Geen enkel sprookje begint met ‘Er was eens een president…’

Met dat citaat van de Colombiaanse filosoof Nicolás Gómez Dávila opent dit toch wel bijzondere boekje. Bijzonder, omdat je in ons taalgebied niet zo veel lofzangen op het politieke stelsel dat men ‘monarchie’ noemt, vindt. En als je er al eentje vindt, dan komt het zoals dit werkje uit Nederland. Een Belgische uiteenzetting over de voordelen van de monarchie zou wellicht te snel verzanden in een communautair getint essay. Gelukkig kan men in Nederland wel vrij van de Nederlands- en Franstalige tegenstellingen naar hartenlust filosoferen over politieke stelsels.

In zijn voorwoord vat de conservatieve auteur Robert Lemm de royalistische gedachtegang van auteur Siard Willem Kapenga samen als: ‘Duurzaamheid geven aan de samenleving, haar cohesie handhaven, emotie verschaffen door vereenzelviging van het volk met een symbool.’

Kapenga beschrijft het monarchisme vanuit zijn correcte standpunt, namelijk als een conservatief instituut in de filosofische zin van het woord. Daarom alleen al zal dit werkje voor iemand die antwoorden zoekt vanuit een typische Belgische context te weinig antwoorden bieden. De auteur gaat overigens in zijn defensie van het koningschap op zoek naar voorbeelden uit de hele wereld.

Siard Willem Kapenga deelt zijn uiteenzetting op in drie hoofdstukken. Het eerste deel behandelt het belang van de stabiliteit dat een koningschap biedt. Koningen vervullen hun rol vooral louter door er te ‘zijn’. Inderdaad, in landen als Nederland of het Verenigd Koninkrijk wordt die aanwezigheid van een soeverein door een grote meerderheid als een geruststelling gezien. Maar die aanwezigheid vormt ook in landen als Spanje een doorn in het oog. Denk maar aan de Catalaanse fluitconcerten voor de Spaanse koning. Volgens Kapenga heeft een koning tegenover een verkozen staatshoofd het grote voordeel dat hij of zij kan uitgroeien tot een gevestigd symbool van de natie, onbevlekt door politieke tegenstellingen. Hij stelt ook de meerwaarde van de verkozen ambtsdragers, die elkaar te snel opvolgen, in vraag: ‘het verlenen van gezaghebbend advies (…) Die ervaring zet je niet om de vijf of tien jaar bij het oud vuil.’ In een poging zich te verdedigen tegen de ‘monarchie rijmt niet op democratie’-pleiters noteert hij dat transparantie heel belangrijk is: (…) verdient het juist aanbeveling ook voor de buitenwereld duidelijk te maken dat het opbouwen van ervaring op de lange termijn en periodieke vervanging op grond van democratische procedures niet altijd naadloos samengaan.’ Het verwijt dat het koningschap niet democratisch is, verwerpt Kapenga en noemt dit een ‘oversimplificatie van het democratische beginsel’. Zijn argument luidt dat immers niet alle functies door verkiezing worden aangeduid en hij wijst hierbij naar de rechterlijke macht. Ook het discriminatieargument veegt hij van tafel en hij onderstreept de stelling dat het streven naar een stabiele staatsstructuur een streven is dat weinig reactie kent.

Het betere argument haalt hij echter bij de Franse filosoof Claude Lefort. Het constitutionele koningschap zorgt voor een ‘leeglaten’ van het centrum van de macht, waardoor dat centrum geen deel kan uitmaken van politieke concurrentie en zo vooral de democratie vrijwaart. Ook  Max Weber geloofde in deze matigende rol, wat van hem een believer in het monarchisme maakte.

