Europa, 100 miljoen jaar kort door de bocht

Je hebt een Australische prijzenwinnende paleontoloog nodig om de levende geschiedenis van Europa’s laatste 100 miljoen jaar te schrijven. Eerder deed hij dat al voor Noord-Amerika, een commercieel succes. Dat hij nu opnieuw deed voor het westen van het onmetelijke Euraziatische continent, dat we Europa noemen.

Sneltreinvaart

De nadruk ligt op de geschiedenis van het grote leven in die 100 miljoen jaar. Lees: dino’s, zoogdieren – waaronder de verdwenen megafauna –  en van die zoogdieren de meest gevaarlijke van allen: de homo sapiens. Een geschiedenis die sterk bepaald werd door omgeving. 100 miljoen jaar geleden was er immers van Europa nog geen sprake. Op deze plek lagen meerdere eilanden. En hoe kleiner het eiland, hoe kleiner de daar voorkomende fauna. Een natuurwet die Charles Darwin al ontwikkelde, en verder geïllustreerd wordt in dit sneltreinvaartboek.

Sneltreinvaart is wel degelijk goed gekozen om het tempo te beschrijven waarmee Tim Flannery door de ‘Europese’ prehistorie en geschiedenis crosst. Hij heeft amper 400 blz. nodig om in 44 korte, verhapstukbare hoofdstukjes een tour d’horizon te maken van wat Europa de voorbije millennia maakte tot wat het nu is.

Cruciaal daarbij is het ontstaan, verdwijnen en evolueren van dieren. Hoe klimaat impact had daarop. En later – meer, sneller en doeltreffender dan het klimaat – de mens verantwoordelijk is voor de evolutie van de beestjes op aarde. Jacht en visvangst hebben daar conto aan. Megafauna verdween. De transatlantische uitwisseling na 1492 en Colombus’ ‘ontdekking’ van de Amerika’s zetten fauna en flora van de hele wereld op hun kop. Om over de huidige globalisering en klimaatcrisis maar te zwijgen. (Al beschrijft Flannery ook de giga klimaatcrises uit ons geologische verleden.)

Verwildering

Naast zijn sneltreingeschiedenis door de geologische tijdperken die Europa Europa maakten, zet de auteur een stevige boom op over herwildering en herintroductie van soorten. In het demografisch groeiende en verstedelijkte Europa verdween immers diersoort na diersoort.Flannery vraagt zich af hoe Europa er zou uitzien als we uitgestorven en verdwenen dieren terug zouden introduceren. Met de herintroductie van bruine beer (die onder impact van de mens een vegetariër is geworden, dát vond ik een aardig nieuwtje), oeros in Oost-Europa en de spontane terugkeer van de wolf, is er al sprake van de zogenaamde herwildering waarvan de auteur een grote pleitbezorger is.

Herwildering is het herstel van wilde dieren en verloren gegane ecologische processen. Het is een aan populariteit winnend principe, niet het minst in Europa. Zeker nu de Europese mens steeds meer de stad opzoekt en hele dorpen en grote landbouwarealen achtergelaten worden. ‘Naar verwachting zal er in 2030 in Europa 30 miljoen hectare verlaten bouwland zijn.’ De creatie van Europees oerbos en de aanleg van een toendra-achtig landschap (zoals in de Nederlandse Oostvaardersplassen) helpt die verwildering én het herintroduceren van grootwild zoals weleer. Tien relatief nieuwe natuurgebieden van meer dan 100.000 hectare over heel Europa helpen die herwildering een handje. Van het westen van het Iberische schiereiland tot Roemenië (Karpaten), Italië (Apennijnen in Toscane) en Lapland.

Terugkeer van de neanderthaler

Behalve herwildering pleit Flannery ook voor een herintroductie van soorten die uit de geschiedenis zijn gewist, zoals de wolharige mammoet, de holenbeer en de holenleeuw, die ooit Europa bevolkten. Technisch, met de huidige genetische CRISPR-technologie zou het mogelijk zijn hybride opvolgers te ‘kweken’. Maar er is de ethiek natuurlijk, al ligt Flannery daar niet echt wakker van.

Zelfs de neanderthaler mag van zijn part herintroduceerd worden, wat ‘technisch gezien’ misschien nog de meest ‘gemakkelijke klus’ is, ‘want de menselijke voortplanting wordt uitzonderlijk goed begrepen en het genoom van de neanderthaler is bekend.’ Hoogstens een verwijzing naar de biologische selectie van de nazi’s weerhoudt de Australiër om het idee ‘volkomen immoreel’ te noemen.

Naar het einde van het boek toe worden de ideeën van Flannery wilder. En absurder. Herintroductie van uitgestorven megafauna vindt hij een noodzaak. En als het ergens moet (en kan) gebeuren, dan is het wel in Europa. Zeker niet in Afrika. Lees even mee waarom niet: ‘Ik denk dat er moreel weinig tegen in te brengen valt: het is onaanvaardbaar om aan de bewoners van Afrika, waar de bevolking in 2100 waarschijnlijk rond de vier miljard zal bedragen, te vragen naast leeuwen en olifanten te leven, terwijl de Europeanen dat weigeren.’ Dat de olifanten zullen verdwijnen onder menselijke druk, lijkt in de sterren geschreven. Maar ze daarom in hybride vorm terug in de Kempen laten rondlopen…? Flannery schreef een aardig boek dat je leest in sneltreinvaart. Maar naar het einde had hij snelheid moeten lossen, want vliegt hij gevaarlijk uit de bocht.

