Holodomor, de genocide in de Oekraïne

Van 1931 tot 1934 vond in Europa één van de meest omvangrijke genocides van de moderne geschiedenis plaats. Zo’n vier miljoen Oekraïners bezweken er onder de meest ellendige omstandigheden aan. Die genocide raakte bekend onder de Oekraïense naam Holodomor. Het woord ‘holod’ betekent honger en ‘domor’ staat voor doden en uitroeien. Met het openen van een aantal archieven na 1991 kon het lange proces van begrijpen, interpreteren, vergeven, discussiëren en rouwen van start gaan. Tot dan had de Sovjet-staat, geholpen door haar nuttige idioten, zelf niet eens toegegeven dat er in de jaren 1930 een georkestreerde hongersnood ook maar had bestaan.

Breken van de ruggengraat

Die volkerenmoord was het gevolg van een kunstmatig veroorzaakte hongersnood, die minstens een vierde van de Oekraïense bevolking wegmaaide. Het land maakte toen deel uit van de Sovjet-Unie en leed onder de tirannie van Stalin en zijn trawanten. De omvang en de gruwelijkheid ervan tarten het menselijke voorstellingsvermogen.

Gruwelijk vooral door de methode van uitroeien: hongersnood, georganiseerd door de eigen machthebbers. De hongersnood maakte deel uit van een politiek beleid: de zegepraal en vestiging van een communistisch bewind. Met die hongersnood wilde Stalin twee doelstellingen verwezenlijken: het hardhandig opleggen van de collectivisering van de landbouw en het breken van de ruggengraat van het Oekraïense nationalisme, dat bij het uitroepen van de revolutie gedurende enkele maanden een zelfstandige staat werd met eigen postzegels, bankbiljetten, eigen vlag…

Dat nationalisme zag Stalin vooral bij de koelakken. Die boeren vertegenwoordigden zowat drie vierde van de bevolking, en waren van generatie op generatie dragers van het Oekraïense erfgoed en cultuur. Eigenlijk waren de koelakken meestal gewone landbouwers die in hun eigen noden konden voorzien, zichzelf en hun familieleden konden onderhouden met wat ze bezaten en verbouwden. Ze hadden een eigen boerderij en wat grond. Zij waren ook de eersten die zich verzetten tegen de gedwongen collectivisatie.

VRT/VTM

De Poolse historica en columniste Anne Applebaum schreef met haar boek de “Rode hongersnood” een naar alle opzichten vernieuwend boek. We wisten al een en ander over de verschrikkelijke taferelen die in het begin van de jaren 1930 in Oekraïne plaatsvonden maar zij is de eerste, die aan de hand van nieuw verwerkt archiefmateriaal ons een sluitend boek kan bezorgen. We kunnen dit gruwelijke — we overdrijven niet — boek dan ook als een afgerond geheel lezen. Voordien schreef ze al boeken over de Goelag en het IJzeren Gordijn.

Door een commissie van communistische ‘experts’, die doorgaans niets van landbouw kenden, kregen de boeren buitensporige quota opgelegd. Quota die zo hoog lagen dat ze niet gehaald werden. Daarop werd manu militari beslag gelegd op de hele oogst en voorraad. Ook het zaaigoed werd in beslag genomen, waardoor de koelakken het jaar daarop niet meer konden zaaien. Indien ze hun vee zelf al niet gedood hadden, werd het in beslag genomen. Zo werden hele dorpen (een paar duizend in totaal) van de buitenwereld afgegrendeld en aan hun lot overgelaten. Langzaam stierven ze de hongerdood. Kannibalisme maakte deel uit van het dagelijks leven. Met uitzondering van diegenen die bereid waren om op de grote staatsboerderijen te gaan werken. Een tijdlang leverden de Amerikanen de hongerende Oekraïense bevolking graan, maar toen ze vaststelden dat de Sovjets zelf grote uitvoerders waren van graan naar de westerse wereld in ruil voor machines, stopten ze hiermee. Liever lieten de communisten hun eigen bevolking creperen van de honger dan hun graan te laten toekomen dat bestemd was voor de export.

Het aantal slachtoffers wordt geschat op 4 miljoen, sommigen maken gewag van vijf à zes miljoen. Op die manier werd een hele bevolkingsklasse uitgeroeid. Ook elders, zoals in Kazachstan en het noorden van de Kaukasus werden door Stalin en zijn criminele bendeleden dergelijke hongersnoden gecreëerd. Terwijl de hongersnood zich uitbreidde, begon er een campagne van laster en onderdrukking gericht tegen Oekraïense intellectuelen, professoren, schrijvers, priesters, kunstenaars … Kortom iedereen die de Oekraïense taal sprak, werd als een staatsgevaarlijk iemand beschouwd en als dusdanig behandeld.

Er werden al tienduizenden boeken over de Holocaust geschreven maar nauwelijks een paar tientallen over de Holodomor. We worden overspoeld door tientallen tv-programma’s over het lot van de joden tijdens de oorlog, maar zag u al een reportage op VRT of VTM over de tragedie van de Oekraïense boeren in de jaren 1931-1934? Het is alsof journalisten en historici dergelijke onderwerpen schroomvallig uit de weg gaan. Enkele uitzonderingen, zoals de verdienstelijke Amerikaanse historicus Robert Conquest (1917-2015), niet te na gesproken. Conquest was een pionier in het onderzoek naar de Holodomor.

