Eén wereld

Dat hij de natuur zou hebben uitgevonden is grotesk en bovendien nogal eurocentrisch. Wat hij wel heeft uitgevonden zijn ecosystemen, klimaatgordels, met wat goeie wil kun je zeggen dat hij platentektoniek heeft bedacht of de evolutieleer van Darwin een duwtje in de rug heeft gegeven. De mens was in de 18e-19e eeuw – de proto-industrialisering bleef beperkt tot Engeland en Zuid-Oost-Vlaanderen toen – nog een natuurproduct, niet het minst buiten Noord-West-Europa. Maar met zijn grote ontdekkingsreizen, zijn immense wetenschappelijke productie die toen een relatief breed publiek bereikte, zijn inzichten op de impact van de mens op de natuur en zijn besef dat de planeet aarde één groot organisch geheel is, heeft Alexander von Humboldt zich wél op de kaart gezet.

Het is wel grappig, de voorbije weken maakte ik bij andere boekenliefhebbers reclame voor het boek dat ik dan aan het lezen was: de biografie van Von Humboldt. Mijn vrienden knikten dan instemmend, ze wisten allen over wie het ging: Wilhelm von Humboldt, de man van de Bildung, naar wie de universiteit van Berlijn is genoemd. Niet dus. Het gaat om zijn jongere broer Alexander, bij de meesten onbekend, zelfs bij de ecologistische boekenvrienden. Apart ook, omdat tijdens hun leven Alexander letterlijk wereldberoemd was. Iedereen sprak over hem, hij correspondeerde met duizenden mensen over de hele wereld, men kwam zelfs naar hem kijken, alsof hij een dier was in de zoo …

Dit is niet de plek om zijn leven en 400 pagina’s levensverhaal samen te vatten. Kort: toen Napoleon de rest van Europa onder de knoet kreeg, hoopte hij – met het vele geld dat hij van zijn overleden moeder had geërfd – op ontdekkingsreis te kunnen gaan naar Zuid-Amerika. Na veel vijven en zessen lukte dat ook. Hij verliet Europa in 1798 richting Nieuw-Andalusië, zoals het noorden van Zuid-Amerika toen heette, en kwam – via een bezoek aan de jonge VS – terug in 1804. Verrijkt met duizenden verzamelde specimen van dieren en planten, tekeningen, schetsen, dagboeknotities … Daarmee hield hij zich de volgende decennia bezig: al die notities en verzamelde informatie vergelijkend kwam hij tot nieuwe inzichten die het mens- en wereldbeeld na hem ononomkeerbaar hebben veranderd.

Zijn avonturen stelde hij ook te boek, en die werden ruim gelezen in de kringen van wat in het Engels zo mooi ‘natural history’ genoemd wordt. Studerende jongeren, opkomende middenklasse, jonkers hunkerend naar avontuur, ze ademden Von Humboldts avonturen en inzichten en snakten naar meer.

Zo ook Alexander. Hij werkte dan wel constant – vooral in Parijs, en eens zijn geld op, in Berlijn, waar hij de Pruisische vorsten moest entertainen – verder, hij hunkerde naar nog een grote reis. Altijd al had hij naar de Himalaya willen reizen, maar de Britten gunden hem geen visum. Met steun van de Russische tsaar, trok hij dan maar met paard en koets door het uitgestrekte Rusland, tot het Altaigebergte. Eens terug verwerkte hij opnieuw zijn inzichten, die nu definitief werden gekleurd door de vaststelling dat waar ook ter wereld gelijkaardige klimaatgordels, ecosystemen bestonden. Een meerdelig werk dat naar de naam Kosmos luisterde kwam zo tot stand, en met de hulp van honderden wetenschappelijke correspondenten.

 Natural historians van over de hele wereld keken naar hem op. Zo ook Charles Darwin die behoorlijk schatplichtig was. En ook de uitvinders van de nationale parken in de VS of de natuur-auteur Hendry David Thoreau vielen op hem terug. Natuur en natuurbehoud werden geholpen door Von Humboldts inzicht dat menselijk ingrijpen op de natuur soms gigantische schaalnadelen heeft, met ‘enorme consequenties voor toekomstige generaties’. Een inzicht dat groeide naarmate hij leerde welk een cruciaal belang bossen hebben voor ecosysteem en klimaat.

De aarde, de natuur, is niet meer dan ‘één grote ecologische kettingreactie. Alles heeft invloed op elkaar’. Zijn hele denken was gebaseerd op dat concept van organische samenhang. Zijn hele wetenschappelijke productie was doordesemd van dat inzicht. Daar ligt het belang van Von Humboldt.

 

Het avontuurlijk leven van Alexander von Humboldt is een aanrader voor wie van biografieën houdt, of van natuur. Een ideale metgezel op uw vakanties door de ruwe – steeds zeldzamer wordende – natuur. Van dit boek leer je er spaarzaam mee om te gaan. En ervan te genieten. Zoals ik van dit boek deed.

