De wraak van Poetin

De auteur van De wraak van Poetin, Hubert Smeets, is medewerker van de NRC en medeoprichter van Raam op Rusland. Dit boek is de zesde ‘herziene’ druk van zijn boek uit september 2015. Van die ‘herziening’ heb ik echter niets gemerkt want alles eindigt in 2015.

Vernederd Rusland

Het Schisma van 1054 tussen Rome en Constantinopel was volgens Smeets de eerste breuk tussen Rusland en het Westen. Daardoor bleef Rusland afgesloten van de Renaissance, het humanisme en de Reformatie, kende het nooit een scheiding van kerk en staat en bleef het verstoken van het decimaal stelsel en de Code civil. De Mongolen (1223-1530) legden de basis voor de despotische staat van Ivan de Verschrikkelijke (1530-1584) en zijn opvolgers.

Michail Gorbatsjov koos voor drastische veranderingen. Hij liet democratische verkiezingen toe in maart 1989, maar in de winkels waren de rekken leeg en door zijn campagne tegen wodka waren de staatsinkomsten gehalveerd. Na de staatsgreep van 19 augustus 1991 verklaarde het Oekraïense parlement zich onafhankelijk en de bevolking keurde dat goed op 1 december 1991 met 92% (p. 62). Een week later maakten Jeltsin, Kravtsjoek (Oekraïne) en Sjoesjkovitsj (Belarus) een einde aan de Sovjet-Unie.

Sinds 1990 voelen de Russen zich vernederd: ze zitten met een Versailles-gevoel en ze schuiven de schuld op Amerika en Europa. George Kennan waarschuwde al in de jaren 90 dat Rusland zich bedreigd zou voelen door de uitbreiding van de NAVO. De auteur betwijfelt of de Amerikanen wel beloofd hebben om de NAVO niet uit te breiden (p. 106-108), maar daar zijn genoeg getuigenissen over. Poetin nam wraak door in 2014 de Krim te annexeren, zodat Sebastopol geen NAVO-basis kon worden (p. 109).

Herstel van orde

Rusland zelf maakte wel een einde aan de Sovjet-Unie en aan de verworvenheden van Jalta. Het keerde terug naar de grenzen van Brest-Litovsk: van 22 402 000 km² werd het gereduceerd tot 17 098 000 km². Nu leefden ineens 25 miljoen Russen buiten Rusland en ze waren daar niet meer de baas.

In 2000 werd Vladimir Poetin president en hij had geluk: de olieprijs ging van $20 per vat naar $140 in 2008. De welvaart nam toe, Poetin herstelde de orde en benoemde zelf de gouverneurs en de burgemeesters. Slechts 1% ligt wakker van mensenrechten en democratie. Materiële welvaart is ook voor de middenklasse belangrijker dan welzijn. Het gemiddelde salaris in Moskou is 60 000 roebel, wat in 2015 goed was voor € 750 per maand. De emigratie van goed opgeleide jongeren is een groot probleem: ze zijn met 100 à 200 000 per jaar en in 2022 nog veel meer: 4 miljoen (n.v.d.r.).

Geschiedschrijving en kritiek

Door de glasnost mocht men in de jaren 80-90 het Stalinisme met zijn 10 à 20 miljoen doden onderzoeken en in 1989 werd daarvoor historisch genootschap Memorial opgericht. Het Molotov-Ribbentroppact werd eindelijk bekendgemaakt en de moord op 25.700 Poolse officieren in Katyn werd eindelijk erkend. Maar Poetin is teruggekeerd naar de tijd van voor Gorbatsjov en Memorial is in december 2021 verboden. Dat kon de auteur in 2015 nog niet weten, maar hij had dat wel in een voetnoot mogen vermelden. In de Russische handboeken wordt de geschiedenis vervalst voorgesteld, de auteur geeft er voorbeelden van.

Poetin verwijt het Westen dat het zijn christelijke waarden verwerpt. De orthodoxe Kerk is zijn steunpilaar. Die geniet vele privileges: ze krijgt elk jaar $100 à $150 miljoen aan giften, ze bezit onroerende goederen, hotels, restaurants, bedrijven, banken en heeft sinds 1991 al meer dan 25 000 kerken gebouwd of herbouwd.

De repressie is toegenomen en in wetten vastgelegd: betogingen kunnen jaren gevangenis opleveren, idem voor kritiek op eigen land, dat dan ‘russofobie’ heet. Tussen 1998 en 2015 zijn minstens elf critici vermoord.

