Intiem poëtisch testament

Doolhofoogst heet de nieuwste gedichtenbundel van de 75-jarige literaire duivel-doet-al Guido Lauwaert. Meer dan ooit is hij bezig met het afronden van zijn leven. Drie jaar geleden beschreef hij al in Alvorens alles vervaagt de eerste veertig jaar van zijn rocamboleske omzwervingen in het literaire wereldje. De organisatie van zijn levenswerk – de fameuze vier Nachten van de Poëzie – vormde toen de focus. Maar vooral de uitbundige, flamboyante tafelspringer was daarin aan het woord.

Wierook en eindspel

In Doolhofoogst daarentegen gaat Doorbraak-medewerker Lauwaert intiem: zonder dikdoenerij en vol levenswijsheid kleedt hij zichzelf in deze poëtische memoires uit. Zijn gevoel voor humor en zelfrelativering doet de rest om van deze gedichten een verstild in memoriam te maken waarin moeder en vader, de dichtkunst en de vrienden de hoofdrol vertolken. En vooral natuurlijk de immer en overal aanwezige dood die voor Lauwaert met het stijgen van de jaren – en enkele hartoperaties – als maar tastbaarder wordt.

In het eerste deel van zijn prozaïsche memoires opende hij met de voorgeschiedenis van zijn Oost-Vlaamse vader en vervolgens West-Vlaamse moeder. In zijn dichtbundel nu draait hij de rollen om en begint hij met een moedercyclus die veelzeggend ‘wierook’ heet terwijl hij afsluit met ‘eindspel’, een resem vader-gedichten waarin de dichter uiteindelijk preludeert op het eigen verdwijnen straks.

Aam- en aardbeien

Lauwaerts moeder – ‘la femme d’orchestre de la famille’ – hield van Franstalige cultuur en chansons en spookt als stem nog dagelijks blijkbaar door het hoofd van de dichter. Zijn stentorstem – die hem zo’n kracht en uitstraling gaf bij het toneelwerk – heeft de zoon waarschijnlijk van de moeder geërfd: ‘wat zij zegt / heeft een echo / die galmen blijft / als in een kathedraal’. Vervolgens serveert Lauwaert enkele verzen die de lezer doen opkijken door hun tegendraadse beeldspraak: ‘boven het altaar / langs marmeren graven / zegt zij dat wat ik zeg / een verfwinkel is / of iets in die trant’.

Dergelijke contrasten die elke grootspraak de grond in boren, serveert Lauwaert wel meer en geven zijn gedichten een ontwapenende meerwaarde, zoals in zijn strofen over de dichtkunst meer dan eens het geval is: ‘ik schrijf / voor wie lezen kan / muziek hoort / waar die ogenschijnlijk niet is / het verschil kent / tussen aambeien en aardbeien’. De hilarische woordspeling in dit laatste vers is Lauwaert ten voeten uit. Geen nodeloze schoonschrijverij voor deze jongen maar parler vrai met de broodnodige zelfironie. Poëzie kan slechts de schoonheid ‘omschrijven’ want: ‘De dichtkunst is / niet de haute cuisine van de literatuur / is niet de schoonheid op haar best’. Daarmee is de poëzie voor Lauwaert nooit af en blijft ze hem haast dagelijks aansporen om het toch maar te blijven proberen op zijn manier.

Sperwerblik

Franjes hoeven dus niet voor deze dichter. Daarom dat hij zijn 61 genummerde gedichten titelloos brengt. Sommige beslaan trouwens meerdere bladzijden zodat deze bundel toch een substantiële oogst biedt van wat de essentiële Lauwaert zou kunnen worden genoemd. Tussen de accolade van zijn moeder- en vadergedichten – in de begincyclus ‘wierook’ en het finale ‘eindspel’ – groepeert hij verzen bij wijze van ‘zelfportret’ maar ook losse ‘sprokkels’. Natuurlijk mogen hommages aan al wie hem lief is niet ontbreken.

Discreet vermeldt hij zijn grote inspiratiebronnen achteraan de bundel onder de noemer ‘gekroonde hoofden’, en voorziet hij de gedichten in kwestie slechts met een discrete asterisk. Zo voert hij zijn ideale eindredacteur en levenslange compagnon de route Karel Anthierens met de rode balpen in de hand ‘als een sperwer’ op: ‘wreed het lijkt een moord / toch was dat niet het geval / wat hij doodde / bracht leven in wat leven moet / wat zwart-wit was kreeg kleur’.

Anthierens met de sperwerblik geeft op de achterflap zijn favoriete gedicht waarin het voornaamste contrast in Lauwaerts poëzie volop speelt: dat tussen leven en dood. En ja, in dit vijfde gedicht uit de moedercyclus wordt de hele Lauwaert als het ware ingekookt opgediend:

Laat maar komen

laat mij gaan

na elke zon komt een maan

met elke maan een ander licht

een einder die zich nooit vergist

laat mij gaan

laat maar komen

de hond huilt als een wolf

mijn krekels vluchten naar de struiken

horen hoe ik sterf

in mijn mond de laatste klanken

vragen waar mijn moeder is.

Summa

Mijn favoriete Lauwaert speelt zich aan de zee af. Je zou het een ‘marine’ kunnen noemen, zoals in de schilderkunst. In deze summa van Lauwaerts dichtkunst proef je alles wat het leven én zijn bijzonder toegankelijke poëzie meer dan de moeite waard maakt:

Het verhaal van het bestaan

in de aanspoelende golven

bij een kalme zee

vredige dagen

bij een woeste zee

gevijlde schurkenstreken

eb brengt de jonge jaren

met hun schelmerij die het karakter bereidt

vloed het nabije verleden

met een taal en daad als schrikdraad

de einder is de mond

de gestifte lippen van de toekomst

de zee is meester van het bestaan

de golven vertellen het kabaal van het verhaal.

