Joden van Antwerpen

Een filosemiet, dat ben ik. Al jaren. Ik koester een diepe bewondering voor de Joodse cultuur, of culturen moet ik zeggen, want er zijn verschillende manieren om Jood te zijn. In het boek De Joden van Antwerpen van Ludo Abicht, herkende ik diezelfde fascinatie en ook affectie, maar niet zonder kritische afstand.

Joodse cultuur

De opleiding godsdienstwetenschappen zal niet vreemd zijn aan mijn filosemitisme. Maar ook boeken van Chaïm Potok en Philip Roth diepten de fascinatie uit. Dichter bij huis, kan je de Joodse cultuur zien in Antwerpen. Die zit in kleine dingen. Ludo Abicht legt het voor de onwetende helemaal uit en gaat er iets dieper op in. De Joden van Antwerpen kan je dan ook lezen als een inleiding op het jodendom in het algemeen en in Antwerpen het bijzonder.

Abicht gaat daarin verder dan de uiterlijkheden als de kledij, haarsnit en de hoed (met plastic zak over). Hij heeft het over de tradities, de feesten en hun verbondenheid met de natuur en de jaargetijden. Maar ook hoe die feesten altijd een herdenkingsaspect hebben. Joden moeten het enige volk of geloof ter wereld zijn dat gebeurtenissen herdenkt van meer dan 2 500 jaar geleden, de val van Jeruzalem in 586 voor Christus bijvoorbeeld. De Joden van Antwerpen werpt ook een licht op de fantastische Joodse verhaalcultuur die je ook terugvindt in de chassidische traditie, tot op vandaag.

Geschiedenis

Het boek geeft een geschiedenis van de Joden in Antwerpen. Vanaf wanneer waren ze er? Wie waren dat, wat deden ze, hoe en waar vinden we ze terug in de geschiedenis. Er is een beknopte geschiedenis van de Joodse pers en het Joodse verenigingsleven. Abicht belicht ook de rol die Joden speelden in de emancipatiestrijd. ‘Het is belangrijk te wijzen op Joodse flaminganten als Maarten Rudelsheim, Nico Gunzburg, Jozef en Mozes Friedman, Maurits Polak en Louis Franck.’(p38).

Een geschiedenis van de joden in Antwerpen moet ook stilstaan bij het antisemitisme. Dat was evengoed in Vlaams-nationalistische als in Belgisch-nationalistische kringen te vinden. Net zoals ook het verweer tegen dat antisemitisme vertakt was. Maar de uitkomst van dat alles is toch pijnlijk als je dat zwart op wit leest. 26 konvooien  vertrokken er vanuit de Dossinkazerne in Mechelen tussen 4 augustus 1942 en 31 juli 1944. Achttien konvooien gingen rechtstreeks naar Auschwitz en Birkenau. ‘Het ging om 10 591 mannen, 10 282 vrouwen en 4 758 kinderen of 25 631 van 42 000 ingeschreven Joden. Er zijn er maar 1 244 van teruggekeerd.’ (p. 45)

Joden in Antwerpen vandaag

Na de Tweede Wereldoorlog kwam het Joodse leven opnieuw op gang in Antwerpen, maar heel moeizaam. Tot wat het vandaag is. Ook dat wordt in dit boekje besproken. Inclusief, op het einde een wandeling door de Joodse buurt. Misschien moet ik de auteur toch maar eens voorstellen om zo’n wandeling met Doorbraaklezers te maken. Abicht bespreekt de verschillende joodse groepen en hun gebedsplaatsen, de wijken vroeger en nu, de veranderingen, de scholen. Ook nu komt een hele cultuur naar boven in Antwerpen. Een zichtbare, maar toch vaak parallelle cultuur.

De Joodse gemeenschap vandaag zit in een houding die varieert tussen ‘assimilatie-isolatie en integratie’. Abicht belicht dat vanuit verschillende standpunten, maar legt ook het wantrouwen van de Joden naar niet-Joden uit. Ook het historische wantrouwen naar de assimilatie; Joden waren nooit en nergens zo geassimileerd als in het Duitsland van de vroege jaren 1930. En kent u de Dreyfusaffaire? Ze zorgt nog altijd voor discussie onder Joden, wat de juiste houding moet zijn.

Het meest in het oog springen dan de orthodoxe Joden ‘Ze beschouwen een afzondering die berust op wederzijdse erkenning van het anders-zijn als een aanvaardbaar perspectief voor de nabije en zelfs verre toekomst.’ (p. 96) Hoe staan wij daar tegenover? Mag een minderheid kiezen voor isolatie in onze samenleving? Maar naast die orthodoxen zijn er ook groepen die kiezen voor assimilatie en integratie. Ook niet altijd makkelijk.

De Joden van Antwerpen is een boeiend boek, het vertelt meer dan de geschiedenis, de tradities, de rituelen en gebruiken van de Joden in Antwerpen, het geeft een brede kijk en stelt de lezer vragen. Zowel ‘beginners’ als ‘gevorderden’ vinden er hun gading.

En wie er niet genoeg van kan krijgen krijgt achteraan nog een hele leeslijst, per onderwerp gegroepeerd en met per boek een woordje uitleg.

