Et in Dansaertia ego

De protagonisten in Lize Spits nieuwe roman Ik ben er niet zien hun Instagramwaardige leventjes verstoord door plots opstekende waanzin. Voor de opvolger van haar monstersucces Het Smelt tapt Spit verder uit hetzelfde vaatje. Maar wat heeft Spit willen zeggen over de psyche van de millennial?

Cohousing met Lotte en Zoé

Een van de geestigste uithoeken van Instagram is het account van de ‘Dansaertvlamingen.’ Met een welgemikte combinatie van stemmige stockfotografie en ironische beschrijvingen, wordt de maat genomen van de modieuze Nederlandstalige middenklasse in onze hoofdstad. Een voorbeeldje: ‘Daan (23) studeert film aan het RITCS. Hij is Nederlander en komt uit Nederland. Hij doet aan cohousing in de Zennestraat met Lotte (studente taal- en letterkunde) en Zoé (studente fotografie). Je vindt Daan vaak in de betere (Engelstalige) boekhandel of met een koffie en een (Engelstalig) boek in café Le Coq.’

Disclaimer: als ik in Brussel woonde, zou ik waarschijnlijk ook een Dansaertvlaming zijn. De protagonisten van Lize Spits nieuwe roman (die intussen zelf een meme aan zich gewijd kreeg op de Dansaertvlamingen-pagina), Ik ben er niet, hebben hun ticket op zak.

Vertelster Leo, bijvoorbeeld, schreeuwt om een Insta-parodie. Ze kwam op haar achttiende van ‘den buiten’ naar de grote stad om film te studeren aan het RITCS, maar gaat na haar opleiding aan de slag bij ‘Buik&Boek’, een zwangerschaps-annex boekenwinkel. Ergens in een lade slingert nog een scenario rond waar ze ooit eens ‘iets’ mee wil doen. Leo blogt, je kunt haar stukjes lezen in Bruzz en Libelle.

Irritante kosmopolieten

Haar vriend Simon Spruyt, Spruitje voor de vrienden, heeft net zijn baan in een beloftevol grafisch bureau opgezegd om voor zichzelf te beginnen. Onder de naam ‘Simon Sproud’ wil hij gepersonaliseerde tatoeage-ontwerpen aan de man brengen. De plaatselijke afdeling van Open Vld heeft al interesse.

Hun vrienden hebben het nog erger zitten. Leo en Simon benijden op een passief-agressieve manier de middenklasse-vanzelfsprekendheid waarmee Lotte (collega van Leo) en Coen (Simons overste en – vermeende? – vroegere pestkop) hun leventje op orde hebben. Huisje en baby’tje incluis. Spit geeft die leefwereld weer met oog voor het sprekende detail: het kookboek van Ottolenghi, de avocadolepel, de Nordmann-kerstboom.

Bladzijdenlang probeer ik er de vinger op te leggen waarom ik deze kosmopolieten van de Ikea zo irritant vind, tot Spit een vlammende metafoor aanreikt wanneer Leo zich opwindt in ‘mensen met een prima jeugd, mensen die een babyrekening openden speciaal voor het gemeenschappelijk betalen van zwangerschapsbeha’s.’

Onder die knusse stolp sluipt op een nacht de waanzin binnen. Simon begint de pedalen te verliezen: psychose, bipolaire stoornis, paranoia, you name it. Dat het verkeerd gaat aflopen, wordt al op de eerste bladzijde aangekondigd.

Even de monstera water geven, ben zo terug

Als lezer kun je vanaf het begin niet langs de opvallende parallellen met Het Smelt kijken. De plot vertoont net als Het Smelt een flashbackstructuur waarbij het aftellen naar een aangekondigd onheil wordt doorsneden met passages ‘wat voorafging.’ Net als in Het Smelt lopen de protagonisten gebukt onder de trauma’s en vernederingen van een moeilijke jeugd. Spit gebruikt soms heel subtiele toetsen om te laten voelen hoe die jeugd haar perceptie van de wereld kleurt.