Oekraïne en de NAVO

In april 2008 had Poetin al tegen Bush gezegd: ‘Je weet toch, George, dat Oekraïne helemaal geen staat is? Een deel is Oost-Europa, een ander deel is door ons weggegeven. Als het toegelaten wordt tot de NAVO, dan zou Rusland de Krim en het oosten kunnen losrukken.’ (Kommersant, 07.04.2008, p. 252). In 2004 en 2006 lagen er al plannen klaar om grote delen van Oekraïne bij Rusland aan te hechten: minstens de zuidelijke boog van de Donbas via Odessa tot Transnistrië.

Smeets noemt enkele verschillen tussen Oekraïne en Rusland. Oekraïne had altijd vrijere en eigenzinnige boeren, Rusland had onderdanige horigen of landarbeiders. In Kiev is het netter dan in de Donbas en het Oekraïense begroetingsritueel ‘Glorie aan Oekraïne, glorie aan de helden’ jaagt de Russen nog altijd op. Idem voor het portret van Stepan Bandera op Maidan. Oekraïne wil nu afscheid nemen van de Russische kolonisator, die het land met gas en geld in het gelid wil houden. En het wil ook afscheid nemen van de corruptie en van de dominerende oligarchen.

De crisis in Oekraïne draait om van alles: om de geschiedenis (wrok tegen koloniaal Moskou, Bandera tegen Lenin), het grondgebied (welk deel hoort bij welk land?), de economie (toegang tot de Zwarte Zee en de Middellandse Zee, schaliegas bij Slavjansk, controle over de olie- en aardgasleidingen), godsdienst (drie kerken), taal (Oekraïens tegen Russisch), socio-cultureel (strijd over de aard van de staat en van de maatschappij: autoritair of democratisch).

Oekraïne en de EU

Sinds 2001 is het geld om een volkstelling te houden spoorloos verdwenen: onder andere in de zakken van Janoekovitsj. Enquêtes tonen wel aan dat het aantal mensen dat zich Oekraïner noemt, langzaam stijgt, ook als ze Russisch spreken. In 1989 noemde 73% zich Oekraïner en 22% zich Rus; in 2001 was dat 78% tegenover 17,3% Rus. Enkel op de Krim noemde een meerderheid zich Rus.

Tot 2008 was de interesse voor Oekraïne erg laag. Toen startte de EU haar oostelijk partnerschap voor Oekraïne en andere ex-Sovjetstaten. In dat jaar viel Rusland in Georgië binnen. De provincies Zuid-Ossetië en Abchazië werden protectoraten van Moskou. Poetin wil weer beslissende invloed verwerven in Europa en vermijden dat Oekraïne zich bij de EU voegt. Een nieuwe Koude Oorlog is het gevolg: Rusland isoleert zich van het Westen en keert zich naar Azië, wat in 2022 nog meer het geval is.

Beoordeling

De lectuur van dit boek vergt tijd: de analyses zijn grondig. Als ik het in 2015 had gelezen, dan had ik de oorlog van 2022 vroeger zien aankomen. Ik betreur wel dat de auteur het niet bijgewerkt heeft tot 2022: nu missen we zeven jaar in deze ‘herziene druk’ (p. 4).

Een paar details: plaatsnamen zoals Chasavjoert (p. 86) en Valdai (p. 116) moet je zelf opzoeken. Op p. 22 is 75% van de Oekraïners voor onafhankelijkheid, op p. 62 zijn dat er 92%. Op p. 36 zegt hij dat Stalin ‘zeker 10 miljoen’ burgerdoden op zijn geweten heeft: dat is wel een zeer lage schatting.

De wraak van Poetin is te koop in onze webwinkel.

De wraak van Poetin | Hubert Smeets

Paperback / softback | Nederlands | Politicologie

Maart 2014: gewapenderhand wordt de Krim gescheiden van Oekraïne en ‘herenigd’ met Rusland. Die actie van Rusland is in strijd met het Helsinki-akkoord dat in 1975 de territoriale integriteit van alle staten in Europa heeft vastgelegd. Het blijft niet bij [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Jef Abbeel

De wraak van Poetin

Recensie Jef Abbeel - 13/05/2022
De auteur van De wraak van Poetin, Hubert Smeets, is medewerker van de NRC en medeoprichter van Raam op Rusland. Dit boek is de zesde ‘herziene’ druk van zijn boek uit september 2015. Van die ‘herziening’ heb ik echter niets gemerkt want alles eindigt in 2015.
Vernederd Rusland
Het [lees verder]

Atletiek in 15 verhalen

Recensie Jef Abbeel - 24/04/2022
Ivan Sonck was als kritisch verslaggever een bevoorrechte getuige van zes Olympische Spelen, zes WK’s en eindeloos vele topmeetings. Hij liep 13 marathons.

In dit boek kijkt hij terug op bijna 70 jaar atletiekgeschiedenis, weliswaar selectief, in 15 verhalen.

