Een treurig verhaal van terreur en vernieling

Ofschoon De Blauwe Tijger tot nu toe geen fictie uitgaf (op één vertaalde Franse roman na), werd aan deze koers een opvallende wending gegeven. Voor het eerst geeft Tom Zwitser een in het Nederlands geschreven roman uit: De Gifmenger van Pierre Buyle. Meer dan 500 bladzijden lang sleurt het verhaal de lezer mee door de beginjaren van de 7e eeuw in het exotische kader van het heidense Arabië en het christelijke Abessinië (vandaag Ethiopië). Ver in de achtergrond woedt de oorlog tussen Byzantium en het Perzische Rijk. De verteller, Amoz de Jood, belandt door spelingen van het lot in deze woeste wereld en komt er in contact met een zekere Khadija en haar man, Mammet. Ook zij is Jodin, en hier rijst al meteen de eerste vraag. Wordt er een loopje genomen met de ‘werkelijkheid’? Nochtans was de lezer discreet gewaarschuwd: hij heeft een bewerking van een ‘oud Arabisch geschrift’ in handen. Het oude procedé van ‘manuscript in een fles gevonden’ wordt op een briljante wijze toegepast. Buyle schudt heftig aan de appelboom der aangenomen zekerheden. Hij vergelijkt zichzelf met Sheherazade, die tegen de sadistische en moorddadige koning Shariar (nomen et omen…) zegt: ‘Alleen het allerschoonste is waar, o koning, al het andere is vals.’ Het herinnert aan de Joodse cineast Garbarski, die in zijn film Le Tango des Rachevski aankondigde dat zijn verhaal ‘een waar verhaal is en wat niet volledig waar is, desondanks klopt’. Verteller, schrijver of cineast, alle drie regisseren zij hun werk en brengen aldus een andere waarheid naar voren, een waarheid van een andere orde dan het slaafs herhalen van de overlevering. En laten we meteen maar duidelijk stellen dat elke allusie op ‘alternative facts’ bespottelijk en misplaatst is en slaat als een tang op een varken (om in de sfeer te blijven). Het is legitiem om te fabuleren wanneer dit de leugens ontmaskert.

De kern van het verhaal staat in het opschrift van de roman. ‘Een valse profeet is opgestaan om beweringen te verkondigen die niet ernstig te nemen zijn,’ aldus de achtste-eeuwse monnik Johannes Damascenus. Maar wie is nu die Gifmenger, kan men zich afvragen, is het M(oh)ammet of Nastur, zijn kwade genius, de Slang? Zowel de ene, als de andere, is de complexe mulischiaanse boodschap. Maar de aanstichter is wel Nastur. Hij manipuleert Mammet die achtervolgd lijkt door het noodlot: een miserabele jeugd als weeskind, uitgebuit, berooid, ondergeschikt aan zijn vrouw, en op de koop toe sterven zijn enige twee zonen. Alleen meisjes resten hem en dat is in premoderne maatschappijen een ware ramp, zoals iedereen weet. Mammet zoekt antwoorden en Nastur leidt hem in de bekoring van de godsdienst en de bovenaardse verwachtingen. Het gif werkt. Mammet is op sleeptouw genomen tot het punt waar hij alleen verder moet, want de kwade Genius sterft. Maar Mammet heeft zijn les geleerd. Het mechanisme van de misleiding en de theoterreur staan hem nu duidelijk voor ogen. Dan is de roman al twee derden gevorderd want het tempo is traag, zoals de Oriënt. Het Kwaad groeit geleidelijk, het gif verspreidt zich langzaam en onweerstaanbaar. En dan barst alles los. Bij Amoz en Khadija die elkaar van meet af aan intellectueel al gevonden hadden in hun rationele afwijzing van religie, laait nu ook het vuur van de passie op, na de brand van de Kaäba.

