Een monument voor Gerard Van Menxel

Afgelopen zaterdag werd in Schoten afscheid genomen van Gerard Van Menxel. Goed mogelijk dat u nog nooit van de man gehoord hebt. Maar Michiel Leen neemt zijn hoed af voor deze stille voorvechter voor kunst en letteren.

Er zijn mensen die met kleine gebaren een groot verschil kunnen maken. Gerard Van Menxel was zo’n man. Is zo’n man, wil ik schrijven. Is geweest.

Het spijt me, lezer, als ik u weer eens meetroon naar de toog van het Antwerpse boekencafé Boekowski, maar het is nu eenmaal de context waarin ik Gerard leerde kennen. Ergens in 2017 moet dat geweest zijn. Te midden van de zich gestaag ontwikkelde fauna van het boekencafé — een altijd boeiende mix van verwoede kaarters, gesjeesde freelancers en ‘first-daters’ die indruk probeerden te maken bij hun geswipete veroveringen — trof je ook met regelmaat een man die zich enigszins afzijdig hield van het gewoel, en die met de waardigheid van een vermoeide hidalgo zijn hoek van de toog bezet hield. Brede schouders, halflang grijs haard, baard, snor en bril. Gerard. De Gerard.

Gaandeweg raakten we aan de praat en leerde ik Gerard kennen als een erudiete liefhebber van muziek, boeken en beeldende kunst. In zijn huize ‘Solglimt’ (een Zweeds woord voor een opstoot van zonneschijn) in Schoten organiseerde hij zelf huiskamerconcerten, exposities, poëzieavonden en try-outs. Voor de manier waarop Gerard zich inzette voor de kunst, hebben de Britten het fraaie woord ‘grassroots’ bedacht. Gerard deed het niet voor de ‘uitstraling’ of het ‘internationaal prestige’ waar onze officiële kunstbeleidsinstellingen zo graag mee dwepen, maar eenvoudigweg uit liefde voor de schoonheid en de kunst.  Niet voor zichzelf en niet voor de massa, maar voor wie op zijn golflengte zat van oprechte bewondering. Met geen ander wapen dan die paar vierkante meter van zijn woonkamer en alle stoelen die het huis rijk was. Honderd keer beloofd dat ik zou komen. Eén keer ben ik er geraakt. Verdomme toch.

Een kroegtijger was Gerard niet. Je trof hem met regelmaat in Boekowski, maar dat had even veel te maken met de muziek- en podiumprogrammatie als met de solidariteit die hij koesterde voor cafébaas Lucas, zijn oude makker die — meer idealist dan zakenman — na zijn afscheid van het welzijnswerk een literair café was begonnen op het Zuid.

Ook elders te lande kon je Gerard aantreffen. Zelfs op een druilerige herfstavond die in Limburg, bij een expositie van Koen Broucke. Ik herkende hem meteen. De hidalgo in zijn vierkant geschouderde, grijze overjas. Verrast elkaar daar te treffen. En tegelijk ook weer niet.

Hij had iets verstilds over zich. Geen ostentatieve treurnis, maar een melancholie, geput uit een diepe bron. Een keer hebben we daarover gesproken, van man tot man, zomer 2018, mijn eigen summer of discontent, voor een keer niet in Boekowski, maar elders in de binnenstad, waar ik ook maar verzeild was. Verrast en toch ook weer niet. Toen hebben wij gepraat over onze levens en verdrieten en elkaar begrepen. Mijn toenmalige honk op de Vlaamse Kaai lag helemaal niet op de weg tussen Antwerpen-centrum en Schoten, maar toch gaf hij me een lift naar huis. Zo was Gerard.

Toen een genadeloze ziekte zijn programmering kwam doorkruisen, verraste Gerard iedereen (zichzelf misschien nog het meest) door het podium te beklimmen met een gitaar en zijn blues te schouderen als een wapen. Op zijn verjaardagsfeest in Boekowski zag ik hem voor het laatst en zong hij weer dat lied. Met als refrein: ‘the sun goes down.’ Er bestaan opnames van, beeld en geluid. Ik kan er niet meer naar kijken.

De kunsten verliezen met Gerard Van Menxel een vriend, een man die te bescheiden was voor een monument, maar die er een verdient. Op een plaatsje in de zon.

