De wiegen van de wetenschap

Ja, u leest het goed, geen wieg wel wiegen. Maand na maand miezert smaad op de westerse eigendunk. De analyse met de vernietigende inzichten over China is pas lauw of de prediking hoe Afrika zijn noorderbuur zal klem rijden bezet de boekentoptien. De Hottentot met het geschrift hoe het gregoriaans daar wortels deelt, wacht in de koelissen. Goliath die het Westen ooit was, krimpt tot lilliputter. Zo ook met de geprezen wetenschappelijke eeuwen die tussen 1543 en 1955 Copernicus, Galilei, Newton, Darwin en Einstein voortbrachten en het Westen waanzinnig knap maakten.

Voor die vijf was de wereld wetenschappelijke woestenij, een teerpoot. De weinige slimmigheden en kenniswetten waren Grieks en Latijns en hun theoretici en practici bewoonden de boorden van de Middellandse Zee. De vijf weefden verder op de mediterrane wetenswaardigheden en elders was er geen ABC. Hoe fout!
Veel langer dan wij willen weten, heeft de wetenschap een waaier van wiegen en die alomtegenwoordigheid groeit non-stop.

China

China stopt meer geld in wetenschappelijk onderzoek dan de VS. De Verenigde Arabische Republieken voerden in 2000 een onbemande missie naar Mars uit. Computernerds in Kenia en Ghana ontwikkelen kunstmatige intelligentie. Waarom sijpelt dit mondjesmaat en tegenstribbelend binnen? Rond 1950 publiceerden geschiedkundigen in het Westen veel boeken met titels als The Origins of Modern Science en de sokkel van hun denken was geopolitiek. De eerste jaren van de Koude Oorlog woedden en psychologisch deed het deugd om vooruitgang, wetenschap te huwen met het Westen. De Russische natuurkundigen in de negentiende eeuw waren essentieel en Peter de Grote innoveerde met astronomische waarnemingen. Echter, de communisten verborgen dat, de échte wetenschap in Oost-Europa was marxistisch-leninistisch of niet. Dus, voor 1917 lag het braak aldaar.

James Poskett, hoogleraar wetenschapsgeschiedenis en technologie aan de Universiteit van Warwick, publiceert met  Horizonnen. Een mondiale geschiedenis van de wetenschap op 495 bladzijden een veelomvattend en leesbaar overzicht van de gevarieerde oorsprongen van de moderne wetenschap. Zijn basisstelling, degelijk onderbouwd, is dat de geschiedenis van de wetenschap er van oudsher een is van mondiale culturele uitwisseling. Geen Copernicus zonder de mathematische kennis uit Arabische en Perzische teksten. Een eerste en bewonderenswaardige getuige is keizer Montezuma II van de Azteken. In zijn paleis in het hart van Azteekse hoofdstad Tenochtitlan (op haar ruïnes, het werk van de Spaanse ‘beschavers’ leeft vandaag Mexico City) had hij een volière met vogels uit alle hoeken van het Amerikaanse continent en een kruidentuin, een eeuw voor iets gelijkaardigs verscheen in Europa.

De ‘kenners van de dingen’

De Azteken hadden een grondige kennis van de natuur en categoriseerden planten naar structuur en toepassing, eeuwen voor de Zweedse practicus van de taxonomie, Carl Linnaeus. Zij observeerden de hemel en cultiveerden de kennis. In tegenstelling met kinderen in Europa volgden in de vijftiende eeuw een groot deel van de Azteekse jongens en meisjes formeel onderwijs. Een speciale klasse van Azteken, de ‘kenners van de dingen’, wat wij vandaag universitairen noemen, bouwde indrukwekkende bibliotheken, vormde apothekers en ontwikkelde bijvoorbeeld chirurgie en verloskunde. Tenochtitlan telde 200.000 inwoners, meer dan Rome en Londen in 1450.

Europese ontdekkingsreizigers exploreerden de kennis van Amerika. De jonge orde van de jezuïeten was door haar missionering zonder oogkleppen een voorhoede. De leer van de stichter was ‘God te vinden in alle dingen’ en geen toeval is het dat jezuïeten, denk aan onze astronoom in China, Ferdinand Verbiest, een wetenschappelijke voorhoede waren, en soms bleven (de sterrenwacht van het Vaticaan wordt geleid door een jezuïet). De kolonisatie van de Nieuwe Wereld is een hoofdreden van de verrijking van de wetenschappelijke kennis van het Westen. Gedaan met het uitpluizen van de antieke teksten, het links laten liggen van experimenten. Wetenschap was eeuwenlang oudheid napraten en nabootsen. De Italiaanse tijdgenoot van Christoffel Columbus en ontdekkingsreiziger, Amerigo Vespucci, sloot een brief met vernietigende kritiek op de Naturalis Historia van Plinius, de Romeinse autoriteit van de natuurwetenschappen met: ‘Plinius heeft nog geen duizendste van alle soorten papegaaien en andere vogels en dieren beschreven die er op het Amerikaanse continent te vinden zijn.’