De joden van Antwerpen | Ludo Abicht

Paperback / softback | Nederlands | Jodendom

Waar komen de Antwerpse Joden vandaan? Waarom wonen ze allemaal bij elkaar rond het Stadspark en het Centraal Station? Hoe beleven zij hun religie? Hoe vieren zij hun Sabbat en waarom laten ze dan de hele dag het licht branden in hun woonst? Wat zijn orthodoxe [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Bauwens

Belgisch geld stroomt altijd in dezelfde richting

Recensie Pieter Bauwens - 03/04/2021
Vlaanderen draagt elk jaar 6% van het Bruto Binnenlands product af aan Wallonië. Al jaren. Al leeft in Wallonië de mythe dat het ooit anders was. Tijd voor een ontmythologisering. Er is geen bewijs voor die geldstroom van Wallonië naar Vlaanderen. Integendeel.
De Franstalige mythe
Aan [lees verder]

Er moet meer midden zijn

Recensie Pieter Bauwens - 02/02/2021
We beleven politiek woelige tijden. Dat heeft vele oorzaken, Maar er zijn ook remedies. Rik Torfs en Pieter Marechal hebben er een boek over geschreven. De oplossing ligt in het midden.
Spits en scherp
Over morgen: Mijmeringen voor wie niet van gisteren is. Spits is professor Torfs altijd [lees verder]

Broeders en bisschoppen met vuile manieren

BlogPieter Bauwens - 25/10/2020
Het verleden is een schatkamer aan verhalen. Maar je moet die goed kunnen brengen. Want dat verleden heeft wel eens de ellendige gewoonte opgesloten te zitten in stoffige en droge archieven. Wie die kunst verstaat is Jan Pauwels. Met nu al een tweede boek over de fratsen en strapatsen van de Vlaamse [lees verder]

Rik Torfs vindt de kerk fantastisch

BlogPieter Bauwens - 10/10/2020
De titel van dit boek doet even opkijken. De kerk is fantastisch. Dan zie je de auteur, Rik Torfs. Zou die dat menen? Is het een grap, een onliner, iets om de aandacht te trekken? Dat laatste is het zeker, maar de inhoud is géén grap. Torfs weet zijn kritiek op de rooms-katholieke kerk van vandaag [lees verder]

Kerkopstand in Sint-Gillis

BlogPieter Bauwens - 21/04/2019
Eind jaren 60, na het Tweede Vaticaanse Concilie, ging de Kerk in Europa door zwaar weer. Er zijn boeken vol geschreven over die periode en de zoektocht naar de oorzaken. Volgens de ene ging Vaticanum II te ver, volgens de andere werd het niet consequent toegepast maar teruggedraaid door de Paus, nog [lees verder]

Paus Franciscus, de linkse dictator

BlogPieter Bauwens - 16/03/2019
Is paus Franciscus die vriendelijke lachende paus die genadeloos wordt tegengewerkt door de curie, die vecht voor haar privileges? Of is Paus Franciscus een genadeloze manipulator die medewerkers tegen elkaar opzet en zijn visie wil doorduwen?
Framing en karaktermoord
De pers loopt makkelijk [lees verder]

Joden van Antwerpen

BlogPieter Bauwens - 10/11/2018
Een filosemiet, dat ben ik. Al jaren. Ik koester een diepe bewondering voor de Joodse cultuur, of culturen moet ik zeggen, want er zijn verschillende manieren om Jood te zijn. In het boek De Joden van Antwerpen van Ludo Abicht, herkende ik diezelfde fascinatie en ook affectie, maar niet zonder kritische [lees verder]

Guldensporenslag en identiteit

BlogPieter Bauwens - 11/07/2018
In 2002 schreef Karim Van Overmeire een goed boek over de Guldensporenslag, De Guldensporenslag; Het verhaal van een onmogelijke gebeurtenis. Dat boek was toen een welkome aanvulling bij de boeken die verschenen over die veldslag die toen bijna 700 jaar geleden was. Het was eens een boek dat geschreven [lees verder]

Poetin en Assad hebben zijn leven gered

BlogPieter Bauwens - 25/11/2017
In 2010 komt de Vlaamse pater Daniël Maes (we interviewden hem eerder hier op Doorbraak) aan in Syrië om er te helpen bij de heropbouw van het eeuwenoude klooster van Mar Yacub bij Qara, vlak bij de grens met Libanon. Pater Daniël besluit om voor ‘het thuisfront’ een dagboek bij te houden, [lees verder]

Uw score voor het merk België

BlogPieter Bauwens - 15/10/2017
Welke score op een schaal van nul tot tien zou u aan België geven? Welke argumenten hebt u voor die score? Dat zijn -vereenvoudigd- de vragen van een kwalitatief onderzoek op grote schaal van het bureau WHY5Research van Jan Callebaut. De vragen werden gesteld aan een representatieve staal Belgen en [lees verder]

Vluchtelingen brengen christendom zonder eurocentrisme

BlogPieter Bauwens - 22/07/2017
Als er een discussie is over vluchtelingen, dan wordt dat hier snel een discussie over de islam, het christendom speelt maar een zijdelingse rol. En dat vertekent ons beeld. Volgens het Amercan Pew Research Centre waren er in 2012 al 26 miljoen christelijke migranten in Europa. De helft daarvan is afkomstig [lees verder]

Vergeten geschiedenis van Ierse oorlogsvrijwilligers in WOI

BlogPieter Bauwens - 08/07/2017
Geen land in de wereld waar je meer dan in Ierland bij de boekhandelaars werken over de eigen geschiedenis kan vinden. Niet alleen trouwens over wat zich in de loop der eeuwen op het groene eiland zelf heeft afgespeeld. Ook de lotgevallen van de talrijke Ierse gemeenschappen in de diaspora komen ruim [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.