Grasduinen in kunst en cultuur

Geen dankbaarder genre dan het essay om boeken, theater en films te bespreken. Dat weet Daniel Mendelsohn, de kale classicus uit de Verenigde Staten, ook. Hij maakt dan ook graag van de gelegenheid gebruik om ons, zijn Nederlandstalige lezers, in zijn nieuw boek Pijn en genot een intieme inkijk te bieden in zijn culturele en literaire analyses. Wie Een Odyssee gelezen heeft, koestert redelijkerwijze hoge verwachtingen van deze essaybundel. In dat werk schetst Mendelsohn de relatie met zijn vader. Hij doet dat met passages uit de Odyssee, het bekende heldendicht van de hand van Homerus.

In niets te vergelijken met Een Odyssee

Helaas. Mendelsohn kwam, zag en struikelde over zijn eigen voeten. De flitsende vertaling – complimenten aan het olijke duo Nederlanders – kan Mendelsohns jongste worp niet redden. Toegegeven, enkele stukken zijn bevattelijk en interessant gebracht. De analyse van Sappho’s werk bijvoorbeeld. De schimmige wereld van tekstoverlevering komt hier bijzonder goed uit de verf.

Met dank aan de onderhoudende stijl waarmee deze academicus schrijft over poëziefragmenten van 2500 jaar oud. Een ander uiterst leesbaar stukje over antieke Griekse science fiction (robotten!) maakt de boel af.

Belerend vingertje

Maar daarna loopt het faliekant verkeerd. De analyse van Sofia Coppola, bekend als regisseur van onder andere Lost in Translation, is niet meer of minder dan een goedkoop en stekelig waardeoordeel. We laten Mendelsohn hier graag zelf even aan het woord: ‘De regisseur probeert haar gebrek aan echte interesse in “Geschiedenis” te verhullen met een paar slimme trucs (in een van de scènes zien we een aantal portretten van de koningin waaraan briefjes hangen met teksten als “Madame Deficit” – Vrouwe Ontoereikend), maar het lijkt een extraatje; niet meer dan een chronologische wegwijzer, en elke keer als we erlangs worden gejaagd verliest de film aan kracht.’

De hoofdletter van het woord ‘Geschiedenis’ is de aandachtige lezer ongetwijfeld niet ontgaan. Net zoals de voorkeur voor ellenlange zinnen van de auteur. Professor Mendelsohn leest de onbenullige en in zijn ogen ongetwijfeld veel te blonde regisseur dus met belerend vingertje de les. Klinkt een beetje als een wereldvreemde fan van mensen die tweeduizend jaar geleden leefden.

Een probleem met vrouwen?

Mendelsohns kritiek op Coppola kan volledig terecht gelezen worden als een uiting van een verwrongen vrouwbeeld, zoals recensente Maria Vlaar in De Standaard opmerkt. Mendelsohn lijkt een voorkeur te hebben voor figuren als Oscar Wilde, die als ongetemde homoseksueel meer dan één kosmopolitische hoofdstad onveilig gemaakt heeft. Jammer dat hij die visie zo hard lijkt door te trekken naar de andere cultfiguren die hij bespreekt.

Wanneer Pedro Almodóvar de revue passeert, ‘spreekt het voor zich dat de eerste fans in de Verenigde Staten uit de wereld van de homoseksuele stedelingen kwamen die in de jaren tachtig nieuwe politieke macht en sociale zichtbaarheid verkregen en die daar uiteraard eveneens zeer opgewonden over waren.’ Kuch, daar gaat mijn koffie. Me dunkt dat er op vlak van homorechten nog een lange weg te gaan valt in de Verenigde Staten. Zeker wanneer een openlijk homoseksuele presidentskandidaat vooraf door zijn eigen democratische partij als compleet kansloos beschouwd wordt.

Dit ruikt naar platte commercie

Ook jammer dat de thema’s telkens uit totaal andere tijdsperiodes komen. Wanneer Mendelsohn Almodóvars film Volver omschrijft als ‘nieuw’, gaat hij helemaal voorbij aan het feit dat betreffend essay uit 2007 dateert. Een eeuwigheid in filmland, met andere woorden. De selectie van de stukken, die blijkbaar gebeurd is met een specifiek oog voor de Nederlandstalige markt, had met andere woorden een stuk uitgekiender kunnen gebeuren. Dit ruikt eerlijk gezegd naar platte commercie – leve de ijzeren wet van het aantal verkochte exemplaren. Gladde glimlach van de uitgever inbegrepen.

Wat ons bij de rode draad doorheen dit boek brengt. Mendelsohn probeert zijn lezers zo krampachtig op afstand te houden dat het pijn doet aan de ogen. De academische scalpel waarmee hij zijn onderwerpen fileert is nefast voor wat een essaybundel zou moeten zijn. Een sprankelende botsing van ideeën, meningen en (persoonlijke) overtuigingen van een belezen schrijver. Volgende keer beter, Daniel.

Pijn en genot | Daniel Mendelsohn

Paperback / softback | Nederlands | Literaire essays

Of hij nu schrijft over de Ilias en de Odyssee of een vergelijkingmaakt tussen het werk van Karl Ove Knausgård en de televisieserieSuits, Daniel Mendelsohns essays over literatuur, film entelevisie zijn steeds verrassend. [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Van den Bossche

De verlichting is dood, leve de verlichting!