En net als in Het Smelt bouwt het verhaal op naar een soort kamikazedaad, een destructief zelfoffer als enige mogelijke vorm van wraak voor een onrecht uit het verleden. Alleen is deze keer de beschuldiging van histrionische aanstellerij handig gepareerd door het personage als het ware ontoerekeningsvatbaar te maken. Wederom verpakt in een kloek boek van meer dan 500 bladzijden. Het levert opnieuw een blijk op van Spits kunnen als plotbouwer, het literaire equivalent van een Netflix-binge.

(Pakt fleecedekentje en glas verse muntthee.)

Fans van Het Smelt worden op hun wenken bediend. Protagoniste Leo hangt net als haar voorgangster aan elkaar van de pijntjes en schrikjes, een tikkeltje controlefreak, een tikje OCD, plotse schrik die zich vertaalt in ontregelde lichaamsfuncties… Op die manier ontneemt Spit haar vertelster het recht om te oordelen over de strapatsen van Simon, die zich ontpopt tot mad man in the attic, aangevuurd door zijn eigen trauma’s.

Middenklasse-respectabiliteit

Toch is het Spits weergave van een ander soort malaise die bovenal bijblijft. Een sluimerend klassenconflict geeft de verhouding tussen dit stel enerzijds en Lotte en Koen anderzijds weer, het onuitgesproken ressentiment dat de als verworven beschouwde totems van middenklasse-respectabiliteit (huisje, gezin, job ‘op niveau’) aan onze protagonisten dreigen te ontsnappen.

Elke onbezonnen uitgave wordt door Leo afgetrokken van een imaginaire pamperrekening, alsof ‘plots gaan freelancen’ een van de gevaarlijkste symptomen van psychose is. Haar eigen hang naar erkenning als schrijfster krijgt onvermoede gevolgen, met een column in godbetert Libelle als McGuffin.

Net over de drempel van dertig komen deze twee slechts toe aan #adulting;, voor de buitenwereld de volwassene spelen. Binnenskamers, binnenshoofds, is het voor altijd 1994, is mama dood en papa boos. Als het echt te erg dreigt te worden, wordt de schrik bezworen met een liedje van Samson en Gert. Aandacht, succes, clicks, likes, lezers moeten ze hebben. In die mate dat Leo zich afvraagt wat Simon het meest vreest: daadwerkelijk bespioneerd worden, of moeten vaststellen dat het werkelijk niemand kan schelen waar hij mee bezig is.

Ik ben er niet | Lize Spit

E-book | Nederlands | Literaire roman, novelle

"Wij waren de twee scheefgezakte pilaren die, zodra je ze tegen elkaar aan deed leunen, steviger zouden staan dan één ongeschonden, op zichzelf staande pilaar ooit kon. Het zou goed komen met ons, zolang we samen bleven." De Brusselse Leo is tien [lees verder...]



Meer berichtjes van Michiel Leen

In het hoofd van alleskunner Koen Broucke

BlogMichiel Leen - 01/09/2021
Het gebeurt hoegenaamd niet vaak, maar het komt wel voor dat ik de intense behoefte voel de prachtige stad Antwerpen achter mij te laten en me over te geven aan een radicaal changement de décor. Ik ruil dan, mits het afleggen van een slordige 180 kilometer autoweg dwars door België, met plezier de [lees verder]

De ondraaglijke lichtheid van ‘My Salinger Year’

BlogMichiel Leen - 18/08/2021
Waarin uw dienaar anderhalf uur van zijn mooie jonge leven kwijtspeelt aan een film die weliswaar ‘Salinger’ in de titel draagt, maar amper uitstaans heeft met de kluizenaar-schrijver van Catcher in the Rye.
Bij sommige schrijvers is het zo dat ik meer over hen heb gelezen dan van hen. Een [lees verder]

Bij de 101e verjaardag van een vieze oude man

BlogMichiel Leen - 11/08/2021
De Amerikaanse cultauteur Charles Bukowski zou vorig jaar honderd geworden zijn. De eeuwfeesten hebben een jaartje moeten wachten door de coronapandemie, maar met een jaartje vertraging wordt de zelfverklaarde ‘vieze oude man’ dan toch geëerd. In zijn Duitse geboortestad Andernach, maar ook in… [lees verder]