Meer berichtjes van Michiel Leen

De Amsterdamse Maigret heeft echt bestaan

BlogMichiel Leen - 10/08/2022
In ‘Het testament van agent 1218’ komt de Amsterdamse onderwereld van het interbellum weer tot leven. De bij toeval ontdekte en liefdevol heruitgegeven mémoires van oud-rechercheur Marten Veenstra doen denken aan Baantjer en aan ‘onze’ Simenon. Een document humain zonder literaire pretenties, [lees verder]

De Amsterdamse Maigret heeft echt bestaan

BlogMichiel Leen - 10/08/2022
In ‘Het testament van agent 1218’ komt de Amsterdamse onderwereld van het interbellum weer tot leven. De bij toeval ontdekte en liefdevol heruitgegeven mémoires van oud-rechercheur Marten Veenstra doen denken aan Baantjer en aan ‘onze’ Simenon. Een document humain zonder literaire pretenties, [lees verder]

Een monument voor Gerard Van Menxel

BlogMichiel Leen - 03/08/2022
Afgelopen zaterdag werd in Schoten afscheid genomen van Gerard Van Menxel. Goed mogelijk dat u nog nooit van de man gehoord hebt. Maar Michiel Leen neemt zijn hoed af voor deze stille voorvechter voor kunst en letteren.
Er zijn mensen die met kleine gebaren een groot verschil kunnen maken. Gerard [lees verder]

Gerrit Komrij: wat voorafging

BlogMichiel Leen - 28/07/2022
Met ‘De wording van Gerrit Komrij‘ levert Arie Pos een prachtige voorzet voor de ultieme biografie van de flamboyante Nederlandse dichter. ‘De wording’ is een intelligente verkenning van een cruciale fase in Komrij’s leven en werk, waarin de motieven en het meesterschap [lees verder]

Op zoek naar Willem Elsschot in Parijs

BlogMichiel Leen - 21/07/2022
Met Villa des Roses leverde debutant Willem Elsschot in 1913 een grootstadsroman af zoals er in de Vlaamse letteren van die jaren nog geen was voorgekomen. Elsschot mocht bij leven zijn interviewers graag prikkelen met de suggestie dat de roman voortkwam uit wat hijzelf in de lichtstad had beleefd. Cultuurjournalist [lees verder]

Boekenland: kreunen bij een oproep om meer polemiek

BlogMichiel Leen - 12/01/2022
Ja, nee, het zal u misschien verbazen, maar ik heb na mijn tirade van vorige week over de Noorderburen op de Meir, toch nog enkele kennissen in Nederland die zo vriendelijk zijn me af en toe wat lectuur door te sturen. Zo kreeg ik van een dierbare vriendin, die door de wel erg stringente lockdownmaatregelen [lees verder]

Boekenland in Antwerpen: vergeet de koopjes, lees de stad

BlogMichiel Leen - 07/01/2022
Schrik niet, beste lezer, wanneer u tijdens het shoppen op de Antwerpse Meir een verwilderde man aantreft die ‘Koopjes! Het zijn godverdomme koopjes!’ schreeuwt richting de ontelbare borden met ‘solden’ en – steeds vaker – ‘sales’ die dezer dagen het straatbeeld [lees verder]

Du côté de chez Goudeseune

BlogMichiel Leen - 29/12/2021

Donkere dagen tussen kerst en nieuwjaar. En uitgerekend nu vraagt den Hellemans mij om een paar weken zijn Boekenland te bestieren. De peuk van het jaar is traditioneel het moment waarop ten huize Leen de rolluiken naar beneden gaan, de kachel wordt opgepookt en de wereld buitengesloten met [lees verder]

In het hoofd van alleskunner Koen Broucke

BlogMichiel Leen - 01/09/2021
Het gebeurt hoegenaamd niet vaak, maar het komt wel voor dat ik de intense behoefte voel de prachtige stad Antwerpen achter mij te laten en me over te geven aan een radicaal changement de décor. Ik ruil dan, mits het afleggen van een slordige 180 kilometer autoweg dwars door België, met plezier de [lees verder]

De ondraaglijke lichtheid van ‘My Salinger Year’

BlogMichiel Leen - 18/08/2021
Waarin uw dienaar anderhalf uur van zijn mooie jonge leven kwijtspeelt aan een film die weliswaar ‘Salinger’ in de titel draagt, maar amper uitstaans heeft met de kluizenaar-schrijver van Catcher in the Rye.
Bij sommige schrijvers is het zo dat ik meer over hen heb gelezen dan van hen. Een [lees verder]

Bij de 101e verjaardag van een vieze oude man

BlogMichiel Leen - 11/08/2021
De Amerikaanse cultauteur Charles Bukowski zou vorig jaar honderd geworden zijn. De eeuwfeesten hebben een jaartje moeten wachten door de coronapandemie, maar met een jaartje vertraging wordt de zelfverklaarde ‘vieze oude man’ dan toch geëerd. In zijn Duitse geboortestad Andernach, maar ook in… [lees verder]

Avonturen van een amateur-boekhandelaar

BlogMichiel Leen - 28/07/2021
Op een dag besef je dat je boekencollectie je boven het hoofd begint te groeien. Dat je gewoonte om bij de bevriende antiquaar voorraad in bulk in te slaan, stabiliteitsproblemen veroorzaakt in het plafond van de onderburen. Dat je nachttafeltje bezwijkt onder de uitwassen van je tsundoku — leesmateriaal [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.