Joden en moslims in Irak

Esther Meir-Glitzenstein, professor geschiedenis aan de Universiteit Ben-Gurion in Israël, heeft een boek geschreven over de geschiedenis van de Joden in Irak. Eerder verschenen bij de uitgeverij Tallandier al uitgaven over de geschiedenis van de Joden in Algerije, Egypte, Jemen, Marokko en Tunesië.

Zeer oude geschiedenis

Irak heeft een vrij grote betekenis in de geschiedenis van het Jodendom. Irak is het oudste land waar de Joodse diaspora is neergestreken. Het is koning Nabuchodonosor (Nebukadnezar) die in 579 voor Christus de Joden deporteerde naar Babylon. Maar niet elke Jood in Irak kan/kon beschouwd worden beschouwd als behorende tot de diaspora, want een deel van de Iraakse Joden waren lokale Irakezen (Babyloniërs, Mesopotamiërs) die zich bekeerden tot de Joodse godsdienst.

Het is overigens pas sedert de Britse kolonisatie dat de term Irak wordt gebruikt. In het oude Irak ontstond de Talmoed van Babylonië, naast de Talmoed van Jeruzalem (Talmoeds zijn commentaren op de Joodse bijbel). In tegenstelling tot de Talmoed van Babylonië heeft die van Jeruzalem nooit een invloed gehad buiten de grenzen van Israël.

Er zijn verschillen tussen de geschiedenis van de Joden in Irak, en die in andere Arabische landen. Terwijl er in de andere Arabische landen steeds een zekere afstand was tussen enerzijds de Joden, en anderzijds de islamitische omgeving waarin ze leefden, hebben de Iraakse Joden zich volledig proberen te integreren in de Iraakse samenleving. Achteraf gezien tevergeefs. De meeste Joden in Irak gebruikten het klassieke Arabisch als taal, terwijl veel Joden in Noord-Afrika de taal van de Franse kolonisator overnamen. Irak is ook het land waar in 1791 de Joden de christenen in Basra verweten Joden te offeren in hun kerken op Pasen, wat een zeer uitzonderlijk verwijt is, want gewoonlijk ging de kritiek in omgekeerde richting.

Niet vatbaar voor zionisme

Wat Irak dan wel gemeen had met de andere Arabische landen, is de opmerkelijke kloof tussen rijke en armere Joden. En gediscussieer over het zionisme. Net zoals elders waren er in de jaren 20, 30 en 40 van vorige eeuw vertegenwoordigers van de zionistische beweging aanwezig in het land, die de Joden aanspoorden om te verhuizen naar Palestina om daar een Joodse staat te kunnen oprichten.

Bij de Iraakse Joden bestond heel wat verdeeldheid met betrekking tot de zionistische beweging, de ‘terugkeer’ naar Israël werd door veel Iraakse Joden beschouwd als een krankzinnig idee. Iraakse Joodse communisten waren radicaal gekant tegen het zionisme. Ook als het gaat over de relaties met de Britse kolonisator waren de meningen sterk verdeeld: collaboreren of niet ?

Anti-Joodse stemming

Hadden de Iraakse Joden het in al die eeuwen nu goed in Irak of niet? Het is duidelijk dat de perioden van bloei (een aantal Joden speelden bijvoorbeeld een grote rol in de economie, het aantal geneesheren dat de Joodse minderheid leverde was enorm, onder de bekende Iraakse auteurs bevonden zich vele Joden, etc.) zich hebben afgewisseld met perioden van discriminatie en vervolgingen, net zoals in alle andere Arabische landen met een Joodse aanwezigheid, behalve in Jemen (waar de Joden het altijd al slecht hadden). Zo zorgde onder meer de nazipropaganda in Bagdad voor een slechtere sfeer.

Een van de dieptepunten is ongetwijfeld de Farhoud: anti-Joodse progroms die in 1941 plaatsvonden. 1.500 huizen en winkels van Joden werden toen vernield, vele Joden werden vermoord (2.500 Joodse families waren daar het slachtoffer van), Joodse vrouwen verkracht. De Joden verweten overigens de Britse kolonisatoren ervan opzij te hebben gekeken en te hebben geweigerd op te treden tegen de anti-Joodse operaties van sommige Irakezen (onder wie veel bedoeïenen). Als reactie op deze catastrofe verlieten veel Joden Irak, maar slechts weinigen kozen voor het toekomstige Israël (Israël werd opgericht in 1948).

Uittocht

Begin 1946 kregen de Iraakse Joden het verbod om te emigreren naar het toekomstige Israël. In 1950 kregen de Iraakse Joden wel de toestemming om hun land te verlaten. En diegenen die dat deden, moesten het gros van hun bezittingen en geld achterlaten in het Tweestromenland. Na de Tweede Wereldoorlog concentreerde de zionistische beweging zich vooral op de komst van Europese Joden naar Palestina, men was veel minder geïnteresseerd in de Arabische Joden. Opvallend: Iran was het geliefkoosde transferland voor de Joden die Irak wilden verlaten.

Na de oprichting van de staat Israël werd het leven voor de Joden in Irak ondraaglijk. De sfeer van pesterijen, geweld en discriminatie heeft er uiteindelijk voor gezorgd dat de meeste Joden begin de jaren ’50 Irak verlieten, van wie de meesten richting Verenigde Staten en Groot-Brittannië trokken. Tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 tussen Israël en haar buurlanden, waren er nog nauwelijks 3.000 Joden aanwezig in Irak. En toen de partij Ba’ath aan de macht kwam in 1968, werd de anti-Joodse sfeer nog grimmiger. Anno 2022 moet men een vergrootglas nemen om nog een Jood in Irak aan te treffen.

