Eindelijk een grote literatuurprijs voor oud-journalist Chris De Stoop?

Op donderdag 11 november weten we wie de winnaar is van de Boekenbon Literatuurprijs, samen met de Libris Literatuurprijs, de belangrijkste commerciële literaire onderscheiding én goed voor 50.000 euro. Chris De Stoop dingt met Daniel mee naar de hoofdgaai. Ook Peter Terrin met Al het blauw, Esther Gerritsen met De terugkeer, Tobi Lakmaker met Geschiedenis van mijn seksualiteit en Wessel te Gussinklo met Op weg naar De Hartz maken kans.

Waar voor zijn geld

Lange tijd ging deze concurrent van de eerbiedwaardige Libris Literatuurprijs als AKO Literatuurprijs door het leven. De laatste tien jaar tijd vervelde de AKO zaliger tot ECI Literatuurprijs en Bookspot Literatuurprijs. Verleden jaar tenslotte werd hij tot het nogal schlemielig klinkende Boekenbon Literatuurprijs omgedoopt. Maar ja, de sponsor wil ook waar voor zijn geld.

Voor deze 35ste heeft de jury uit een oogst van niet minder dan 495 (!) Nederlandstalige romans, verhalenbundels en ook non-fictieboeken vijf ultieme laureaten behouden. Twee Vlaamse schrijvers werden genomineerd in de zogenaamde tiplijst: Peter Terrin en Chris De Stoop. Terrins Al het blauw en De Stoops Daniel kregen al uitgebreid – en positief – aandacht in de boekenkolommen van Doorbraak.

Unheimlich randje

Terrin leverde met zijn korte roman Al het blauw een huzarenstukje af. In tegenstelling tot zijn vroegere zwart-romantische werk  schreef hij nu een zonnig hooglied op alle mogelijke vormen van de liefde. Centraal stond de wederzijdse passie van een 40-jarige caféhoudster voor een 19-jarige gesjeesde student die zijn leven drastisch omgooit. Deze Simon geraakt niet alleen in de netten van Carla verstrikt maar beleeft ook nog andere erotische hoogstandjes. Ondertussen dreigt op de achtergrond een moord op de parking van Carla’s café roet in het zonnige plaatje te gooien. Kortom, wat zo op het eerste gezicht een liefdesidylle lijkt, krijgt al gauw toch weer een unheimlich randje.

Terrin is geen verteller van psychologische romans. Hij is de Nederlandstalige epifanie-auteur bij uitstek. Zijn vertellers leven in en voor het moment dat onverwacht maar o zo kortstondig een glimp geeft van het volle leven. De beschrijving van het ‘rebelse’ plezier wanneer Simon zijn ex-liefje zomaar opnieuw intens zoent, is exemplarisch voor de betekenis die Terrin blijkbaar hecht aan de fundamentele betekenis van momentane gelukservaringen: ‘Dit ogenblik valt buiten de tijd en de logica, maar het bestaat. (…) Ze kust nog steeds belabberd, haar tong te gretig en vlezig, maar dat deert niet. Het is heerlijk om met een suizend hoofd te zoenen op de luide muziek. Een rebels plezier zingt in zijn bloed.’

Eerdere winnaars

Terrin won in 2012 al eens de toenmalige AKO Literatuurprijs voor zijn roman Post mortem en figureerde in 2017 met Yucca op de shortlist. In 2017 was Koen Peeters met De mensengenezer aan het feest. Peeters, die binnenkort met een soort vervolg op deze prijswinnaar komt (De minzamen), is trouwens de laatste Vlaamse bekroonde auteur. Daarna kregen Tommy Wieringa (2018), Wessel te Gussinklo (2019) en Oek de Jong (2020) de geldzak van 50.000 euro én eeuwige literaire lauweren.

Dat Terrin al eens de hoofdvogel afschoot – en Te Gussinklo dus ook – speelt in beider nadeel. Literaire jury’s willen immers absoluut niet beschuldigd worden van fantasieloos kopieergedrag. Exit dus meer dan waarschijnlijk Terrin en Te Gussinklo. De laatste is in Nederland al jaar en dag een geheimtip maar in Vlaanderen een illustere onbekende. Diens nu genomineerde Op weg naar De Hartz vist verder in de vijver van De hoogstapelaar, de roman waarmee hij dus in 2019 de prijs won. Deze keer gaat het om een soort prequel waarin de voetsporen worden gedrukt van het artistieke hoofdpersonage Ewout Meyster, een nogal flauwe woordspeling op Goethes Wilhem Meister.

Makkelijke prooi

Dan maakt Chris De Stoop met Daniel allicht meer kans. De Stoop mag dan al heel wat kleinere literaire en journalistieke onderscheidingen hebben gescoord, een grote trofee viel hem nog niet in de schoot. Ik zat zelf in de AKO-jury toen De Stoop in 2008 met Het complot van België bij de laatste vijf gegadigden was. De ondertussen overleden Doeschka Meijsing – zus van Geerten Meijsing – werd toen met Over de liefde de verrassende winnares maar De Stoop staat sindsdien ook in Nederland op de radar.

