Frontbrieven honderd jaar later

Vandaag vindt er een boekvoorstelling plaats in het Vlaams Parlement. Dat moet dan toch wel iets bijzonders zijn. Wel, na honderd jaar is er – eindelijk – een tekstkritische uitgave van de ‘Open Frontbrieven’. Documenten van de Frontbeweging, zeg maar de Vlaamse Beweging aan het IJzerfront tijdens WOI. Dat is geen voetnoot in de geschiedenis van de Vlaamse Beweging. Zeker niet in de geschiedenis zoals de Vlaamse Beweging die zelf ziet. Daarin hebben een aantal van deze brieven een mythisch karakter. Daarbij komt dat uit de Frontbeweging de Frontpartij groeide na WOI en daarmee een traditie startte van parlementaire Vlaamse Beweging. En u weet dat die tot op vandaag doorloopt.

Mythe

Maar wat is geschiedenis en wat is mythe? Wat staat er in die teksten? In welke context zijn die geschreven? Door wie zijn die geschreven? Hoe zijn die teksten ontvangen? Wie kan die gelezen hebben? Welke tekst is origineel? Na honderd jaar zijn er nog veel vragen. Zoveel dat men zich terecht moet afvragen waarom dit boek en dit onderzoek honderd jaar op zich hebben laten wachten.

Want inderdaad het ligt er nu: ‘Alleen in u -o koning- geloven wij nog’; Open brieven van de Vlaamse Frontbeweging tijdens de Eerste Wereldoorlog. Een hele mond vol voor een lijvig boek met veel artikels en vooral ook met de teksten.

En in die teksten verrast het boek nog. Er zijn natuurlijk de gekende brieven, twee aan de koning, een aan Kardinaal Mercier, een aan de Paus, aan ‘de Verbonden Grootmachten’. De officiële canon van de Frontbeweging is gekend. Vele van die brieven zijn in een of andere vorm en versie al gepubliceerd op initiatief van de Vlaamse Beweging. Maar er is ook nog een niet-canonieke traditie. Die termen komen trouwens van de onderzoekers in het boek. Er zijn nog ‘open’ publicaties van de Frontbeweging of van binnen de Frontbeweging. Publicaties die al dan niet traceerbaar zijn, maar wel wetenschappelijk verifieerbaar. Het zijn vooral historische documenten die iets zeggen over de evolutie in het denken over ‘de Vlaemsche questie’ vooral tijdens de jaren 1917-1918.

Radicalisering

Die jaren zijn cruciaal in de radicalisering van een deel van die Frontbeweging, gegangmaakt door studenten, intellectuelen, en clerici die onder de wapens waren geroepen of zich vrijwillig hadden gemeld. De oorlog leek in 1917 eindeloos lang te duren en tot na de zomer van 1918 was er geen perspectief op een snel einde. De ongemakken aan het front bleven, de kloof tussen de soldaten en hun thuis, het saaie en dan weer gevaarlijke frontleven, de militaire cultuur en daarboven nog de taalkwestie.

Na de eerste open brief blijkt hoe in 1917 de gedachte rijpt dat er van de Belgische regering niets te verwachten valt. Integendeel. Als antwoord op de eerste open brief aan koning Albert komt er als beleid een nadrukkelijker naleven van de officiële tweetaligheid, maar ook een hardere repressie naar de verspreiders van het ‘défaitisme’. Waarmee de boodschap van de Vlaamse Beweging bedoeld werd. Hier en daar werd ook hard ingegrepen, met meer ontevredenheid en radicalisering als gevolg. In het boek staat ook een nieuw onderzoek over een inval van de gendarmerie op een veronderstelde vergadering van de Frontbeweging. Opvallend is dat de hogere legerleiding streng wil straffen, maar dat de rechtstreekse oversten van de betrokken militairen dat verhinderen. Een genuanceerd beeld met andere woorden.

Problemen

Het boek plaatst de Frontbeweging in een historisch kader. Het opent met het geromantiseerde en te rooskleurige beeld dat de vooroorlogse Vlaamse Beweging had van koning Albert, steevast ‘Albrecht’ genoemd. De ontgoocheling moest komen, want Albert had wel oor naar een gelijke behandeling van het ‘Vlaams’, maar was toch ook, met Jules Destrée, van mening dat zoiets niet ten koste kon zijn van de positie van het Frans in Vlaanderen. Het was pijnlijk ontwaken toen de koning geen medestander bleek te zijn.