Meer berichtjes van Lieven Van Mele

Jean-Claude Van Cauwenberghe, een biografie

Recensie Lieven Van Mele - 12/11/2022
Velen waren hem al vergeten, maar de gewezen keizer van Charleroi, en brede omgeving, duikt terug op in een boek waarin wordt teruggeblikt op zijn politieke leven.
Politieke carrière
Jean-Claude Van Cauwenberghe (1944-), zeg maar JCVC, is ondertussen 78 jaar, en lid van de Parti Socialiste [lees verder]

‘Gematigde’ moslim Chems-eddine Hafiz schreef een boek

Recensie Lieven Van Mele - 28/10/2022
Chems-eddine Hafiz (een naam die je kan vertalen als ‘beschermer van de zon van het geloof’) heeft een nieuw boek geschreven: ‘N’en déplaise à certains, nous sommes les enfants de la République’.
Eerder verschenen al ‘Le manifeste contre le terrorisme islamiste’ (2021), [lees verder]

Als Wallonië moet kiezen

Recensie Lieven Van Mele - 25/10/2022
La Wallonie à l’heure des choix. Vers la septième réforme de l’État is een publicatie van 195 bladzijden geworden waarin diverse auteurs van en voor de IRW-CGSP hun visie geven op de volgende staatshervorming. Die zou – ook al is dat niet 100% zeker – het licht moeten zien in 2024. De IRW-CGSP [lees verder]

Waarom we niets van de Oriënt begrijpen, en waarom we dat wel zouden moeten doen

Recensie Lieven Van Mele - 16/10/2022
De eerste vraag die je je stelt bij de titel van dit nieuwste boek van Dirk Tieleman is natuurlijk: ‘Wat verstaat hij precies onder de Oriënt?’ En na het lezen van dit 432 bladzijden tellende boek kom je toch tot een aantal merkwaardige vaststellingen.
Over Iran, Afghanistan en Irak
[lees verder]

Joden en moslims in Irak

Recensie Lieven Van Mele - 07/10/2022
Esther Meir-Glitzenstein, professor geschiedenis aan de Universiteit Ben-Gurion in Israël, heeft een boek geschreven over de geschiedenis van de Joden in Irak. Eerder verschenen bij de uitgeverij Tallandier al uitgaven over de geschiedenis van de Joden in Algerije, Egypte, Jemen, Marokko en Tunesië.
[lees verder]

Hoe zit het nou met Syrië?

Recensie Lieven Van Mele - 02/10/2022
Syrië mag dan al grotendeels uit de actualiteit verdwenen zijn, de problemen in het land zijn nog niet opgelost. Er zijn nog steeds jihadistische groeperingen actief in het noorden en het Turkse leger is aanwezig in het noorden en noordoosten. Van een heropbouw van het land na de vreselijke burgeroorlog [lees verder]

Hoofd Franse geheime dienst schrijft een boek over terrorisme

Recensie Lieven Van Mele - 27/08/2022
Alain Chouet (1946-) is het gewezen hoofd van de Service de renseignement de sécurité van de Direction Générale de la Sécurité Extérieure (DGSE, de Franse geheime dienst), waar hij werkte van 1972 tot 2007. Hij is gespecialiseerd in de problemen van veiligheid en terrorisme in de Arabische en [lees verder]

Libérons l’islam de l’islamisme

Recensie Lieven Van Mele - 04/07/2022
Libérons l’islam de l’islamisme is de titel van het recent op de markt gebrachte boek van Hassen Chalghoumi (1972-). Deze man is voorzitter van de ‘Conférence des imams de France’, imam van een moskee in Drancy (ten noordoosten van Parijs), en soefi. Chalghoumi is geboren en getogen in Tunesië, [lees verder]

Open brief aan de moslimwereld… en het Westen

Recensie Lieven Van Mele - 10/06/2022
Abdennour Bidar (1971-) is een Franse filosoof en essayist van Marokkaanse afkomst langs vaders kant, en van een tot de islam bekeerde Française aan moeders kant. Hij is lid van het Observatoire de la laïcité, en sinds 2016 inspecteur bij het Franse ministerie voor Onderwijs. En ja, jarenlang had [lees verder]

Islamophobie, mon oeil!

Recensie Lieven Van Mele - 27/05/2022
De naam Djemila Benhabib doet wellicht weinig belletjes rinkelen in Vlaanderen. Toch verdient ze meer aandacht, want zij is in Brussel de nummer één van de seculiere stroming binnen de islam. In haar nieuwe boek Islamophobie, mon oeil! legt ze uit wat dat betekent, en welke strijd ze al heeft gevoerd [lees verder]

Eric Zemmour: ‘La France n’a pas dit son dernier mot’

Recensie Lieven Van Mele - 27/02/2022
‘La France n’a pas dit son dernier mot‘ is het recentste boek van de Franse presidentskandidaat Eric Zemmour. Het is de opvolger van ‘Le suicide français‘ uit 2014, waarin Zemmour uitgebreid beschrijft wat hij als de ondergang van Frankrijk beschouwt.
Presidentskandidaat
[lees verder]

Pistes om Libanon opnieuw op de rails te zetten

Recensie Lieven Van Mele - 21/07/2021
‘Le Liban d’hier à demain’ is een werkstuk van hoge kwaliteit waarin Nawaf Salam een aantal ideeën formuleert om Libanon uit de politieke impasse te krijgen waarin het nu al een paar jaren verkeert. Daarbij gaat het hier alleen over het politiek/constitutionele aspect van de zaak. De sociaaleconomische [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.