Doolhofoogst | Guido Lauwaert

Paperback / softback | Nederlands | Poezie

In 2020 schreef Guido Lauwaert om de paar dagen een gedicht.Een beperkt aantal uit de verzameling overleefde de keldertijd.Uit wat is overgebleven, vormen vriendschap en dood een sterk koppel.Eerst overwegen herinneringen aan zijn moeder, gaandeweg [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frank Hellemans

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Van Ann De Craemer tot Dimitri Verhulst: 5 auteurs voor de literaire lente

BlogFrank Hellemans - 19/04/2022
Nu de Literaire Lente als boekenevenement niet langer bestaat, organiseren we er zelf maar één met schrijvers die in april en mei met kakelvers werk komen. Te beginnen met Ann De Craemer en Hildegard van Bingen. Jeroen Theunissen, Gie Bogaert en Dimitri Verhulst maken het kwintet compleet.
Ideale [lees verder]

Prins zonder poen: het bewogen nomadenleven van Willem van Oranje

Recensie Frank Hellemans - 22/02/2022
Wie De Zwijger. Het leven van Willem van Oranje, de bijna 950 bladzijden dikke biografie van René van Stipriaan, doorneemt, komt onder de indruk van de manier waarop deze prins van Oranje 51 jaar lang het hoofd koel probeerde te houden onder de steeds wisselende mokerslagen van het lot. Willem van Oranje [lees verder]

Vaders en zonen

Recensie Frank Hellemans - 26/11/2021
Aan moederromans geen gebrek, maar ook vaders komen nu meer en meer in het vizier van hun schrijvende zonen. Sam De Graeve trok vijf jaar geleden op wandeltocht met zijn vader Jan langs de Muur van Hadrianus in Engeland. Nu papa plots in het ziekenhuis werd opgenomen, recapituleert hij in briefvorm hoe [lees verder]

Dé Boekenbeurs is dood, leve de boekenbeursjes?

BlogFrank Hellemans - 27/10/2021
Zoals in pre-coronatijden wordt het nooit meer. Zeker niet in de boekensector. De Antwerpse Boekenbeurs, het uithangbord van alles en iedereen die met schrijven en lezen bezig was, is versnipperd tot een lappendeken van tientallen initiatieven rond boeken en schrijvers. Elke stad – en zelfs bijna elke [lees verder]

Luc Devoldere begraaft tandeloze Taalunie

BlogFrank Hellemans - 20/10/2021
‘Vandaag zou ze niet meer worden opgericht.’ In een dubbelzinnige lofrede op 40 jaar Taalunie prijst essayist Luc Devoldere*, ex-hoofdredacteur van Ons Erfdeel-De Lage Landen, de verworvenheden van de Nederlandse Taalunie. Maar tegelijk waarschuwt hij dat ze haar ingeslapen status dringend moet reanimeren, [lees verder]

Van Tolstoj tot Elsschot en Jonathan Franzen: de familieroman is terug

BlogFrank Hellemans - 13/10/2021
Zelfs Bart Van Loo brengt zijn verhaal over de Bourgondiërs als een dynastiek familieverhaal, eerst in zijn boek en nu ook op het podium. Hoeft het dan te verwonderen dat familiesoaps op tv, zoals Thuis of Familie, kijkcijferkanonnen zijn? En dat heel wat schrijvers vandaag in dezelfde vijver gaan vissen, [lees verder]

Nobelprijs Literatuur 2021 voor Noor Jon Fosse of toch Annie Ernaux?

BlogFrank Hellemans - 06/10/2021
Eigenlijk had iedereen – ook deze Doorbraak-medewerker – vorig jaar gegokt op een zwarte Afrikaanse schrijfster, zoals Maryse Condé, een Franse auteur uit Guadeloupe. Sign of the times, weet je wel. Ook literaire jury’s zijn daar vaak gevoelig voor. Het werd dus wel een vrouw maar geen volwassen [lees verder]

Strop voor Vlaamse thrillerschrijvers

BlogFrank Hellemans - 29/09/2021
In 2022 is de kans gering dat een Vlaamse misdaadauteur nog eens aan het feesten zal zijn bij het winnen van De Gouden Strop, de belangrijkste literaire onderscheiding in het krimigenre. Alleen wie als Vlaamse schrijver bij een Nederlandse uitgeverij onder dak is, komt er dan immers nog voor in aanmerking.
[lees verder]

Van gefilte fisj tot fatalisme: Margot Vanderstraeten fileert de (Antwerpse) Joden

Recensie Frank Hellemans - 27/09/2021
Na het bijzonder succesvolle én aangrijpende Mazzel tov, serveert Margot Vanderstraeten met Minjan nieuwe verhalen over de ondoorgrondelijke Joodse ziel.
Koosjere kippensoep
Journaliste-auteur Margot Vanderstraeten scoorde dankzij Mazzel tov vier jaar geleden een internationale bestseller [lees verder]

Annelies Verbeke wil o zo graag een grote prijs en Herman Brusselmans niet

BlogFrank Hellemans - 15/09/2021
De literaire rentree is daar en daarmee ook het circus van de literaire prijzen. De longlist van de vroegere AKO Literatuurprijs – nu heet die Boekenbon Literatuurprijs – zorgde al meteen voor zure oprispingen bij de gepasseerde verhalenschrijfster Annelies Verbeke. Weer geen kans op de geldzak van [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.