Daniel vertelt het schrijnende verhaal van de gelijknamige 84-jarige oudoom van De Stoop die totaal vereenzaamd op zijn vierkantshoeve aan de Franse grens door een jongerenbende werd beroofd, gemarteld en tenslotte samen met zijn hoeve in brand gestoken. De feiten zelf dateren van 2014 maar De Stoop stelde zich burgerlijke partij tijdens het proces in 2019. Hij vertelt niet alleen de lijdensweg van mens en gerecht maar breekt ook een lans voor de sociaal geïsoleerde bejaarden in het algemeen en de ter ziele gegane boerenstiel in het bijzonder. De Stoop: ‘Oom Daniel leek misschien een zonderling, maar in feite zijn er duizenden Daniels, die bejaard, eenzaam en kwetsbaar zijn: “een gemakkelijke prooi”.’

Sociale zelfmoord

Dat niet alleen de jongeren maar ook de beleidsmakers boter op hun hoofd hebben wordt door De Stoop fijntjes in herinnering gebracht. De zelfvoldane socialistische burgemeester van het Henegouwse grensdorpje brandmerkte zijn nonkel schouderophalend als een geïsoleerde zonderling en minimaliseerde het al langer aanslepende jongerengeweld in zijn dorp. Ook een procesdeskundige krijgt een veeg uit de pan omdat ze suggereert dat Daniel door zijn eenzelvig teruggetrokken bestaan de moord heeft uitgelokt: ‘Hij heeft ook zichzelf ontmenselijkt. Hij heeft voor sociale zelfmoord gekozen.’

De Stoop is niet te beroerd om met de allochtone daders in de cel te gaan praten. Hij schildert zo een empathisch portret vol mededogen voor zijn nonkel, boeren en ouderen van dagen maar dus ook voor een ontwortelde jeugd die voor een blitse smartphone of bromfiets bereid is om een gruwelijke roofmoord te plegen.

Parel aan de kroon

Natuurlijk zijn er ook twee outsiders die misschien met het fel begeerde been kunnen gaan lopen. Debutante Tobi Lakmaker, die vroeger als Sofie door het leven ging, schreef met Geschiedenis van mijn seksualiteit een coming of age-roman over de manier waarop jongeren in deze non-binaire, ‘vloeibare’ tijden worstelen met hun seksualiteit. Maar een prestigieuze literatuurprijs aan een debutant(e) gunnen gebeurt zelden of nooit. Esther Gerritsen componeerde in De terugkeer op het eerste gezicht een complexe, uitgepuurd gebrachte familieroman die zich gaandeweg ontpopt tot een thriller. De zogenaamde zelfmoord van een van de hoofdpersonages blijkt twintig jaar na datum misschien helemaal anders te zijn verlopen.

Gerritsen is in Nederland een graag gelezen schrijfster die tot hier toe weinig officiële erkenning kreeg. Reden te meer dus om haar te bekronen. Of kiest de jury toch voor een Vlaamse blanke cisman? Daarmee zou De Stoop pas de zevende Vlaamse laureaat worden, na Peeters (2017), Stefan Hertmans (2014), Terrin (2012), David Van Reybrouck (2010), Erwin Mortier (2009) en Brigitte Raskin (1989). Een mooi gezelschap voor een ex-journalist en nu volbloed schrijver. Het zou meer dan verdiend zijn, en een zoveelste parel aan de kroon van de bloeiende literaire non-fictie.

Meer berichtjes van Frank Hellemans

Leven en werken van Maurice Gilliams: biografie op komst

BlogFrank Hellemans - 13/07/2022
Nee, Maurice Gilliams (1900-1982) was geen collaborateur. En ja, meer dan waarschijnlijk heeft de officieel kinderloze Gilliams dan toch een (buitenechtelijke) zoon. Annette Portegies, die al in 1999 de opdracht aanvaardde om een biografie over Gilliams te maken, presenteert eind augustus 2022 in Weerspiegeld [lees verder]

Waarom valt er na Remco Campert zo weinig te lachen in de letteren?

BlogFrank Hellemans - 05/07/2022
Filmkomedies genoeg en Vlaamse tv-series vol kolder, karikaturen en groteske grollen. Maar wanneer kan je als lezer nog eens (glim)lachen bij het lezen van een Nederlandstalige roman? Ooit schreven auteurs voor hun plezier en schuwden allesbehalve de lichtvoetige en humorvolle toets, zoals de pas overleden [lees verder]

Waar zijn de literaire cafés met Toots Thielemans en gogogirls gebleven?