Een synthese van Europese en islamitische bronnen

Reizigers in de halfbekende wereld hadden bakens nodig, kaarten, sextanten, kompassen. De Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator maakte in 1569 zijn invloedrijke kaart ‘Nova et aucta Orbis terras descriptio’ geschikt voor de zeevaart. Hij rekte de aarde uit bij de polen en liet haar in het midden krimpen en zo vormden de lengte- en de breedtegraden altijd rechte hoeken en konden de zeevaarders de instructies van hun kompas op de kaart als rechte lijnen volgen. De wereld exploreren versterkte de instrumenten om hem grondiger te kennen en kaapte zodoende wetenschappen van over de ganse globe voor het Oude Continent.

Copernicus was de Poolse sterrenkundige en kanunnik zonder priesterwijding die met de kennis van de astronomen van Samarkand en Istanboel De revolutionibus orbium coelestium schreef, een synthese van Europese en islamitische bronnen. Hij opende zijn boek met kritiek op voorvader Ptolemaeus, want diens astronomie was onzorgvuldig en onsamenhangend. In zijn werk citeerde Copernicus vijf islamitische auteurs, die eveneens kritiek hadden op Ptolemaeus. Interculturele bevruchting is honderd procent eigen aan de doorbraak van Copernicus. Joodse wiskundigen verzamelden een serie Arabische tabellen, noodzakelijk voor de bepaling van de ramadan, de islamitische vastentijd, en vertaalde die naar het Spaans en het Latijn. Dat verschafte Copernicus de zekerheid dat met de zon te benoemen als het middelpunt van het universum alle astronomische problemen op te lossen waren. Romantisch schreef hij: ‘Als zetelend op een koninklijke troon bestuurt de zon het geslacht der sterren die haar omringen.’

Niet uitsluitend westers

Horizonnen is een rechtvaardige groet aan de vergeten wetenschappers van de continenten buiten het Westen. Graman Kwasi, een botanist uit het zeventiende-eeuwse Afrika, ontdekte een geneesmiddel tegen malaria, en was onbekend in Europa. De eerste missionarissen in ‘onze Congo’ stierven rond de eeuwwende 1900 aan deze ziekte binnen de zes maanden van de kerstening. In de negentiende eeuw vond de Japanner Hantaro Nagaoka, de structuur van het atoom.

James Poskett onderbouwt op een eigen manier het baanbrekende oeuvre van David Graeber en David Wengrow. De anarchistisch geïnspireerde Graeber (voortijdig overleden) en zijn medeschrijver Wengrow bekritiseren in
Het begin van alles. Een nieuwe geschiedenis van de mensheid  het traditionele verhaal van de rechtlijnige ontwikkeling van de wereld van primitivisme naar beschaving. Hun tegenstandpunt is: mensen leefden duizenden jaren op een verstandige, rationele wijze samen in grote, ingewikkelde en gedecentraliseerde structuren. De voedingsbodem van ons bestaan is geglobaliseerd, multivers, rijk, niet uitsluitend westers. Bij Poskett is dit revolutionaire gezichtspunt fraai ingevuld door feiten als Einsteins inspiratie voor zijn studie van de kwantummechanica door de Bengaalse natuurkundige Satyendra Nath Bose.

Horizonnen | James Poskett

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

Menigeen denkt dat de moderne wetenschap zijn oorsprong in Europa vindt, met grote geesten als Copernicus, Newton, Darwin en Einstein. Maar de geschiedenis van de wetenschap was en is nooit een uitsluitend Europees avontuur geweest. Copernicus maakte gebruik [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frans Crols

Weg met Balthasar Boma, leve ondernemer Ignace Van Doorselaere!

Recensie Frans Crols - 28/09/2022
Balthasar Boma is de enige ondernemer die alle Vlamingen kennen, maar eigenlijk zou dat Ignace Van Doorselaere moeten zijn. Je krijgt er twee voor de prijs van één. Deze braderie weegt twee boeken over ondernemen: De Essentie van Ignace Van Doorselaere en het engelstalige Woke Inc. van Vivek Ramaswamy. [lees verder]

De wiegen van de wetenschap

Recensie Frans Crols - 30/08/2022
Ja, u leest het goed, geen wieg wel wiegen. Maand na maand miezert smaad op de westerse eigendunk. De analyse met de vernietigende inzichten over China is pas lauw of de prediking hoe Afrika zijn noorderbuur zal klem rijden bezet de boekentoptien. De Hottentot met het geschrift hoe het gregoriaans daar [lees verder]

