Het land van Merkel

In 1992 promoveerde de gewezen hoogleraar moderne Duitse geschiedenis Frits Boterman op een biografische studie van cultuurfilosoof Oswald Spengler. Twintig jaar later, in 2013, publiceerde Boterman zijn indrukwekkend magnum opus Cultuur als macht: cultuurgeschiedenis van Duitsland 1800-heden. In 2005 verscheen zijn enthousiast onthaalde Moderne geschiedenis van Duitsland, waarvan het pas verschenen Het land van Merkel: Duitsland 2005-2017 als een vervolg mag gezien worden.

In de moderne Duitse geschiedenis gelden steeds drie grote kwesties: de worsteling met de nationale identiteit, democratie en vrijheid en sociale rechtvaardigheid. Steeds handelt het in de Duitse geschiedenis om macht of onmacht, militaire kracht of burgerlijke cultuur, geweld of vrede… Het uitgangspunt van Helmut Kohl, de ‘Einheitskanzler’, na de Duitse hereniging in 1990 was dat Europa niet Duits mocht worden, maar Duitsland Europees. Mee door de eurocrisis is dat gegeven onder Merkel omgedraaid: er is nu een meer ‘Duits’ Europa. Eerst was Duitsland een Europees probleem, nu moet Duitsland het Europees probleem oplossen.

Vraagstelling

Duitsland is in Europa de belangrijkste mogendheid geworden, aldus Boterman. Dat was mogelijk door de hereniging van 1990, de uitbreiding van de EU naar het oosten toe, de sterke Duitse economie, de leidende rol van het land in de bestrijding van de eurocrisis en de financiële crisis van Griekenland, de verzwakking van de Duits-Franse as ten nadele van Frankrijk en de terugtrekkende beweging van de Angelsaksische wereld. Maar hiermee is het Duitse dilemma niet opgelost. Voor Merkel geldt dat Duitsland te klein is om Europa te overheersen en dan weer te groot is om niet gewantrouwd te worden door de buurlanden. Kanselier Angela Merkel kreeg sinds 2005 met drie grote crises te maken: de financiële crisis van de euro met daarbij de Griekse schuldencrisis, de vluchtelingencrisis die haar land verdeelde en de politiek van de Russische president Vladimir Poetin (Krim en Oekraïne) Hierdoor kwam de Europese integratie in een impasse terecht en leidde de rol van Duitsland tot heftige debatten binnen de Europese Unie.

In het nieuwe boek van Frits Boterman dat de drie ambtstermijnen van Merkel behandelt, worden de diverse crisissituaties onder haar beleid uitvoerig behandeld. In de hierboven vermelde crises speelde ze telkens een hoofdrol. Vragen krijgen een afdoende antwoord. Wat bezielde haar om met haar uitspraak op 31 augustus 2015 “Wir schaffen das” een heel land en ook Europa op zijn kop te zetten? Hoe gaat Duitsland om met zijn nieuwe rol in Europa? Hoe moeten we Merkels leiderschap beoordelen? Welke consequenties hadden de opeenvolgende crises voor de binnenlandse politiek en de Duitse positie in Europa? Hoe en in welke opzichten is Duitsland tijdens twaalf jaar Merkel veranderd? Is Europa Duitser geworden of Duitsland meer Europees? En wat mogen we verwachten van haar vierde ambtstermijn? Het boek eindigt met de verkiezingen van 24 september ll. Aan de hand van zijn grondige kennis van de Duitse geschiedenis en cultuur krijgen we van Boterman in zijn acht hoofdstukken plus slotbeschouwing tellende boek, telkens een omstandig antwoord. Wel baseert hij zijn achtergrondkennis veelal op de lectuur van een resem boeken van de hand van gewezen 1968’ers, en blijven meer recente werken van politiek niet-correcte auteurs eerder in de kou staan. Wel besteedt hij ruimschoots aandacht aan recente politieke fenomenen als de AfD of de Alternativefür Deutschland en Pigida. Beide afkortingen vonden we niet terug in de lijst met afkortingen. De voorvrouw van Die Linke heet bij Boterman plots SahraWagenbach in plaats van Wagenknecht. Bij een deskundige zouden dergelijke verschrijvingen niet mogen gebeuren.