Avonturen van een amateur-boekhandelaar

BlogMichiel Leen - 28/07/2021
Op een dag besef je dat je boekencollectie je boven het hoofd begint te groeien. Dat je gewoonte om bij de bevriende antiquaar voorraad in bulk in te slaan, stabiliteitsproblemen veroorzaakt in het plafond van de onderburen. Dat je nachttafeltje bezwijkt onder de uitwassen van je tsundoku — leesmateriaal [lees verder]

Onder één (cowboy)hoedje met de buurvrouw

Recensie Michiel Leen - 15/05/2021
Een excentriek gezin strijkt neer in een slaperig Limburgs provinciestadje. De protagonist in Joost van Driels derde roman raakt mateloos gefascineerd door het cowboygezin Opitz. Of toch vooral door de dochter des huizes. Het duurt niet lang of ook Johans vader wordt nieuwsgierig…
Coming [lees verder]

Geslaagde proefrit met ‘Brommer op zee’

BlogMichiel Leen - 21/04/2021
Het geschreven woord en het tv-scherm kennen een moeilijke verhouding, zeker als je bedenkt dat je in wezen een programma maakt voor een publiek dat niet graag televisie kijkt. Kraakt Brommer op zee (Canvas/VPRO) de code van een goed boekenprogramma?
Ik had de kreet ‘dat we dit nog mogen [lees verder]

Bingen met Hemingway

BlogMichiel Leen - 14/04/2021
De documentaire Hemingway | PBS van regisseurs Ken Burns en Lynn Novick is niet blind voor Hemingway’s donkere kanten. Maar een beeldenstorm is het goddank niet geworden.
De mythe Hemingway
Afgelopen week weinig tijd gehad om te lezen. Wel heb ik enkele avonden zoek gemaakt met de nieuwe [lees verder]

Gezocht: literaire projectontwikkelaars voor Boekenbeurs 2.0

BlogMichiel Leen - 07/04/2021
23 kandidaten waren er voor de overname van het failliete Boek.be, maar uiteindelijk werd niemand bereid gevonden zelfs maar een symbolische euro op te hoesten voor de organisator van de Boekenbeurs. Michiel Leen kijkt benieuwd uit naar wat vernieuwers in petto hebben. Want het kind met het badwater [lees verder]

De millennials schrijven (literatuur)geschiedenis

BlogMichiel Leen - 13/01/2021
Een streepje nostalgie naar het heden in deze column. Het eerste literair-historische overzicht van het millenialproza in de Lage Landen is uit, en dat feit  stemt uw dienaar zowaar weemoedig.
‘My theme is memory, that winged host that soared about me one grey morning of war-time. These [lees verder]

Een nieuwe sokkel voor Camus, Sartre en Simenon

BlogMichiel Leen - 06/01/2021
Byebye 2020, en tot nooit meer. Toegegeven, ons voornemen om minder op café te gaan is geslaagd, en we hebben meer tijd dan ooit gehad om te lezen, maar voor het overige is het meer ‘Look back in Anger’ dan ‘La Dolce Vita’ geweest. Moge die verhouding in het volgende jaar dus omgedraaid worden!
[lees verder]

Koken met Reve en online poëzie als remedie tegen coronablues

BlogMichiel Leen - 30/12/2020
Voorlopig bent u nog wel even zoet met de nieuwe Hertmans, Olyslaegers, Spit of Van Reybrouck, die afgaande op de bestsellerlijsten onder zowat elke Vlaamse kerstboom waren terug te vinden. Maar wat gaat u doen als u die uit hebt?
Dat de winteravonden in deze duistere nadagen van 2020 nog zwaarder [lees verder]

Et in Dansaertia ego

Recensie Michiel Leen - 15/12/2020
De protagonisten in Lize Spits nieuwe roman Ik ben er niet zien hun Instagramwaardige leventjes verstoord door plots opstekende waanzin. Voor de opvolger van haar monstersucces Het Smelt tapt Spit verder uit hetzelfde vaatje. Maar wat heeft Spit willen zeggen over de psyche van de millennial?
Cohousing [lees verder]
0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.