Het tweede deel gaat in op de verhouding tussen de publieke rol van de vorst als staatshoofd en zijn private rol als lid van een familie. Die familiale rol is zowel de zwakte als de sterkte van de monarchie. Royalisme is immers enorm onderhevig aan een vorm emotionaliteit, vergelijkbaar met nationalisme. De Zwitserse politieke wetenschapper René Häusler noemde het een ‘psychologische staatsvorm’. De menigtes die gouden koetsen, balkonscènes en 19de-eeuwse uniformen staan toe te juichen in verschillende Europese democratieën lijken die stelling te onderschrijven. Kapenga noemt dit het ‘spiegelbeeld van de menselijkheid’ van het systeem, waarbij ‘de grote verleiding van de homo politicus, het jongleren met abstracte principes, merkelijk wordt bemoeilijkt’. De monarchie is een ‘geïncarneerde staatsvorm’ en enorm afhankelijk van de uitvoerende figuur. Een persoon met gebreken, waardoor de trouw aan een constitutionele vorst net een verademing is, vergeleken met het streven naar totalitaire en perfecte staten. Die vorst is immers ook geen eigenaar van zijn koningschap, maar een rentmeester van iets wat hem of haar werd toevertrouwd. De kroon brengt meer plichten dan rechten mee en maakt de vorst afhankelijk van de aanspraken van anderen.

Het laatste hoofdstuk benadrukt het belang van de blijvende vreemdheid van het koningschap. Dit maakt het instituut enerzijds heel kwetsbaar, maar het schenkt anderzijds een bijzonder gezag. De afstandelijkheid van de monarchie zorgt voor zijn neutraliteit in het politieke leven van de natie. Dat Kapenga daarbij de inmenging van Albert II in de Belgische regeringsvorming van 2010 niet vermeldt als slechte voorbeeld is jammer voor lezers uit de Zuidelijke Nederlanden.

Kapenga is vooral vol van het mysterie van het koningschap, dat volgens hem nauw verwant is met onze condition humaine. ‘De monarchie is van probleem tot mysterie geworden’, schrijft hij in zijn slotwoord.

Dit boekje is een mooie poging om het mysterie dat almaar meer onder vuur ligt toe te lichten. Een must-read voor republikeinen en monarchisten. Waarom? Omdat het boeiend is om eens een door filosofie gedragen werk te lezen over een onderwerp waar nogal vaak meewarig over gedaan wordt. Maar in de wijze waarop men vandaag aan politiek doet en in de almaar toenemende selfie-tijd wordt het een verloren boodschap. De sfumato van de monarchie schijnt minder en minder van deze tijd. Of is het net daarom zo aantrekkelijk?

De vorst als spiegel | Siard Willem Kapenga

Paperback / softback | Nederlands | Non-fictie Vrije tijd/algemeen

De monarchie heeft dezer dagen geen goede pers. Hoogstens wordt zij nog getolereerd als een erfstuk uit het verleden, waarvoor we niet hebben gekozen, maar waar we nu eenmaal opgescheept zitten. Dat we er geen afscheid van nemen, houdt allicht verband met luiheid, [lees verder...]

Verschenen, boek op verzoek bij externe partij

Meer berichtjes van Harry De Paepe

De Kast van Clio – De verborgen geschiedenis van Vlaanderen

audio/video24/06/2022
Grote historische gebeurtenissen gebeuren niet alleen, ze gebeuren altijd ergens, op een bepaalde locatie. De verborgen geschiedenis van Vlaanderen neemt je mee naar enkele van die plaatsen. Plaatsen waar revoluties ontketend zijn, waar bloed is gevloeid, heldendaden zijn verricht, massa’s samenstroomden, [lees verder]

De fascinerende en ondoorgrondelijke Byzantijnen

Recensie Harry De Paepe - 28/04/2022
Wist u dit? In de zesde eeuw gaf men in de graven van Chinese edellieden imitatie-Byzantijnse munten met portretten van niet-bestaande keizers mee. Zo ver reikte het aanzien van het Byzantijnse Rijk. De Byzantijnen – die dat woord zelf nooit gebruikten om zichzelf te beschrijven – zagen zichzelf [lees verder]

De vele levens na de dood en evenveel kaarten

Recensie Harry De Paepe - 27/04/2022
Ergens vanaf de vijfde eeuw ontstond er in het Chinese boeddhisme een legende over Maudgalyayana, een reiziger naar de onderwereld. Hij werd in zijn jeugd ‘Radijs’ genoemd. Wanneer hij toetreedt tot een klooster, ontdekt hij dat zijn overleden moeder Niladhi ergens in het hiernamaals moet boeten [lees verder]