Europa | Tim Flannery

Paperback / softback | Nederlands | Natuur populair algemeen

Tim Flannery brengt in zijn baanbrekende boek Europa de geschiedenis van ons werelddeel in kaart en de krachten die het leven erop vormen – inclusief de moderne mens – en schildert daarmee een portret van een continent dat vandaag de dag nog steeds een enorme [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Karl Drabbe

Verdeeldheid in eenheid

Recensie Karl Drabbe - 18/05/2021
De Lage Landen, zeg maar: de Benelux met een stuk van wat vandaag ‘Hauts de France’ heet en het Land van Kleef in Duitsland. Dat is zowat het gebied dat de Lage Landen sinds de middeleeuwen vormen. Een regio in de delta van de grote rivieren, waar een klimaatopwarming voor relatieve landbouwopbrengsten [lees verder]

100 jaar bedevaarten naar de IJzer

Recensie Karl Drabbe - 14/05/2021
In 2020 vond de honderdste IJzerbedevaart plaats. Wat ooit begon als een massamanifestatie in dorpen van gesneuvelde Vlaamse frontsoldaten uit de Eerste Wereldoorlog, evolueerde naar pacifistische colloquia in mineur aan de voet van de IJzertoren. De affiches van de honderd manifestaties werden nu gebundeld [lees verder]

De moord op Hitlers halfnicht

Recensie Karl Drabbe - 13/05/2021
‘Angelika Maria (Geli) Raubal (1923-1931) was een dochter van Angela Raubal, die een halfzus was van Adolf Hitler. Zodoende was Geli Raubal een halfnicht van hem.
Toen Hitler in 1929 een appartement betrok in München, werd zijn halfzuster Angela zijn huishoudster. Samen met Geli woonde [lees verder]

De eerste globalisering

Recensie Karl Drabbe - 13/04/2021
Als er één wetmatigheid de geschiedenis van de mensheid typeert, is het wel continuïteit. Ondanks alle grote theorieën of cesuren die mensen post hoc zien of verklaren in het verleden. Continuïteit is echter zo voor de hand liggend, dat ze weinig verrassend lijkt. Ze doet zich voor tegen de achtergrond [lees verder]

De Dietsche nationaalsocialist

Recensie Karl Drabbe - 11/04/2021
Het is prof. Bruno De Wever die Reimond Tollenaere in een artikel ‘De Dietse nationaalsocialist’ noemde. De meeste hardcore nazi’s in Vlaanderen zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog bij DeVlag/Algemeene SS Vlaanderen. Tollenaere koos er echter voor binnen het VNV te blijven, de grootste collaboratiebeweging, [lees verder]

Europees aanmodderen

Recensie Karl Drabbe - 09/04/2021
Aanmodderen. Of voortmodderen. Er is allicht een nuanceverschil. Het ene werkwoord klinkt al minder uitgesproken negatief dan het andere. Volgens Caroline De Gruyter is voortmodderen het motto van zowel de Oostenrijkse Habsburgmonarchie als van de Europese Unie. Ook slordigheid, gekluns, halfbakken compromissen [lees verder]

Moorden in Dresden

Recensie Karl Drabbe - 13/03/2021
Dresden, 1944-1945. De historische stad kreunt onder de bombardementen van de geallieerden. Tienduizenden Duitsers vluchtten uit het oosten voor de Rode Russen. Het Derde Rijk loopt op zijn laatste benen; Hitlers wonderwapen laat het afweten. En als klap op de vuurpijl krijgt de politie er te maken met [lees verder]

BDW: docusoap wordt boek

Recensie Karl Drabbe - 06/03/2021
‘Politiek is een slecht toneelstuk met briljante acteurs.’ Die oneliner hanteert Bart De Wever wel vaker. Het net verschenen boek In het hoofd van Bart De Wever sluit er ei zo na mee af. Datzelfde boek kan je recenseren met een parafrase daarvan: ‘een slecht boek met briljante acteurs’.
[lees verder]

Ik ga op expeditie, en ik neem mee…

Recensie Karl Drabbe - 25/02/2021
‘Ik ga op reis, en ik neem mee…’ U speelde het spelletje als kind zeker ook. Of u speelt het weleens met kinderen en/of kleinkinderen. Eindeloos plezier in de auto, op weg naar een verre vakantiebestemming gegarandeerd. Al kunnen vakantiebestemmingen ons hoogstens doen wegdromen van [lees verder]

Covid doodt, eenzaamheid ook

Recensie Karl Drabbe - 01/02/2021
Wie dacht dat de lockdown een ‘leuke, luie, ontspannende periode zou worden — de hele dag voor de buis of met een spannend boek en een lekker wijntje — had het mis’. Denk maar aan jonge gezinnen met kinderen op een klein appartement. Afstandsonderwijs in arme gezinnen, waar niet voldoende [lees verder]

De middeleeuwen waren anders

Recensie Karl Drabbe - 12/01/2021
De middeleeuwen kwamen ten einde met de renaissance, het quatrocento. Toen zochten geleerden en kunstenaars in Italië terug aansluiting bij het roemrijke verleden van het ‘beschaafde’ Oude Rome. Letterlijk slaat het op de ‘wedergeboorte’ van de ‘Klassieken’. De tien [lees verder]

Complotdenkers, carrièrejagers en charlatans

Recensie Karl Drabbe - 22/12/2020
De vrijmetselarij is wereldwijd gebaseerd op Grote Principes die ook de Franse Revolutie – en vandaag de Franse Republiek – kenmerken: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Of bij uitbreiding vrijheid, gewetensvrijheid, religieuze verdraagzaamheid, democratie, wereldburgerschap. Van een goede man een [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.