Er was bij de Vlaamsbewuste soldaten ook heel veel ergernis over de pers en het beeld dat de, vooral Franstalige pers, over hel schetste. Ook daar zien we een weerslag van in de gepubliceerde documenten. Ook daar ligt nog een heel veld open voor onderzoek.

Daarnaast was 1917 natuurlijk een bijzonder jaar. Met de revolutie in Rusland, problemen in het Franse leger, de nasleep van de Paasopstand in Ierland,… gebeurtenissen die in de kranten die aan het front gelezen werden wel degelijk besproken werden en die mee een revolutionair klimaat schiepen, waar ook Vlaamse soldaten niet immuun voor waren.

Belangrijk

Beter laat dan nooit is dit boek er. Het is een aanzet voor meer onderzoek, dat geven ook de auteurs aan. Verrassend genoeg is over de Eerste Wereldoorlog nog niet alles geschreven, noch onderzocht. Vooral over het Belgische leger is nog veel onderzoek mogelijk. Dat het al die tijd niet gebeurd is, heeft misschien ook te maken met de aanwezigheid van die Frontbeweging, die elke onderzoeker dwingt daarover positie in te nemen. Die positie is in het verleden al wel vaker meer bepaald door een politieke visie of ideologie en a priori, dan door de feiten. Dat is jammer.

De Vlaamse Beweging en de historici in Vlaanderen mogen 1917 niet zomaar laten voorbijgaan. Naast wat aan het front gebeurde was er ook een radicalisering in het bezette land. Wat is de historische waarde daarvan? In het boek is te lezen dat in 1917 al het woord federalisme viel. In december riepen de activisten een onafhankelijk Vlaanderen uit. Hoe komt het dat Fronters en activisten elkaar na de oorlog zo snel vonden en samenwerkten als een front?

U kan beginnen met ‘Alleen in u -o koning- geloven wij nog’; Open brieven van de Vlaamse Frontbeweging tijdens de Eerste Wereldoorlog. Een vlot leesbaar boek, dat goed het evenwicht vindt tussen wetenschappelijk en verhalend.

En op 8 juli kan u een aantal auteurs van dat boek horen op een studiedag in Alveringem, het dorp, net achter het front waar kapelaan Verschaeve woonde. Wat was zijn invloed, radicaliserend of temperend?

Zo kan 2017 en 2018 de Vlaamse Beweging via een historisch terugblik misschien helpen herbronnen.

 

Het boek ‘Alleen in u – o koning – geloven wij nog’ kunt u aankopen in de webwinkel van Doorbraak. (€29,95)

"Alleen in u -o koning- geloven wij nog" |

Paperback / softback | Nederlands | Moderne geschiedenis (1870-heden)

1917-2017 Ð Honderd jaar FrontbewegingDe Frontbeweging startte op 11 juli 1917 met de verspreiding van een aantal Open Frontbrieven, een mijlpaal in de emancipatie van Vlaanderen. Die Open Frontbrieven zijn een groep pamfletten waarmee de Vlaamse [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Bauwens

Belgisch geld stroomt altijd in dezelfde richting

Recensie Pieter Bauwens - 03/04/2021
Vlaanderen draagt elk jaar 6% van het Bruto Binnenlands product af aan Wallonië. Al jaren. Al leeft in Wallonië de mythe dat het ooit anders was. Tijd voor een ontmythologisering. Er is geen bewijs voor die geldstroom van Wallonië naar Vlaanderen. Integendeel.
De Franstalige mythe
Aan [lees verder]

Er moet meer midden zijn

Recensie Pieter Bauwens - 02/02/2021
We beleven politiek woelige tijden. Dat heeft vele oorzaken, Maar er zijn ook remedies. Rik Torfs en Pieter Marechal hebben er een boek over geschreven. De oplossing ligt in het midden.
Spits en scherp
Over morgen: Mijmeringen voor wie niet van gisteren is. Spits is professor Torfs altijd [lees verder]