BlogFrank Hellemans - 28/06/2022
Remco Campert was er ooit kind aan huis. En dichters als Paul Snoek, Patrick Conrad en H.C.Pernath kwamen er geregeld over de vloer. Die laatste maakte er zelfs een dodelijke val. En ja, ook Hugo Schiltz en Henri-Floris Jespers frequenteerden de Antwerpse privéclub Vecu van 1961 tot 1983. Je zou warempel [lees verder]

Stachanovist Stijn Streuvels: hard werken loont

BlogFrank Hellemans - 21/06/2022
Bij alle gekte rond Felix Timmermans, die met de heruitgave van zijn Boerenpsalm plots weer een renaissance beleeft, krijgt ook Stijn Streuvels (1871-1969) in de luwte van zijn Lierse generatiegenoot meer dan terecht nog een late hommage. Stijn Streuvels 150 jaar. Een internationale auteur met universele [lees verder]

Maak kennis met de Engelse Bart Van Loo: Dan Jones over de Britse royals

BlogFrank Hellemans - 15/06/2022
Begin 2022 verscheen Van Rome tot Rome waarin de 40-jarige Engelse historicus Dan Jones 1000 jaar westerse middeleeuwse geschiedenis op 600 bladzijden comprimeert. Op zijn best is hij echter in Vorsten van Albion, de wervelend vertelde geschiedenis van het huis Plantagenet dat de Engelse kroon vanaf [lees verder]

Is Joachim Pohlmann echt de enige rechtse Vlaamse schrijver?

BlogFrank Hellemans - 08/06/2022
Eigenlijk is het hilarisch: het driemaandelijkse literaire tijdschrift Deus Ex Machina (DEM) brengt een themanummer over rechtse auteurs maar vindt nauwelijks pennen die zich waagden aan een stand van zaken. Resultaat: veel buitenlandse namen in deze rechtse literaire canon. En gelukkig toch ook Joachim [lees verder]

Arm Vlaanderen en het rijke oeuvre van Gaston Durnez

BlogFrank Hellemans - 25/05/2022
Gaston Durnez (1928-2019), tijdens de laatste jaren van zijn leven ook Doorbraak-medewerker, blijft hot dankzij Davidsfonds-uitgever Toon Horsten. Meest recente en nog nooit gepubliceerde tekst van Durnez is diens beschouwing over Boerenpsalm van Felix Timmermans die nu bij de heruitgave ervan verscheen [lees verder]

Waar blijft die Herman de Coninck-zaal in Mechelse bib?

BlogFrank Hellemans - 18/05/2022
Op zondag 22 mei is het 25 jaar geleden dat de toen amper 53-jarige dichter Herman de Coninck in de straten van Lissabon na een hartaanval in de armen van collega-dichteres Anna Enquist dood neerzeeg. De verslagenheid was groot want De Coninck was niet alleen een populaire, graag gelezen dichter – [lees verder]

August Vermeylen: 150 jaar oud maar eeuwig jong

Recensie Frank Hellemans - 11/05/2022
Er zijn weinig Vlaamse literatoren die zo precies en scherp over hun tijd hebben geschreven als de Brusselse ‘more brains’-essayist August Vermeylen (1872-1945) die 150 jaar geleden op 12 mei is geboren. Zijn oproep voor gemeenschapsvorming en -kunst klinkt vandaag luider dan ooit: van Sammy Mahdi [lees verder]

Ultima-winnares Annelies Verbeke zet kortverhaal en vergeten schrijfsters op de kaart

BlogFrank Hellemans - 04/05/2022
Mooie geste om dit jaar Annelies Verbeke (46) de Ultima voor de letteren te gunnen. Ze debuteerde ooit als een komeet, ontpopte zich vervolgens tot koningin van het kortverhaal en valt de laatste jaren vooral op door haar onvermoeibare inzet voor collega-schrijfsters.
Slapeloos op de trein
Verbeke [lees verder]

Lachen is gezond en vooral subversief: Walter van den Broecks Uilenspiegel

Recensie Frank Hellemans - 03/05/2022
Iedereen heeft ooit wel eens gehoord van Tijl en zijn Nele, en van Lamme Goedzak. Maar wie kent het hele verhaal echt?
Het Franstalige origineel La légende d’Ulenspiegel van Charles De Coster uit 1867 nodigt niet direct uit voor een avondje leesvertier, wegens vrij langdradig en barok. Goed [lees verder]

Waarom het met een Vlaamsere Dikke Van Dale maar niet wil lukken

BlogFrank Hellemans - 27/04/2022
Eerst het goede nieuws: de zestiende editie van de nieuwe Dikke Van Dale doet zijn epitheton alle eer aan en biedt zomaar eventjes 5.160 bladzijden taalplezier. Maar dan het minder goede: Vlaamse woorden, zoals ‘goesting’, worden steevast als Belgische informele spreektaal getypeerd. En Vlaamse auteurs, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.