Hij begint met [lees verder]

Zelenski: de clown tegen de tsaar

Recensie Jef Abbeel - 19/04/2022
Vladimir Zelenski is sinds april 2019 de eerste president met een achtergrond van komediant. Reagan had een verleden als filmacteur en deed het uiteindelijk verre van slecht als president van 1981 tot 1989.

Miljoenen Russen kennen Zelenski omdat zijn producties ook op de Russische tv kwamen. [lees verder]

Niemandsland: een reis naar de oorlog in Oekraïne

Recensie Jef Abbeel - 26/03/2022
Een opmerking vooraf: dit boek gaat niet over de oorlog die Poetin op 24 februari 2022 ontketende, maar over de oorlog in de Donbas, die al aan de gang is sinds 2014 en die leidde tot de afscheiding van Donetsk en Loegansk.
De auteur (°1968) is een Vlaams historicus en journalist, die al 25 jaar [lees verder]

Achter het bamboegordijn

Recensie Jef Abbeel - 28/02/2022
De schrijfster Namkje Koudenburg (°1950) is een Friese die in 1980 na vier jaar Hongkong in Shanghai aanbelandt, waar het schrikbewind van Mao nog voelbaar is. Iedereen loopt nog in Mao-pak, ook de vrouwen. En iedereen bekijkt haar en zegt: ‘Wat is ze lang!’
Jeugd in Friesland
In [lees verder]

De klank van de heilstaat

Recensie Jef Abbeel - 24/02/2022
Toen de bolsjewieken in 1917 aan de macht kwamen in Rusland, veranderden niet enkel de politiek en de economie, maar evenzeer de cultuur. Kunstenaars, musici, schrijvers moesten zich 70 jaar lang ten dienste stellen van de socialistische staat en van het ‘socialistisch realisme’. Dit moest gebeuren [lees verder]

Donbas: verscheurd tussen Oekraïne en Rusland

Recensie Jef Abbeel - 05/02/2022
De Donbas of het steenkoolbekken van de Donets ligt in het zuidoosten van Oekraïne en is sinds 2014 oorlogsgebied.  Doorbraakmedewerker Ardy Beld schreef er een boeiend boek over. In 2013 weigerde premier Janoekovitsj een associatieverdrag met de Europese Unie (EU) te ondertekenen. Daarop volgden demonstraties [lees verder]

1000 jaar vreugde en verdriet

Recensie Jef Abbeel - 21/01/2022
Ai Weiwei (°1957) is kunstenaar en zet zich ook in voor mensenrechten en vrije meningsuiting. Zijn vader, Ai Qing (1910-1996), was dichter en vertrouweling van Mao, maar werd in 1957 als ‘rechts element’ veroordeeld tot heropvoeding door dwangarbeid, iets wat duizenden intellectuelen niet overleefden. [lees verder]

Catharina de Grote en haar Potjomkin

Recensie Jef Abbeel - 11/01/2022
Catharina de Grote heerste over Rusland van 1762 tot 1796. Haar generaal en minnaar Grigori Potjomkin veroverde Oekraïne en de Krim, waardoor Rusland toegang kreeg tot de Zwarte Zee. Hij stichtte in het zuiden ook een aantal steden, die nu in Oekraïne liggen (of sinds de aanhechting van de Krim weer [lees verder]

Stalin: de jeugdjaren

Recensie Jef Abbeel - 07/01/2022
Over Stalin bestaan al genoeg degelijke biografieën, onder anderen van Robert Conquest, Robert Service, Oleg Chlevnjoek. Maar die gaan niet specifiek over zijn jeugdjaren (1878-1917). Daar is weinig over gepubliceerd, omdat er lange tijd beperkt materiaal beschikbaar was. Maar sinds de openstelling [lees verder]

Sint-Petersburg. Droomstad van de tsaar

Recensie Jef Abbeel - 03/10/2021
In 2022 zal het 350 jaar geleden zijn dat Peter de Grote geboren werd (1672). Naar aanleiding van dat jubileum heft prof. em. Emmanuel Waegemans dit boek Sint-Petersburg geschreven. Het gaat vooral over Peter de Grote, de stichter van de nieuwe hoofdstad, maar ook over zijn opvolgers tot 1801.
Toegang [lees verder]

Wit-Rusland: een land om te leven

Recensie Jef Abbeel - 05/06/2021
Naar aanleiding van de presidentsverkiezingen van 9 augustus 2020, waarbij Loekasjenko voor de zesde keer ‘verkozen’ werd, verschenen er twee boeken, waaronder Een land om te leven van Doorbraakmedewerker Ardy Beld. Sinds 1994 is Loekasjenko aan de macht in Wit-Rusland. Het Oost-Europese land telt [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.