Maar eer het zover is, reist de lezer mee naar de Rode Zee, belandt er in bordelen en op slavenmarkten, verkent Abessinië, dorre woestijnen en groene hooglanden met een christelijk klooster, waar Mammet omzeggens de stiel leert. Hij is er getuige van schaamteloze schriftvervalsing, de macht van de abt of aboena en zijn decorum, zijn ensceneringen, de wierook en de gezangen, de sluwe manipulatie der eenvoudigen met alle parafernalia van het Hogere, van de überirdische Hoffnungen, zoals het andere opschrift vermeldt in het citaat van Nietzsche.

Mammet sticht brand in Mekka, waarna de verbolgen Khadija besluit zich terug te trekken in het zuiden, in een moeilijk toegankelijk paradijselijk oord, Oebara genaamd, een soort rabelaisiaanse abbaye de Thélème, gewijd aan de wetenschap en de muziek, een natuurlijke burcht, de utopie van het ware Arabia Felix, immuun voor de dwaasheid van de wereld. Want dwaasheid is er genoeg daarbuiten. De wolven zijn los. Mammet moet vluchten uit Mekka, neemt de macht in Yathrib, legt zijn waandenkbeelden op via gesimuleerde epilepsie-aanvallen waarvan hij iedereen laat geloven dat het openbaringen zijn van de engel Gabriël. Alleen de nuchtere en slimme Joden weten wel beter en zij lachen de baarlijke nonsens weg, tot woede en wraak van Mammet. De terreur heerst, gebied na gebied wordt veroverd, geplunderd, onderworpen en getiranniseerd door de geloofsobsessie. Oude tempels worden vernield en wie zich niet wil onderwerpen hangt het koude beulszwaard boven het hoofd.

Lees en huiver hoe het oude Arabië gekraakt wordt als een oude zeeschildpad in de muil van een haai. Hier eindigt de roman, wat dan volgt is geschiedenis, een treurig verhaal van terreur en vernieling. Lees en ‘schrei bittere tranen over alle verloren tijd’, zoals dichter Benno Barnard het uitdrukte.

Het boek De gifmenger wordt op 11 mei voorgesteld in Gent, in aanwezigheid van Etienne Vermeersch en Wim Van Rooy. Hier vindt u meer info en kunt u zich aanmelden.

De gifmenger | Buyle Pierre Charles

Paperback / softback | Nederlands | Literaire roman, novelle

"De Gifmenger" is het adembenemende romandebuut van de Gentenaar Pierre Charles Buyle (°1957). Het verhaal graaft naar de verre wortels van het probleem waarvan Michel Houellebecq en Boualem Sansal de ontwikkeling beschreven in "Soumission" en "2084". Aan de basis [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Externe Auteur

Het gesluierde leven van een tienermeisje in Iran: Shohreh Feshtali

Recensie Externe Auteur - 16/06/2022
Shohreh Feshtali (1970) vluchtte in 1993 vanuit Iran naar Nederland. Zij leefde dus de eerste negen jaar onder het bewind van de sjah (tot 1979). De volgende veertien jaar onder het bewind dat Ayatollah Khomeini introduceerde. Dat wil zeggen: een theocratisch schrikbewind. In Nederland bouwde zij vanaf [lees verder]

Zwijg. Waarom woke niet deugt

Recensie Externe Auteur - 22/12/2021
Voor wie zich een beter idee wil vormen van woke en haar gevaren is Zwijg. Waarom woke niet deugt van Paul Boonefaes onmisbare literatuur. Het kan samen met het complementaire Wie wat woke van Walter Weyns worden gelezen.
Discriminatie
Paul Boonefaes is vaak spits en grappig. De hebbelijkheid [lees verder]

De strijd om Europa

Recensie Externe Auteur - 24/04/2021
Wie een recensie schrijft van een boek van een gevestigde geopolitiek opiniemaker moet een dikke huid hebben. In zijn boek De slag om Europa kijkt U-Leiden professor Rob de Wijk naar de opkomst van China, het optreden van Poetin, het verschuivende machtsevenwicht in de wereld en de optie voor Europa [lees verder]