De uitvinder van de natuur | Wulf Andrea

Hardback | Nederlands | Natuur populair algemeen

Andrea Wulf beschrijft in "De uitvinder van de natuur" de gedurfde expedities van de moedige ontdekkingsreiziger en bekendste wetenschapper van zijn tijd, Alexander von Humboldt, en geeft op toegankelijke wijze inzicht in zijn baanbrekende onderzoek naar de vorming [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Karl Drabbe

Verdeeldheid in eenheid

Recensie Karl Drabbe - 18/05/2021
De Lage Landen, zeg maar: de Benelux met een stuk van wat vandaag ‘Hauts de France’ heet en het Land van Kleef in Duitsland. Dat is zowat het gebied dat de Lage Landen sinds de middeleeuwen vormen. Een regio in de delta van de grote rivieren, waar een klimaatopwarming voor relatieve landbouwopbrengsten [lees verder]

100 jaar bedevaarten naar de IJzer

Recensie Karl Drabbe - 14/05/2021
In 2020 vond de honderdste IJzerbedevaart plaats. Wat ooit begon als een massamanifestatie in dorpen van gesneuvelde Vlaamse frontsoldaten uit de Eerste Wereldoorlog, evolueerde naar pacifistische colloquia in mineur aan de voet van de IJzertoren. De affiches van de honderd manifestaties werden nu gebundeld [lees verder]

De moord op Hitlers halfnicht

Recensie Karl Drabbe - 13/05/2021
‘Angelika Maria (Geli) Raubal (1923-1931) was een dochter van Angela Raubal, die een halfzus was van Adolf Hitler. Zodoende was Geli Raubal een halfnicht van hem.
Toen Hitler in 1929 een appartement betrok in München, werd zijn halfzuster Angela zijn huishoudster. Samen met Geli woonde [lees verder]

De eerste globalisering

Recensie Karl Drabbe - 13/04/2021
Als er één wetmatigheid de geschiedenis van de mensheid typeert, is het wel continuïteit. Ondanks alle grote theorieën of cesuren die mensen post hoc zien of verklaren in het verleden. Continuïteit is echter zo voor de hand liggend, dat ze weinig verrassend lijkt. Ze doet zich voor tegen de achtergrond [lees verder]

De Dietsche nationaalsocialist

Recensie Karl Drabbe - 11/04/2021
Het is prof. Bruno De Wever die Reimond Tollenaere in een artikel ‘De Dietse nationaalsocialist’ noemde. De meeste hardcore nazi’s in Vlaanderen zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog bij DeVlag/Algemeene SS Vlaanderen. Tollenaere koos er echter voor binnen het VNV te blijven, de grootste collaboratiebeweging, [lees verder]

Europees aanmodderen

Recensie Karl Drabbe - 09/04/2021
Aanmodderen. Of voortmodderen. Er is allicht een nuanceverschil. Het ene werkwoord klinkt al minder uitgesproken negatief dan het andere. Volgens Caroline De Gruyter is voortmodderen het motto van zowel de Oostenrijkse Habsburgmonarchie als van de Europese Unie. Ook slordigheid, gekluns, halfbakken compromissen [lees verder]

Moorden in Dresden

Recensie Karl Drabbe - 13/03/2021
Dresden, 1944-1945. De historische stad kreunt onder de bombardementen van de geallieerden. Tienduizenden Duitsers vluchtten uit het oosten voor de Rode Russen. Het Derde Rijk loopt op zijn laatste benen; Hitlers wonderwapen laat het afweten. En als klap op de vuurpijl krijgt de politie er te maken met [lees verder]

BDW: docusoap wordt boek

Recensie Karl Drabbe - 06/03/2021
‘Politiek is een slecht toneelstuk met briljante acteurs.’ Die oneliner hanteert Bart De Wever wel vaker. Het net verschenen boek In het hoofd van Bart De Wever sluit er ei zo na mee af. Datzelfde boek kan je recenseren met een parafrase daarvan: ‘een slecht boek met briljante acteurs’.
[lees verder]

Ik ga op expeditie, en ik neem mee…

Recensie Karl Drabbe - 25/02/2021
‘Ik ga op reis, en ik neem mee…’ U speelde het spelletje als kind zeker ook. Of u speelt het weleens met kinderen en/of kleinkinderen. Eindeloos plezier in de auto, op weg naar een verre vakantiebestemming gegarandeerd. Al kunnen vakantiebestemmingen ons hoogstens doen wegdromen van [lees verder]

Covid doodt, eenzaamheid ook

Recensie Karl Drabbe - 01/02/2021
Wie dacht dat de lockdown een ‘leuke, luie, ontspannende periode zou worden — de hele dag voor de buis of met een spannend boek en een lekker wijntje — had het mis’. Denk maar aan jonge gezinnen met kinderen op een klein appartement. Afstandsonderwijs in arme gezinnen, waar niet voldoende [lees verder]

De middeleeuwen waren anders

Recensie Karl Drabbe - 12/01/2021
De middeleeuwen kwamen ten einde met de renaissance, het quatrocento. Toen zochten geleerden en kunstenaars in Italië terug aansluiting bij het roemrijke verleden van het ‘beschaafde’ Oude Rome. Letterlijk slaat het op de ‘wedergeboorte’ van de ‘Klassieken’. De tien [lees verder]

Complotdenkers, carrièrejagers en charlatans

Recensie Karl Drabbe - 22/12/2020
De vrijmetselarij is wereldwijd gebaseerd op Grote Principes die ook de Franse Revolutie – en vandaag de Franse Republiek – kenmerken: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Of bij uitbreiding vrijheid, gewetensvrijheid, religieuze verdraagzaamheid, democratie, wereldburgerschap. Van een goede man een [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.