De kast van Clio – in gesprek met Michael Pye

audio/video27/04/2022
‘Wat in Antwerpen gebeurde, droeg bij tot de verandering van de wereld en hoe we daarover denken.’ De slotbedenking van het boek Antwerpen. De gloriejaren van gerenommeerd historicus Michael Pye zal menig hart in de koekenstad sneller doen slaan. Hoewel, de meeste sinjoren zijn hier al zo lang van [lees verder]

De kast van Clio – Gent, een filmstad met een rijk verleden

audio/video24/04/2022
Guy Dupont is archivaris voor de stad Gent. Hij is te gast in de 'Kast van Clio'.

Halverwege de twintigste eeuw beleefde de cinema zijn gouden jaren. Nooit gingen er zo veel mensen naar de film, waren er zo veel bioscopen en werden er zo veel filmaffiches aangeplakt als toen. Dit veranderde [lees verder]

De kast van Clio – De Tempeliers in de Lage Landen

audio/video23/04/2022
Jan Hosten is een kenner van de middeleeuwse orde van de Tempeliers. De auteur is te gast in de 'Kast van Clio'.

De tempelorde werd in 1120 opgericht om de pelgrims in het Heilige Land te beschermen. De tempelridders waren gevreesde krijgers en ontpopten zich tot grootgrondbezitters en bankiers. [lees verder]

De kast van Clio – Waarom de Fransen zo heel Frans zijn

audio/video22/04/2022
Alain Mouton is onze gast in de 'Kast van Clio'.

'Et alors?' De schampere reactie van wijlen president Mitterand vat volledig waarom de Fransen zo Frans zijn. Mix je ne sais quoi, grandeur, een opmerkelijke relatie tot de eigen taal en vooral ook lossere zeden dan de gemiddelde Europeaan [lees verder]

Het dagelijks leven in het Oude China

Recensie Harry De Paepe - 22/04/2022
In ‘24 uur in het oude China’ presenteert Dr. Yijie Zhuang de verhalen van vierentwintig mensen met uiteenlopende posities en beroepen in de samenleving van de Chinese Han-dynastie. Het westelijke Han-tijdperk is een intrigerende periode in de lange en heel kleurrijke geschiedenis van China. De bevolking [lees verder]

‘De ondergang van Rome’ van Adrian Goldsworthy

BlogHarry De Paepe - 21/04/2022
Adrian Goldsworthy vertelt in ‘De ondergang van Rome’ over de spiraal aan invallen, staatsgrepen, corrupte keizers en sluwe hovelingen die leidden tot de neergang van het eens zo oppermachtige Romeinse Rijk. Een rijk kan er nooit zeker van zijn dat het de suprematie behoudt, alle propaganda ten spijt. [lees verder]

De tegennatuurlijke tuinman

Recensie Harry De Paepe - 09/04/2022
Onlangs verscheen het nieuwe boek Het bewaren waard van de Vlaamse jurist en historicus Frank Judo. Daarin gaat de man al wandelend door 21 misverstanden over het conservatisme. Het is het lezen waard en bovendien uitgebracht in een handig pocketformaat. Je ziet jezelf dit meepakken op een wandeling [lees verder]

Mary Beard en Rome in pocketformaat

BlogHarry De Paepe - 24/03/2022
Rainbow Boeken heeft de traditie om geweldige boeken in een betaalbaar pocketformaat aan te bieden. Dit keer presenteert de uitgeverij 'SPQR' van Mary Beard, een van de bekendste Britse classici. De boeken van de Cambridge professor, samen met haar BBC-documentaires bereiken, een wereldwijd publiek.
[lees verder]

De Kast van Clio – De vlucht van de ‘Kaiser’ naar Nederland

audio/video01/02/2022
Bekijk hier de volledige aflevering over Wilhelm II in Nederland.

Harry praat in 'De kast van Clio' met Ronald Kousbroek (Kasteel Amerongen) en Cornelis van der Bas (Huis Doorn), in de twee laatste verblijfplaatsen van 'der Kaiser' na de Eerste Wereldoorlog. Ze hebben het over zijn vlucht, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.