Het nieuwe boek van Anne Applebaum wensen we een ruime verspreiding toe. We twijfelen er echter aan of de politieke correcte ‘kwaliteitspers’ het boek een goed hart zal toedragen.

Rode hongersnood | Anne Applebaum

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

In Rode hongersnood vertelt Anne Applebaum het onthullende en controversiële verhaal over de hongersnood die Oekraïne doelbewust veroorzaakte, en die tot op de dag van vandaag sporen achterlaat. In 1929 lanceerde Stalin de collectivisatie, die Sovjetboeren [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Operatie Barbarossa: keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/01/2022
Op 22 juni 2021 was het tachtig jaar geleden dat de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. Toen viel een gigantisch Duits leger van 3,3 miljoen man (onderverdeeld in drie legergroepen en 150 divisies) over een frontbreedte van meer dan drieduizend km, van de Baltische kust tot [lees verder]

Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/12/2021
De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente [lees verder]

De verkeerde doden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 07/11/2021
Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.
Waren het alleen maar arme stakkers die de [lees verder]

“Weg met die moffen!” Nederland discrimineert Duitse landgenoten

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/10/2021
Onmiddellijk na de bevrijding nam de Nederlandse overheid al de bezittingen van de Nederlandse Duitsers in beslag, en dat ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Deze beslissing ging terug op een verklaring van de Nederlandse regering in Londense ballingschap op 20 oktober 1944, [lees verder]

Fotoboek over het Oostfront

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/09/2021
Een nieuw fotoboek over Vlaamse vrijwilligers aan het Oostfront (1941-1944) toont ons vooral scènes uit het dagelijks leven van “onze jongens aan het Oostfront”, zoals het toen heette. Interessant is vooreerst dat een groot aantal van deze foto’s nooit eerder werd gepubliceerd.
Werkelijkheid [lees verder]

De aantrekkingskracht van Joris Van Severen

Recensie Pieter Jan Verstraete - 12/09/2021
Binnen de historiografie van de Vlaamse Beweging zijn Cyriel Verschaeve en Joris Van Severen de twee figuren bij uitstek over wie de meeste publicaties werden geschreven.
Terwijl je van de eerste maar moeilijk kunt beweren dat hij nog enige aantrekkingskracht uitoefent, is het tegendeel waar wat [lees verder]

Filip de Pillecyn als journalist tijdens de Duitse bezetting

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/08/2021
Al eerder verscheen er journalistiek werk van Filip de Pillecyn (1891-1962) in boekvorm. We denken dan vooral aan de bundel Kiespijn der ziel (1981), verzameld en ingeleid door Richard Baeyens dat werk bevatte van De Pillecyn verschenen in het interbellum en onmiddellijk na de bezetting (onder meer in [lees verder]

Een vlug vergeten hoofdzonde

Recensie Pieter Jan Verstraete - 11/08/2021
De in 1975 in Stockholm geboren Maria Grund bracht het grootste deel van haar loopbaan door in de film- en mediabranche. Daardoor woonde ze afwisselend in Londen en New York. Thans woont ze op het Zweedse eiland Gotland, en brengt ze haar tijd al schrijvende door. De hoofdzonde is haar debuut als detectiveschrijfster.
[lees verder]

Moord en doodslag in Friesland

Recensie Pieter Jan Verstraete - 04/08/2021
 De auteur Anita Terpstra werd in 1974 in het Friese Hallum geboren, en is bedrijvig als journaliste. In 2009 debuteerde ze als misdaadauteur met Nachtvlucht. Voor haar thriller Samen werd ze in 2017 genomineerd voor de Gouden Strop. Daarnaast schreef ze ook enkele non-fictieboeken. 
Altaar
[lees verder]

Adolf Hitler was helemaal geen eenzaat

Recensie Pieter Jan Verstraete - 25/07/2021
In haar nieuw boek vertelt de Duitse historica Heike B. Görtemaker op overtuigende wijze en aan de hand van een overweldigende hoeveelheid bronnenmateriaal hoe de Duitse dictator Adolf Hitler zich met een hechte kring vertrouwelingen omringde, die hij als zijn surrogaatfamilie beschouwde. Zelfs na de [lees verder]

Samuel Morse bestond echt, en het is zijn code

Recensie Pieter Jan Verstraete - 24/07/2021
Het voorliggende verhaal behoort tot het domein van de literaire fictie. De Amerikaan Samuel Morse (1791-1872) bestond echter echt en ook delen van zijn leven en werk zijn gebaseerd op historische bronnen. Het lag echter niet in de bedoeling van romanschrijfster Nathalie Briessinck, die eerder debuteerde [lees verder]

De Cock: een Amsterdamse detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 05/07/2021
Eind jaren tachtig van de voorbije eeuw kocht ik voor de Kortrijkse stadsbibliotheek de eerste Baantjers aan. Niemand van mijn collega’s had ooit gehoord van deze Amsterdamse detectiveschrijver. Het duurde niet lang of de boekjes (gemiddeld 130 blz.) werden gretig en veelvuldig uitgeleend. Ze leenden [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.