Broeders en bisschoppen met vuile manieren

BlogPieter Bauwens - 25/10/2020
Het verleden is een schatkamer aan verhalen. Maar je moet die goed kunnen brengen. Want dat verleden heeft wel eens de ellendige gewoonte opgesloten te zitten in stoffige en droge archieven. Wie die kunst verstaat is Jan Pauwels. Met nu al een tweede boek over de fratsen en strapatsen van de Vlaamse [lees verder]

Rik Torfs vindt de kerk fantastisch

BlogPieter Bauwens - 10/10/2020
De titel van dit boek doet even opkijken. De kerk is fantastisch. Dan zie je de auteur, Rik Torfs. Zou die dat menen? Is het een grap, een onliner, iets om de aandacht te trekken? Dat laatste is het zeker, maar de inhoud is géén grap. Torfs weet zijn kritiek op de rooms-katholieke kerk van vandaag [lees verder]

Kerkopstand in Sint-Gillis

BlogPieter Bauwens - 21/04/2019
Eind jaren 60, na het Tweede Vaticaanse Concilie, ging de Kerk in Europa door zwaar weer. Er zijn boeken vol geschreven over die periode en de zoektocht naar de oorzaken. Volgens de ene ging Vaticanum II te ver, volgens de andere werd het niet consequent toegepast maar teruggedraaid door de Paus, nog [lees verder]

Paus Franciscus, de linkse dictator

BlogPieter Bauwens - 16/03/2019
Is paus Franciscus die vriendelijke lachende paus die genadeloos wordt tegengewerkt door de curie, die vecht voor haar privileges? Of is Paus Franciscus een genadeloze manipulator die medewerkers tegen elkaar opzet en zijn visie wil doorduwen?
Framing en karaktermoord
De pers loopt makkelijk [lees verder]

Joden van Antwerpen

BlogPieter Bauwens - 10/11/2018
Een filosemiet, dat ben ik. Al jaren. Ik koester een diepe bewondering voor de Joodse cultuur, of culturen moet ik zeggen, want er zijn verschillende manieren om Jood te zijn. In het boek De Joden van Antwerpen van Ludo Abicht, herkende ik diezelfde fascinatie en ook affectie, maar niet zonder kritische [lees verder]

Guldensporenslag en identiteit

BlogPieter Bauwens - 11/07/2018
In 2002 schreef Karim Van Overmeire een goed boek over de Guldensporenslag, De Guldensporenslag; Het verhaal van een onmogelijke gebeurtenis. Dat boek was toen een welkome aanvulling bij de boeken die verschenen over die veldslag die toen bijna 700 jaar geleden was. Het was eens een boek dat geschreven [lees verder]

Poetin en Assad hebben zijn leven gered

BlogPieter Bauwens - 25/11/2017
In 2010 komt de Vlaamse pater Daniël Maes (we interviewden hem eerder hier op Doorbraak) aan in Syrië om er te helpen bij de heropbouw van het eeuwenoude klooster van Mar Yacub bij Qara, vlak bij de grens met Libanon. Pater Daniël besluit om voor ‘het thuisfront’ een dagboek bij te houden, [lees verder]

Uw score voor het merk België

BlogPieter Bauwens - 15/10/2017
Welke score op een schaal van nul tot tien zou u aan België geven? Welke argumenten hebt u voor die score? Dat zijn -vereenvoudigd- de vragen van een kwalitatief onderzoek op grote schaal van het bureau WHY5Research van Jan Callebaut. De vragen werden gesteld aan een representatieve staal Belgen en [lees verder]

Vluchtelingen brengen christendom zonder eurocentrisme

BlogPieter Bauwens - 22/07/2017
Als er een discussie is over vluchtelingen, dan wordt dat hier snel een discussie over de islam, het christendom speelt maar een zijdelingse rol. En dat vertekent ons beeld. Volgens het Amercan Pew Research Centre waren er in 2012 al 26 miljoen christelijke migranten in Europa. De helft daarvan is afkomstig [lees verder]

Vergeten geschiedenis van Ierse oorlogsvrijwilligers in WOI

BlogPieter Bauwens - 08/07/2017
Geen land in de wereld waar je meer dan in Ierland bij de boekhandelaars werken over de eigen geschiedenis kan vinden. Niet alleen trouwens over wat zich in de loop der eeuwen op het groene eiland zelf heeft afgespeeld. Ook de lotgevallen van de talrijke Ierse gemeenschappen in de diaspora komen ruim [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.