Mandeville: de Vlaamse vader van de economie

Recensie Frans Crols - 26/07/2022
Vlaanderen is braakland voor filosofen als Augustinus, Descartes, Hobbes, Kant en Hegel. Wel is er het (onbekende) vaderschap van Bernard Mandeville, een Vlaamse Nederlander, die Adam Smith, David Hume en Charles Darwin inspireerde.
Niet 1 Vlaming op 100, noch 1 liberaal op 1000, zeker geen 1 op [lees verder]

Lezen en schrijven zijn mirakels

Recensie Frans Crols - 10/07/2022
Schattingen van het ontstaan van taal variëren van 50.000 jaar tot 1,9 miljoen jaar. Lezen en schrijven van 26 gecombineerde hanenpoten zijn mirakels.
Deze tekst is een combinatie van 26 hanenpoten op een bladzijde of een scherm die voor u zinnen vormen met een betekenis. Schrijven is van een [lees verder]

Woody Allen en de Vlaamse Beweging

Recensie Frans Crols - 03/06/2022
Messianisme is een Joodse traditie en voortgang die uitwaaierde. Het is Bijbels, christelijk, marxistisch, ecologisch, Vlaams, actueel. Je vindt messianisme in eigen dosissen bij Franz Kafka, Martin Buber, Karl Marx, Woody Allen, Greta Thunberg, Bart De Wever en Tom Van Grieken.
Een sliert messianisme [lees verder]

Lenin, plunder de plunderaars

Recensie Frans Crols - 17/05/2022
De titel is een vondst, de omslag toont een leeuwachtige hondenkop in Vlaamse kleuren met een zweem rood. Uitgeverij EPO publiceert ‘Debatfiches van de Vlaamse elite’. De Vlaamse Osservatore Proletaro (EPO staat voor Education Prolétaire, Proletarische Opvoeding) groepeert denkend klein [lees verder]

Rusland, de hel van Dante

Recensie Frans Crols - 10/05/2022
Scheldwoorden passen niet bij een boekbespreking. Je moet je bij de bundel van Bill Browder hoofdstuk na hoofdstuk verbijten. De top van Rusland is melaats met korstendikke leugens en zwavel.
De Goddelijke Komedie
‘De stromen bloed die uit hun wonden dropen, vormden, tezamen met hun [lees verder]

De kudde graast verder

Recensie Frans Crols - 20/04/2022
Eén buitenbeen is geen doorbraak. De Vlaamse pers blijft een weide met een ampele kudde. De oplossing is Nederland.
Wat is een kopblad? Het antwoord vindt u achteraan, gelieve toch eerst enkele paragrafen te lezen. Luc Pauwels is een crème van een VRT-journalist, met zijn reportages, dossiers [lees verder]

Matthias Desmet ‘De psychologie van totalitarisme’ en het Ministerie van Waarheid in Moskou

Recensie Frans Crols - 08/03/2022
De oorlogsroes van de Russen weerkaatst het rijzende totalitarisme van het Kremlin. Na de drollige Stalin en Hitler is Poetin dé moderne totalitair, een man met het lijf en de kop van de hoofdacteur van een kantoorsoap. Het gevaarlijkste type.
Transhumanisme
Een koene en modieuze denker [lees verder]

De kerk trilt los van Vlaanderen

Recensie Frans Crols - 01/03/2022
Kerkelijk had 1962 een primeur, een diepteduik met een onderzoeksboek in de Vlaamse Kerk door gewijden en leken. Zestig jaar later volgt een herhaling met ‘De Kerk in Vlaanderen’. Luidt de titel over 60 jaar ‘De Islam in Vlaanderen’ bij gebrek aan Kerk?
Verzwakking
In [lees verder]

Waarom de wereld niet sneuvelt

Recensie Frans Crols - 15/02/2022
‘De wereld in 2050 kapot’. Groene catastrofisten verspreiden dergelijke profetieën. De werkelijkheid is verwarrender én veerkrachtiger dan het refrein ‘Het einde is nabij’. Een wijs boek vindt de weg.
Homo Deus, ja u en ik zijn Mensgoden, staat tussen mijn boeken. Het [lees verder]

Christendom voor iedereen

Recensie Frans Crols - 01/02/2022
Een Leuvense nieuwtestamenticus schreef een meeslepend boek over het christendom ontluikend in de Grieks-Romeinse wereld. Een medicijn tegen moedeloosheid en nietsisme. Iedereen in Vlaanderen is cultureel christen.
Tegen moedeloosheid en kromdenken
Traditie en herbronnen zijn champagne tegen [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.