Het land van Merkel is geen biografie

Uitdrukkelijk laat auteur zijn lezers weten dat zijn boek geen biografie van Merkel wil zijn. Wel schetst hij een lezenswaardig portret van haar. Hieruit enkele fragmenten: “Bij Merkel overheerst de ratio de emotie. Het beeld dat van haar bestaat, is dat van een berekenende, bedachtzame, sobere en onderkoelde politica, wat ongetwijfeld te maken heeft met haar DDR-achtergrond, protestantse opvoeding en wetenschappelijke instelling. (…) Ze is aarzelend, wat het werkwoord ‘merkeln’ opleverde, en tegelijkertijd is ze daadkrachtig, goed geïnformeerd en uitgerust met ijzeren arbeidsdiscipline. (…) Ze is een pragmaticus en van huis uit ethisch bevlogen. Dat is Merkels kern. (…) Met sterke tegenwind wist zij stoïcijns haar leiderschap te bevestigen en politiek te overleven. Stapje voor stapje werd zij zo de belangrijkste leidster van Europa”.

Boterman maakt duidelijk dat de grootste crisis waarmee Merkel tot op vandaag mee geconfronteerd werd/wordt, de vluchtelingencrisis is. Door haar spontane en zonder overleg gepleegde uitspraak “Wir schaffen das” en haar welkomscultuur, heeft ze niet alleen in eigen land voor grote controverse gezorgd.

Gezag heeft ze nog maar de nieuwe coalitievorming zal uitwijzen hoeveel van dat gezag zal overblijven. Vooral in Oost- en Zuid-Europa heeft ze heel veel aan gezag en aanzien ingeboet. “Er is een meer ‘Duits’ Europa ontstaan, maar tegelijkertijd is Duitsland een land geworden met dezelfde problemen als andere landen in Europa”. Een lezenswaardig boek met als doelpubliek studenten geschiedenis en allen met interesse voor de Duitse politiek en geschiedenis.

Het land van Merkel | Frits Boterman

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

‘Wir schaffen das’ De regeringsperiode van Angela Merkel – inclusief de Duitse verkiezingen van september 2017 In Het land van Merkel analyseert Frits Boterman de periode waarin Angela Merkel als bondskanselier van Duitsland een leidersrol [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Joseph Roth: een zwalpende meesterverteller en razende journalist

Recensie Pieter Jan Verstraete - 27/01/2023
Met zijn biografie over de Oostenrijkse romanschrijver en excellente journalist Joseph Roth schreef de Engelse verslaggever Keiron Pim als eerste voor zijn taalgebied het levensverhaal van deze eeuwige zwerver en zuipschuit. De vertaling is tevens de eerste Roth-biografie die in de Lage Landen bij de [lees verder]

Het trollenleger van J.K. Rowling: zesde Cormoran Strike-detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/01/2023
Na haar succes met de Harry Potter-boekenreeks legde Joanne K. Rowling zich toe op het misdaadgenre. Onder het pseudoniem Robert Galbraith begon ze te schrijven aan een serie detectives onder de noemer Cormoran Strike (zie ook Doorbraak van 27 december 2020). Ook deze reeks groeide uit tot een immens [lees verder]

Atoomoorlog op het nippertje voorkomen: de Cubacrisis van 1962

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/12/2022
In oktober 1962 kwam het haast tot een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In zijn nieuw boek De Afgrond laat de Britse historicus Max Hastings aan de hand van nieuwe bronnen zien hoe door een kettingreactie van misverstanden de spanningen tussen 16 tot en met 28 oktober steeds [lees verder]

Een journaliste in een politieteam

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/12/2022
In het echte leven werkt Carina van Leeuwen (1959) voor de politie van Amsterdam, waar ze als inspecteur werkt als forensisch specialist in het cold case team — het onderzoeken van onopgeloste moorden uit het verleden na nieuwe aanwijzingen. Daarvoor werkte ze als operatieassistente in diverse ziekenhuizen.
[lees verder]

Van Uilenspiegel tot Roeland: een degelijke geschiedenis van het Vlaams Huis in Gent

Recensie Pieter Jan Verstraete - 08/12/2022
Vele jaren lang bewaarde Oswald van Ooteghem het archief van het Vlaams Huis in Gent. Enkele jaren geleden vroeg hij de Leuvense historicus Peter van Windekens om er de geschiedenis van te schrijven.
Wie Van Windekens enigszins kent, weet dat hij een ervaren ‘archiefrat’ is die de onderste [lees verder]

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.