Recensie Pieter Van den Bossche - 26/10/2021
Filosofie en ethiek. Twee disciplines die in tijden van klimaatopwarming en mondiale politiek-militaire verhitting even relevant lijken als kaboutertjes voor een burgerlijk ingenieur bouwkunde. Abstracte discussies over parallelle universa of categorische imperatieven: momenteel geen nood aan, toch? [lees verder]

Dante voor fijnproevers

Recensie Pieter Van den Bossche - 27/06/2021
‘Laat varen alle hoop, gij die hier binnentreedt’. Wie bij het lezen van deze zin onwillekeurig terugdenkt aan zijn of haar vroegere school, heeft ongelijk. Kans is namelijk klein dat Dante Alighieri (1265-1321) bij het schrijven van zijn magnum opus oud-leraars in gedachten had. Hoe het [lees verder]

Niets nieuw onder de zon

Recensie Pieter Van den Bossche - 25/03/2021
Vuur. Weinig natuurverschijnselen die zo sterk tot de verbeelding spreken. Op water, aarde en lucht na, misschien. Iedereen met een beetje herinneringen aan zijn of haar kindertijd, kan zich het aansteken van de kachel of (‘politiek correcter’ dezer dagen) de barbecue voor de geest halen. [lees verder]

Ode aan het leven, de liefde en de dood

Recensie Pieter Van den Bossche - 07/03/2021
Zomer 2017. Acteur Stefaan Degand trekt er met zijn zwangere vrouw een weekendje op uit. Zonder dochter Mila, even op adem komen met z’n tweetjes in een idyllische omgeving. Tot de grauwe werkelijkheid plots en totaal onverwacht op de deur bonkt. Moeder en ongeboren kind worden afgevoerd met de ziekenwagen [lees verder]

Grasduinen in kunst en cultuur

Recensie Pieter Van den Bossche - 19/02/2021
Geen dankbaarder genre dan het essay om boeken, theater en films te bespreken. Dat weet Daniel Mendelsohn, de kale classicus uit de Verenigde Staten, ook. Hij maakt dan ook graag van de gelegenheid gebruik om ons, zijn Nederlandstalige lezers, in zijn nieuw boek Pijn en genot een intieme inkijk te bieden [lees verder]

De middeleeuwen zijn nog niet voorbij

Recensie Pieter Van den Bossche - 13/02/2021
Een hartverscheurend experiment in het secundair onderwijs. Laat leraars geschiedenis kiezen tussen lesgeven in het tweede of in het derde jaar. De dankbare, want zo sterk tot de verbeelding sprekende oudheid versus de val van het West-Romeinse rijk. Atheense democratie (Akropolis! Gouden Eeuw! Homeros!) [lees verder]

Europa grendelt buitengrenzen hermetisch af voor vluchtelingen

Recensie Pieter Van den Bossche - 09/01/2021
Bericht vooraf aan de Doorbraak-lezer: deze recensie kan en zal u met een zeker gevoel van Unheimlichkeit achterlaten. Het uitgangspunt van Timur Vermes’ jongste roman behelst namelijk een vluchtelingencrisis, waarbij het woord ‘vluchtelingen’ voor één keer niet lijdend maar handelend gebruikt [lees verder]

We zijn allemaal kinderen van Apate

Recensie Pieter Van den Bossche - 14/12/2020
Het is gebeurd. Het boerenjaar 2020 wankelt naar zijn einde met enkele spoortjes hoop die gloeien aan de horizon. Er is zicht op een vaccin. Dat zal ervoor zorgen dat het vermaledijde coronavirus binnenkort niet meer dan een onaangename rimpeling zal geweest zijn. En met Biden in het Witte Huis lonkt [lees verder]

De canon van de Romeinen

BlogPieter Van den Bossche - 02/11/2020
Ik zwierf, at sneeuw, had lief en werd vergeten. In negen woorden de essentie van een mensenleven gevat, dus dit moet poëzie zijn. Door de eeuwen heen hebben ontelbaar veel mensen geprobeerd een onuitwisbare indruk te maken op de generaties die nog moesten komen. Slechts enkelen zijn hierin geslaagd. [lees verder]

Propaganda voeren met geschiedenis

BlogPieter Van den Bossche - 31/10/2020
Iedereen die ooit in Vlaanderen naar school ging, ging wel ‘ns op schooluitstap naar Brussel — hoofdstad van ons uit elkaar brokkelende landje — en naar het Jubelpark, waar een gemythologiseerd collectief verleden herdacht wordt. Het opvallendste bouwwerk in het Brusselse park is de in 1905 voltooide [lees verder]

Verdwenen in de nevelen der tijd

BlogPieter Van den Bossche - 18/10/2020
Ambitie: voor de ene een zeer belangrijke en positieve eigenschap, voor de ander synoniem voor ontmenselijking van universele waarden. Ambitieuze mensen hebben duidelijke voor- en tegenstanders. Eén constante komt echter bij iedereen terug: de dood. Hoe het ook loopt, sterven doen we allemaal. Het kerkhof [lees verder]
0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.