De spin in het katholieke web

Recensie Externe Auteur - 24/01/2021
‘In de grond van mijn hart draag ik altijd sterk de liefde voor de broeders en zusters die niet in volle communio met ons zijn, tegelijkertijd onderga ik het lijden aan een gedeeltelijke communio met hen die mijn broeders zijn’, aldus Johannes Willebrands in een persoonlijk schrijven aan paus Johannes-Paulus [lees verder]

Het fenomeen Wagner

Recensie Externe Auteur - 02/12/2020
Tot spijt van wie het benijdt, hoort Richard Wagner thuis in het rijtje van grote historische figuren. De Duitse componist was onder meer wegbereider van de atonale muziek, en zijn totaalkunst beïnvloedde de schilderkunst (het impressionisme), de literatuur (het symbolisme), de multimediakunst en zelfs [lees verder]

Beluisterde constructies

Recensie Externe Auteur - 10/11/2020
Op het album De Zwarte Rivier van Wannes Van de Velde staat het nummer BRT 7. De tekst gaat zo: ‘Post-modern, avant garde, het is voor mij gebakken brood. Ik geniet van een discussie die mijn intellect vergroot. Ik verleg mijn verste grenzen, word verlichter met de tijd, door de glans van het verheven: [lees verder]

De mogelijkheid van een EU-islam

BlogExterne Auteur - 16/03/2019
Eind februari vond op de afdeling Encyclopedie van de Rechtswetenschap van de Universiteit Leiden het Bassam Tibi-symposium plaats. Dit symposium was georganiseerd naar aanleiding van het verschijnen van Islamisme en islam, de Nederlandse vertaling van Bassam Tibi’s Islamism and islam (Yale, 2012), [lees verder]

Kop op, Europa

BlogExterne Auteur - 13/01/2019
Eurocentrisme vinden we overal: van wereldkaarten over de taalkunde naar de politiek. Kop op Europa klasseert dit politieke idee verticaal. EU-sceptici moet ik echter teleurstellen. Wie een werk zoekt dat zijn of haar emotioneel gedreven EU-bashing ondersteunt, is eraan voor de moeite. Het is veel meer [lees verder]

Opstand tegen God, maar wiens opstand dit is?

BlogExterne Auteur - 06/01/2019
Peter Hitchens was een gelovig kind, een atheïstische jongeman en uiteindelijk terug een zeer gelovige oudere man. Hij schreef dit boek als een antwoord op de discussie met zijn broer die duidelijk overtuigd atheïst is. Wie tussen de lijnen leest, begrijpt dat dit boek moet dienen als een antwoord [lees verder]

Een salvo Mortier

BlogExterne Auteur - 23/12/2018
Uitgeverij De Bezige Bij brengt in het kader van de herdenkingen van de honderdste verjaardag van het einde van de Eerste Wereldoorlog twee vorige romans van Erwin Mortier — Godenslaap (2008) en De Spiegelingen (2014) — in één band uit, aangevuld met De brieven van Matthew (2018). Waarbij de vraag [lees verder]

Indrukwekkend zonder spektakel

BlogExterne Auteur - 28/10/2018
Dat de Vlaamse Beweging oorzaak is geweest van uitbundige rechtsvorming, hoeft geen nadere toelichting. Elke taalwet, elke stap in de staatshervorming is een haast onuitputtelijke bron van wetgeving, parlementaire voorbereiding, min of meer creatieve rechtspraak en dito rechtsgeleerde commentaren. Toch [lees verder]

Ironie als wapen tegen mei ’68

BlogExterne Auteur - 01/07/2018
Hoe is verzet mogelijk tegen een tijdperk dat zich nooit anders liet kennen dan als verzet? Hoe start je een opstand tegen mensen die alles tot opstand herleiden? Met ironie misschien? Dat lijkt Thierry Baudet gedacht te hebben tijdens het schrijven van zijn tweede roman ‘Van elk waarheen bevrijd’, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.