapituleert hij in briefvorm hoe [lees verder]

Dé Boekenbeurs is dood, leve de boekenbeursjes?

BlogFrank Hellemans - 27/10/2021
Zoals in pre-coronatijden wordt het nooit meer. Zeker niet in de boekensector. De Antwerpse Boekenbeurs, het uithangbord van alles en iedereen die met schrijven en lezen bezig was, is versnipperd tot een lappendeken van tientallen initiatieven rond boeken en schrijvers. Elke stad – en zelfs bijna elke [lees verder]

Luc Devoldere begraaft tandeloze Taalunie

BlogFrank Hellemans - 20/10/2021
‘Vandaag zou ze niet meer worden opgericht.’ In een dubbelzinnige lofrede op 40 jaar Taalunie prijst essayist Luc Devoldere*, ex-hoofdredacteur van Ons Erfdeel-De Lage Landen, de verworvenheden van de Nederlandse Taalunie. Maar tegelijk waarschuwt hij dat ze haar ingeslapen status dringend moet reanimeren, [lees verder]

Van Tolstoj tot Elsschot en Jonathan Franzen: de familieroman is terug

BlogFrank Hellemans - 13/10/2021
Zelfs Bart Van Loo brengt zijn verhaal over de Bourgondiërs als een dynastiek familieverhaal, eerst in zijn boek en nu ook op het podium. Hoeft het dan te verwonderen dat familiesoaps op tv, zoals Thuis of Familie, kijkcijferkanonnen zijn? En dat heel wat schrijvers vandaag in dezelfde vijver gaan vissen, [lees verder]

Nobelprijs Literatuur 2021 voor Noor Jon Fosse of toch Annie Ernaux?

BlogFrank Hellemans - 06/10/2021
Eigenlijk had iedereen – ook deze Doorbraak-medewerker – vorig jaar gegokt op een zwarte Afrikaanse schrijfster, zoals Maryse Condé, een Franse auteur uit Guadeloupe. Sign of the times, weet je wel. Ook literaire jury’s zijn daar vaak gevoelig voor. Het werd dus wel een vrouw maar geen volwassen [lees verder]

Strop voor Vlaamse thrillerschrijvers

BlogFrank Hellemans - 29/09/2021
In 2022 is de kans gering dat een Vlaamse misdaadauteur nog eens aan het feesten zal zijn bij het winnen van De Gouden Strop, de belangrijkste literaire onderscheiding in het krimigenre. Alleen wie als Vlaamse schrijver bij een Nederlandse uitgeverij onder dak is, komt er dan immers nog voor in aanmerking.
[lees verder]

Van gefilte fisj tot fatalisme: Margot Vanderstraeten fileert de (Antwerpse) Joden

Recensie Frank Hellemans - 27/09/2021
Na het bijzonder succesvolle én aangrijpende Mazzel tov, serveert Margot Vanderstraeten met Minjan nieuwe verhalen over de ondoorgrondelijke Joodse ziel.
Koosjere kippensoep
Journaliste-auteur Margot Vanderstraeten scoorde dankzij Mazzel tov vier jaar geleden een internationale bestseller [lees verder]

Annelies Verbeke wil o zo graag een grote prijs en Herman Brusselmans niet

BlogFrank Hellemans - 15/09/2021
De literaire rentree is daar en daarmee ook het circus van de literaire prijzen. De longlist van de vroegere AKO Literatuurprijs – nu heet die Boekenbon Literatuurprijs – zorgde al meteen voor zure oprispingen bij de gepasseerde verhalenschrijfster Annelies Verbeke. Weer geen kans op de geldzak van [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.